Việc các doanh nghiệp rạp chiếu phim đưa 104 cụm rạp về các địa phương không chỉ giúp cân bằng khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa nông thôn và thành thị, mà còn tạo ra công ăn việc làm cho lao động địa phương, thúc đẩy kinh tế dịch vụ tại các đô thị vệ tinh phát triển bền vững hơn trong bối cảnh chung còn nhiều thách thức.

Khi hai đầu tàu chạm ngưỡng bão hòa

Theo dữ liệu nghiên cứu thị trường của Q&Me, tổng quy mô hệ thống rạp chiếu phim toàn quốc đã tịnh tiến từ 158 rạp (năm 2019) lên 191 rạp (năm 2024). Đáng chú ý, sau thời gian trầm lắng vào năm 2025 (giảm xuống 182 rạp), thị trường đã ghi nhận sự bứt phá với 199 cụm rạp vào thời điểm quý 2/2026.

Theo các chuyên gia, giai đoạn 2025 – 2026 chứng kiến người tiêu dùng Việt Nam thận trọng hơn rất nhiều trong việc chi tiêu. Doanh số các ngành hàng lớn như bất động sản, ô tô, hay điện tử cao cấp đều ghi nhận tốc độ tăng trưởng chậm. Tuy nhiên, nhu cầu giải trí và giải tỏa áp lực của con người không mất đi, nó chỉ dịch chuyển.

Theo nhiều doanh nghiệp, trong bối cảnh người dân ưu tiên các khoản chi thiết yếu, những dịch vụ giải trí có chi phí thấp nhưng vẫn mang lại trải nghiệm trọn vẹn đang được lựa chọn nhiều hơn.

Chị Nguyễn Thị Lan Anh (Hà Nội), cho biết một cặp vé xem phim kèm bắp, nước có giá dao động từ 150.000 - 250.000 đồng chính là món 'xa xỉ phẩm nhỏ' hoàn hảo cho nhiều người. Nó cung cấp trải nghiệm giải trí cao cấp trong vòng khoảng 2 tiếng đồng hồ với chi phí chỉ bằng 1/10 một bữa ăn tại nhà hàng sang trọng hay 1/50 một chuyến du lịch ngắn ngày.

Điểm cốt lõi làm nên sự bùng nổ của thị trường năm 2026 không nằm ở các quận trung tâm của Hà Nội (38 rạp) hay TP.HCM (57 rạp) – những nơi vốn đã quá chật chội và bão hòa chi phí. Động lực sinh tồn và sinh lời thực sự của ngành điện ảnh hiện nay đã dịch chuyển về 104 cụm rạp tại các tỉnh thành khác, chiếm tới 52,2% thị phần hạ tầng toàn quốc.

Tại sao nhiều doanh nghiệp trong ngành lại lựa chọn tỉnh lẻ vào thời điểm này? Câu trả lời nằm ở sự gặp nhau giữa bài toán cắt giảm chi phí của doanh nghiệp và cơn khát trải nghiệm "giá mềm" của người dân địa phương.

Nhìn vào bảng số liệu, hai doanh nghiệp FDI là CGV Cinemas (85 rạp) và Lotte Cinema (45 rạp) đang nắm giữ hơn 65% hạ tầng toàn quốc. Đáng chú ý, chiến lược của họ có sự phân cực rõ rệt. Lotte Cinema chú trọng vươn ra các tỉnh thành khác với 32/45 rạp đặt tại các tỉnh (tương đương 71% quy mô hệ thống). CGV theo sát với 42 rạp ở các tỉnh lẻ.

Theo đánh giá của chuyên gia, tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, một gia đình 4 người đi xem phim vào cuối tuần tại rạp trung tâm có thể tốn khoảng 1 triệu đồng tính cả chi phí di chuyển, ăn uống đi kèm. Đây là mức chi tiêu bắt đầu bị cân nhắc khi kinh tế khó khăn.

