Từ đầu năm đến nay, lãi suất huy động phổ biến đã tăng từ khoảng 7% lên tiệm cận 8%/năm, thậm chí vượt ngưỡng này ở nhiều ngân hàng. Cùng với đó, các chương trình ưu đãi, cộng lãi suất cũng được đẩy mạnh, đưa mức sinh lời tối đa trên thị trường tiến sát hoặc chạm hai chữ số.

Cạnh tranh mức sinh lời cổ phiếu

Diễn biến này cho thấy lãi suất huy động đang bước vào xu hướng tăng trở lại sau giai đoạn duy trì ở mức thấp kéo dài từ năm trước.

Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định, mặc dù lãi suất huy động đã tăng mạnh ở nhiều ngân hàng từ những tháng đầu năm (từ 1-3%/năm ở các kỳ hạn từ 6 tháng đến trung hạn), huy động vốn chỉ tăng 0,8%, trong khi tín dụng đã tăng 1,4% trong hai tháng đầu năm 2026. Điều này phản ánh chênh lệch giữa cung - cầu vốn vẫn tồn tại. Để thu hẹp khoảng cách này, lãi suất huy động nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng trong ngắn hạn, ít nhất là nửa trong đầu năm nay, trước khi tỷ lệ LDR được kiểm soát tốt hơn, giúp lãi suất tìm được điểm cân bằng.

Một trong những tác động rõ ràng nhất của lãi suất tăng là tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp với mức sinh lời của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán (TTCK). Khi lợi suất phi rủi ro (risk-free rate) tăng lên, cổ phiếu buộc phải mang lại mức lợi nhuận cao hơn để giữ chân nhà đầu tư.

Giả sử lãi suất tiền gửi ngân hàng ở mức 9%/năm. Trong trường hợp này, một nhà đầu tư sẽ đặt câu hỏi: liệu việc đầu tư vào cổ phiếu có xứng đáng với rủi ro cao hơn hay không, nếu mức sinh lời kỳ vọng chỉ khoảng 10–12%? Khoảng chênh lệch lợi nhuận (risk premium) trở nên quá nhỏ, khiến nhiều người lựa chọn rút khỏi TTCK.

Thực tế, trên TTCK Việt Nam từng ghi nhận giai đoạn như vậy. Trong năm 2022–2023, khi lãi suất huy động tăng mạnh, nhiều cổ phiếu dù có mức tăng trưởng nhưng vẫn không thu hút được dòng tiền.

Chẳng hạn, cổ phiếu FPT (CTCP FPT) – đại diện cho nhóm công nghệ có nền tảng cơ bản tốt từng ghi nhận mức tăng trưởng giá khoảng 15–20% trong một năm. Tuy nhiên, nếu so với lãi suất tiết kiệm có thời điểm lên tới 9–10%/năm, mức sinh lời vượt trội không còn quá hấp dẫn, đặc biệt khi xét đến biến động giá trong ngắn hạn.

Một ví dụ khác là cổ phiếu MWG (Thế Giới Di Động). Trong giai đoạn thị trường khó khăn, cổ phiếu này có những nhịp phục hồi 10–15%. Tuy nhiên, mức tăng này không đủ bù đắp rủi ro khi lãi suất ngân hàng ở mức cao và sức mua của nền kinh tế suy yếu. Nhà đầu tư do đó có xu hướng “đứng ngoài” thay vì tham gia bắt đáy.

Nhìn chung, khi lãi suất tiền gửi tăng lên mức hấp dẫn, nhiều nhà đầu tư cá nhân sẽ cân nhắc chuyển vốn từ chứng khoán sang ngân hàng để hưởng lợi suất ổn định và ít rủi ro hơn. Điều này tạo áp lực bán trên thị trường cổ phiếu, khiến thanh khoản suy giảm và giá cổ phiếu khó duy trì đà tăng.

VN-Index khó hình thành xu hướng tăng trong ngắn hạn?

Thực tế, dòng tiền đang trở nên thận trọng hơn với kênh đầu tư chứng khoán thời gian qua.

Tuần qua, thanh khoản TTCK suy yếu, giá trị giao dịch trong tuần đều dưới trung bình 20 phiên, thậm chí có phiên dưới 20.000 tỷ đồng. Cùng áp lực bán ròng của khối ngoại khiến VN-Index dù hồi phục kỹ thuật vẫn khó hình thành xu hướng tăng bền vững trong ngắn hạn.

Theo giới chuyên môn, trong bối cảnh lạm phát tăng, chính sách tiền tệ tại nhiều quốc gia có xu hướng thắt chặt hơn và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này. Theo đó, biến số lãi suất sẽ có tác động đáng kể đến TTCK.

Dù vậy, ở góc nhìn dài hạn, ông Phạm Thế Anh, Thành viên HĐQT MBS, đồng thời là Trưởng bộ môn Kinh tế vĩ mô, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, thành viên Tổ tư vấn của Ủy ban Kinh tế Quốc hội đánh giá Việt Nam vẫn có nhiều dư địa tăng trưởng với nền tảng tăng trưởng cao trong dài hạn.

Bên cạnh đó, trong ngắn hạn, Chính phủ đang triển khai hàng loạt dự án đầu tư trọng điểm trong các lĩnh vực như hạ tầng, năng lượng và phát triển đô thị, qua đó tạo động lực cho thị trường vốn nói chung và TTCK nói riêng.

Ngoài ra, triển vọng nâng hạng thị trường của Việt Nam vẫn đang được duy trì theo lộ trình. Các yếu tố bên ngoài như chính sách thuế quan của Mỹ cũng được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt so với giai đoạn trước, trong bối cảnh áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng khiến nước này khó duy trì chính sách thuế quan cao trong thời gian dài.

Về diễn biến dòng tiền từ nay đến tháng 9, ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Chứng khoán Mirae Asset (MAS) cho rằng dòng tiền nhiều khả năng sẽ vận động theo hai giai đoạn.

Giai đoạn đầu, từ tháng 3 đến tháng 9, các quỹ đầu tư chủ động sẽ bắt đầu giải ngân từng phần vào nhóm cổ phiếu đủ điều kiện theo bộ chỉ số, đặc biệt tập trung chính ở nhóm các cổ phiếu vốn hóa lớn. Đây là giai đoạn thị trường thường phản ánh kỳ vọng sớm, với xu hướng tăng đi trước thông tin chính thức.

Giai đoạn thứ hai tập trung quanh thời điểm nâng hạng có hiệu lực (dự kiến 21/9/2026), khi các quỹ mô phỏng chỉ số phải mua vào để đảm bảo tỷ trọng danh mục, với quy mô dòng tiền ước tính đạt trên 500 triệu USD.

"Cuộc chơi" chứng khoán đòi hỏi tính toán chiến lược bài bản và kỷ luật cao

Trong bối cảnh hiện nay, giới chuyên môn khuyến nghị chiến lược phù hợp là giải ngân với tỷ trọng vừa phải, ưu tiên nhóm Bluechip, VN30 nhằm giảm thiểu rủi ro và đón đầu khả năng dòng tiền quay lại khi thị trường ổn định, đồng thời tập trung vào các ngành ít chịu tác động từ bên ngoài như vật liệu xây dựng, xây dựng và tiêu dùng thiết yếu.

Bên cạnh đó nên ưu tiên sự cân bằng giữa phòng thủ và linh hoạt, tập trung bảo toàn vốn, duy trì thanh khoản và từng bước tận dụng cơ hội khi thị trường xuất hiện các vùng giá hấp dẫn hơn.

Hải Giang