Tại Diễn đàn thường niên về diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam năm 2026, được tổ chức ngày 9/7, nhiều chuyên gia cùng đưa ra nhận định: "Dư địa giữ lạm phát dưới 4,5% không còn nhiều" trong bối cảnh giá năng lượng, tỷ giá, chi phí logistics và những bất ổn địa chính trị vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, áp lực lên mặt bằng giá được dự báo sẽ gia tăng trong những tháng cuối năm.

Sau khi CPI bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ năm 2015, thách thức lớn nhất của công tác điều hành không chỉ là kiểm soát lạm phát mà còn phải bảo đảm dư địa cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên.

TS. Nguyễn Đức Độ, nguyên Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính, dự báo lạm phát bình quân năm 2026 có thể ở mức khoảng 4,7%. Tuy nhiên, theo ông, mục tiêu giữ CPI dưới 4,5% vẫn chưa khép lại nếu nhiều điều kiện thuận lợi cùng xuất hiện.

Đó là giá dầu thế giới tiếp tục giảm, chính sách hỗ trợ thuế đối với xăng dầu được duy trì đến hết năm, chưa điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế và giáo dục, đồng thời tỷ giá tiếp tục được giữ ổn định.

Theo PGS.TS. Lê Văn Ái, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Tài chính – Kế toán Hà Nội, CPI 6 tháng đầu năm đã tiến rất gần mục tiêu Quốc hội giao cho cả năm. Điều này khiến dư địa điều hành ngày càng thu hẹp và đòi hỏi các chính sách kinh tế vĩ mô phải được triển khai thận trọng, linh hoạt, đồng bộ hơn trong nửa cuối năm.

Ở góc độ khác, TS. Nguyễn Ngọc Tuyến, Trường Đại học Tài chính - Marketing, cho rằng năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Việc vừa thúc đẩy tăng trưởng nhanh, vừa giữ lạm phát ở mức thấp sẽ là bài toán không dễ giải. Theo ông, CPI cuối năm có khả năng vượt mốc 4,5% nếu các yếu tố bất lợi cùng xuất hiện.

Áp lực điều hành lạm phát 6 tháng cuối năm

Giá cát đá tăng vọt 73% và áp lực 32 lần điều chỉnh giá xăng: Phó Thủ tướng chỉ đạo "nóng" kịch bản lạm phát 2026

Nếu như những năm trước giá xăng dầu thường được xem là yếu tố quyết định thì năm nay, theo các chuyên gia, áp lực lạm phát đã trở nên phức tạp hơn nhiều.

Phân tích sâu hơn về các mặt hàng được xem là tác động mạnh đến lạm phát, PGS.TS. Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, cho rằng mặt bằng giá đang chịu tác động đồng thời từ giá năng lượng, tỷ giá, chi phí logistics, nguyên vật liệu đầu vào, vật liệu xây dựng cũng như lộ trình điều chỉnh giá một số hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý.

Từ các yếu tố này, ông xây dựng ba kịch bản lạm phát năm 2026. Trong đó, kịch bản tích cực là CPI tăng 4,2-4,4%; kịch bản cơ sở khoảng 4,4-4,7%; còn nếu các rủi ro bên ngoài gia tăng, CPI có thể lên mức 4,8-5,2%.

Theo nhiều chuyên gia, những biến động địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông, vẫn là biến số khó lường bởi chỉ cần giá dầu và chi phí vận tải quốc tế tăng mạnh cũng có thể tạo hiệu ứng lan tỏa lên giá nhiều nhóm hàng hóa trong nước.

Không chỉ chịu sức ép từ các yếu tố bên ngoài, bản chất của lạm phát hiện nay cũng đã thay đổi. Bà Phan Thị Thu Hoài, Viện Kinh tế - Tài chính, nhận định lạm phát ở Việt Nam hiện là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố như giá năng lượng, tỷ giá, logistics, lương thực, chính sách tiền tệ và kỳ vọng của thị trường.

Theo bà, điều hành giá không thể chỉ dựa vào một công cụ mà cần phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, chủ động dự báo diễn biến thị trường, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu và tăng cường minh bạch thông tin nhằm ổn định kỳ vọng lạm phát.

Ở góc độ quản lý, Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) đánh giá các giải pháp điều hành trong 6 tháng đầu năm đã phát huy hiệu quả khi thị trường hàng hóa cơ bản ổn định, không xảy ra tình trạng thiếu hàng hoặc sốt giá trên diện rộng dù giá năng lượng thế giới có thời điểm biến động mạnh.

Theo cơ quan này, việc bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu cùng các chính sách miễn, giảm thuế, phí đối với xăng dầu đã góp phần hạn chế lạm phát chi phí đẩy, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo nền tảng cho mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Điểm chung trong các dự báo là áp lực lạm phát sẽ chưa sớm giảm bớt trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, nếu các chính sách tiếp tục được điều hành chủ động, linh hoạt và phối hợp hiệu quả, cùng với việc kiểm soát tốt các yếu tố đầu vào và kỳ vọng thị trường, mục tiêu giữ ổn định mặt bằng giá vẫn còn cơ hội đạt được.

Thanh Hoa