Nhưng tại các tỉnh lẻ, khi mô hình rạp tinh gọn, tối ưu quy trình vận hành tự động hóa để hạ giá vé xuống mức đại chúng, tệp khách hàng tại đây đón nhận vô cùng nồng nhiệt. Chi phí thuê mặt bằng ở các tỉnh không quá cao, cho phép doanh nghiệp duy trì hoạt động một cách an toàn hơn nhiều so với việc cố bám trụ hay tiếp tục mở mới ở những mặt bằng đắt đỏ tại phường trung tâm Sài Gòn hay Hoàn Kiếm.

Vũ khí giá bình dân

Nếu khối FDI sở hữu lợi thế về dòng vốn để chiếm lĩnh các vị trí đẹp tại các trung tâm thương mại tỉnh lẻ, và một số thành phố khác ngoài Hà Nội, TP HCM thì các thương hiệu nội địa như Beta Cineplex (21 rạp) và Cinestar (10 rạp) lại đang áp dụng một hướng đi khác để có thể đáp ứng nhu cầu giải trí của nhiều người trong điều kiện kinh tế khó khăn.

Bằng cách khai thác mức giá vé chỉ từ 45.000 - 70.000 đồng, các chuỗi rạp nội địa đã biến rạp chiếu phim từ một nơi chỉ đến vào dịp lễ thành địa điểm sinh hoạt thường nhật của tệp khách hàng có ngân sách eo hẹp hơn như học sinh, sinh viên và công nhân tại các khu công nghiệp vệ tinh.

Ông Bùi Quang Minh, Chủ tịch Beta Group, cho biết doanh nghiệp định vị rạp phim là một dịch vụ đại chúng, giống như một món ăn tinh thần thiết yếu hàng tuần chứ không phải là nơi chỉ đến vào những dịp đặc biệt.

Chính vì thế, doanh nghiệp tối ưu hóa diện tích sảnh chờ và tăng cường công nghệ đặt vé tự động thông qua ứng dụng để giảm tối đa chi phí nhân sự cố định. Khi chi phí đầu tư trên mỗi ghế rạp giảm xuống, áp lực doanh thu vé giảm theo. Doanh nghiệp bán vé giá phù hợp để thu hút dòng người khổng lồ, và sau đó kiếm lợi nhuận từ dịch vụ đi kèm (bỏng ngô, nước uống và các dịch vụ quảng cáo liên kết). Đây là mô hình kinh doanh bán lẻ cực kỳ hiệu quả trong thời kỳ thắt chặt chi tiêu.

Chính việc đưa giá dịch vụ về mức bình dân đã giúp các hãng rạp nội địa kích hoạt dòng tiền từ một phân khúc khách hàng khổng lồ là những người trước đây vốn bị gạt ra ngoài lề của các dịch vụ giải trí cao cấp do rào cản về giá.

Dưới góc nhìn của các nhà quản lý văn hóa và hoạch định chính sách, sự trỗi dậy của hệ thống rạp chiếu phim tỉnh lẻ dựa trên động lực giải trí giá rẻ là một bước đi mang tính chiến lược cho toàn ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trung tâm phát triển Công nghiệp văn hóa và Nghệ thuật đương đại, Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam, cho biết việc mạng lưới rạp chiếu phim phủ rộng đến hơn 52% tại các tỉnh lẻ và một số thành phố khác ngoài Hà Nội và TP.HCM chính là cơ hội vàng để các nhà làm phim Việt tiếp cận trực tiếp với thị hiếu của đại chúng, thay vì chỉ làm phim phục vụ cho thị hiếu của khán giả hai thành phố lớn như trước đây.

Nhìn rộng hơn, làn sóng mở rộng rạp chiếu phim về các địa phương phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc tiêu dùng của người Việt. Khi người dân ưu tiên những dịch vụ giải trí có chi phí hợp lý, doanh nghiệp cũng buộc phải thay đổi mô hình kinh doanh theo hướng tinh gọn và hiệu quả hơn. Nếu xu hướng này tiếp tục, thị trường điện ảnh Việt Nam sẽ không chỉ mở rộng về quy mô mà còn phân bổ cân bằng hơn giữa các vùng, tạo thêm động lực cho công nghiệp văn hóa và kinh tế dịch vụ địa phương.

Tùng Lâm