Trao đổi với VnBusiness, ông Trần Thăng Long, Phó Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) cho rằng, đây là thời điểm nhà đầu tư cần một "cái đầu lạnh" để nhìn thẳng vào thực tế: Khi chi phí vốn tăng lên, việc tái cấu trúc danh mục và đưa tỷ lệ đòn bẩy về mức an toàn chính là chiến lược khôn ngoan nhất để chờ đợi những cơ hội thực sự hấp dẫn phía sau.

Thưa ông, trong bối cảnh hiện nay, thị trường chứng khoán đang phải đối mặt với những biến số vĩ mô nào đáng chú ý nhất? Những yếu tố này sẽ tác động trực tiếp thế nào đến thị trường trong giai đoạn tới?

- Hiện tại, không chỉ Việt Nam mà thị trường chứng khoán toàn cầu đang đứng trước một "ma trận" thông tin vĩ mô phức tạp. Có hai yếu tố trọng yếu mà chúng ta cần đặc biệt quan tâm vì sức tác động trực tiếp và mạnh mẽ của chúng.

Thứ nhất là các xung đột địa chính trị tại khu vực Trung Đông. Vấn đề không chỉ dừng lại ở quy mô xung đột cục bộ mà quan trọng hơn là ảnh hưởng tiêu cực đến chuỗi cung ứng và phục hồi dầu mỏ từ khu vực này đến các thị trường khác, đặc biệt là châu Á. Điều này khiến mặt bằng giá năng lượng tăng nhanh, tạo áp lực lớn lên chỉ số CPI (lạm phát). Khi lạm phát chịu áp lực, các ngân hàng trung ương lớn, điển hình là Fed, sẽ phải duy trì các chính sách tiền tệ thắt chặt. Điều này tác động dây chuyền đến chính sách tiền tệ của các quốc gia khác, nhất là các quốc gia thuộc nhóm thị trường mới nổi như Việt Nam.

Thứ hai là hệ quả từ việc mặt bằng giá năng lượng duy trì ở mức cao. Năng lượng là đầu vào thiết yếu của mọi nền kinh tế. Khi giá năng lượng tăng, chi phí logistics và các chi phí gián tiếp khác sẽ bị đẩy lên cao. Điều này trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận và triển vọng tăng trưởng của các doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến diễn biến của thị trường chứng khoán. Những phiên biến động mạnh của chứng khoán toàn cầu và Việt Nam trong tháng qua chính là sự phản ánh rõ nét cho những lo ngại về sự bất ổn vĩ mô này.

Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất đang có xu hướng tăng cao như hiện nay, ông có lời khuyên gì cho các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức để bảo vệ thành quả đầu tư?

- Thực tế, mặt bằng lãi suất chung đã có sự gia tăng nhất định từ cuối năm ngoái đến nay. Đây là biến số "mẫu chốt" bởi hầu hết các tài sản tài chính đều được định giá dựa trên lãi suất thực tế.Về nguyên lý cơ bản, khi lãi suất gia tăng, định giá của các tài sản tài chính nói chung sẽ có xu hướng sụt giảm. Do đó, điều quan trọng nhất lúc này là nhà đầu tư phải theo dõi sát sao diễn biến của lãi suất để dự báo được các kịch bản định giá tài sản trong tương lai.

Tôi cho rằng nhà đầu tư cần thực hiện việc phân bổ lại danh mục một cách thận trọng. Mục tiêu cao nhất giai đoạn này là đảm bảo các nguyên tắc về quản trị rủi ro thay vì cố gắng tìm kiếm lợi nhuận bằng mọi giá. Khi biến số lãi suất chưa ổn định, việc duy trì một cấu trúc tài sản an toàn là cách tốt nhất để bảo vệ nguồn vốn.

Thị trường thường xuyên xuất hiện những nhịp rung lắc mạnh khiến tâm lý nhà đầu tư dao động. Ông đánh giá thế nào về việc sử dụng đòn bầy tài chính và cách cân bằng tâm lý trong giai đoạn này?

- Chúng ta phải chấp nhận một thực tế rằng thị trường chứng khoán luôn có sự biến động. Nhìn ra các thị trường xung quanh như Nhật Bản hay Hàn Quốc, chỉ số Index của họ cũng có những nhịp biến động từ 5-10%. Khi rủi ro vĩ mô gia tăng, biên độ dao động của thị trường sẽ càng lớn.

Trong điều kiện này, nhà đầu tư nên giữ một tâm thế dài hạn và duy trì sự bình tĩnh. Để làm được điều đó, việc phân bổ tài sản hợp lý là cực kỳ quan trọng. Bạn không nên tập trung quá mức vào chỉ một hoặc hai loại tài sản rủi ro. Thay vào đó, hãy phân bổ sang các loại tài sản có tính "phòng thủ" cao hơn – những tài sản ít biến động để cân bằng lại rủi ro cho tổng danh mục và giữ cho tâm lý ổn định.

Dòng tiền "quay xe" về ngân hàng, nhà đầu tư nên phân bổ tài sản ra sao?

Chứng khoán: Tâm lý nhà đầu tư chưa sẵn sàng cho một chu kỳ tăng mới?

Đặc biệt, đối với những nhà đầu tư đang sử dụng đòn bẩy tài chính (margin) quá cao, đây là thời điểm bắt buộc phải xem xét hạ tỷ lệ đòn bẩy xuống mức có thể chấp nhận được. Việc giảm đòn bẩy sẽ giúp nhà đầu tư tránh được áp lực giải chấp trong những phiên thị trường điều chỉnh sâu, từ đó mới có thể kiên trì giữ lại những khoản đầu tư mà mình tin tưởng về triển vọng dài hạn dù thông tin ngắn hạn đang rất trái chiều.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, ông có những lưu ý gì để nhà đầu tư tránh lặp lại những sai lầm trước đây?

- Trái phiếu doanh nghiệp là một loại tài sản tài chính rất quan trọng. Tại các quốc gia phát triển, quy mô thị trường này thậm chí còn lớn hơn thị trường cổ phiếu, đóng vai trò cung cấp vốn trung và dài hạn chủ lực cho doanh nghiệp bên cạnh hệ thống ngân hàng. Ở Việt Nam, quy mô này hiện còn khá nhỏ, đồng nghĩa với việc dư địa phát triển và cơ hội vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, bài học từ quá khứ là vô cùng đắt giá.

Để tránh những tổn thất không đáng có, nhà đầu tư cần lưu ý ba điểm cốt yếu. Thứ nhất, phải tìm hiểu thật kỹ về doanh nghiệp phát hành, đặc biệt là tính tuân thủ pháp luật và sức khỏe tài chính thực tế của họ. Thứ hai, ưu tiên các sản phẩm trái phiếu được tư vấn, định hạng tín nhiệm và lưu ký bởi các tổ chức tài chính uy tín. Một bộ phận định hạng tín nhiệm chuyên nghiệp sẽ giúp nhà đầu tư lọc bớt những rủi ro tiềm ẩn mà mắt thường khó thấy.

Cuối cùng, cũng giống như cổ phiếu, "đừng bỏ tất cả trứng vào một giỏ". Dù một mã trái phiếu có mức lãi suất hấp dẫn đến đâu, nhà đầu tư cũng không nên dồn quá nhiều tỷ trọng tài sản vào đó. Việc phân bổ vốn đều đặn vào các danh mục trái phiếu khác nhau sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tập trung và đảm bảo tính bền vững cho dòng tiền trong dài hạn.

Xin cảm ơn ông về những chia sẻ hữu ích này!

Thanh Hoa (Thực hiện)