Longform

HTX ở Đà Nẵng
thắng lớn trên cánh đồng
công nghệ cao

Các HTX đang từng bước khẳng định vai trò là hạt nhân tổ chức sản xuất, liên kết nông dân và tạo dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại, với bước chuyển từ "sản xuất những gì mình có" sang "sản xuất theo nhu cầu thị trường".

Nếu trước đây, nhiều HTX chủ yếu cung ứng vật tư, dịch vụ sản xuất thì nay đã chuyển mình trở thành những chủ thể kinh tế năng động, biết đầu tư vào công nghệ, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và đặc biệt coi tài sản trí tuệ là nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh.

Sự chuyển mình vượt bậc này đang tạo ra động lực mới cho nền nông nghiệp đô thị của Đà Nẵng. Không chỉ nâng cao chất lượng và quy mô, các mô hình HTX kiểu mới đang mang tri thức khoa học, tinh thần đổi mới sáng tạo trực tiếp vào từng luống đất, nhà kính và sản phẩm.

"HTX ở Đà Nẵng đang chuyển từ sản xuất những gì mình có sang sản xuất theo nhu cầu thị trường."

Tổng quan về HTX tại Đà Nẵng

0
HTX hoạt động
0
Liên hiệp HTX
0
HTX Nông nghiệp
0
Sản phẩm OCOP

Mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao

Đà Nẵng là một trong những địa phương đang cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong phát triển HTX gắn với tài sản trí tuệ. Bên cạnh đó, việc xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 được thành phố xác định lấy phát triển HTX và Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) làm trọng tâm.

Mục tiêu trên không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế mà còn là chiến lược khai thác giá trị tài nguyên bản địa, nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại dựa trên đổi mới sáng tạo.

Hiện nay, toàn thành phố có 760 HTX và 4 liên hiệp HTX đang hoạt động, trong đó lĩnh vực nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn với 458 HTX.

Điều đáng ghi nhận là ngày càng nhiều HTX mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao, phát triển sản xuất sạch, liên kết chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu gắn với lợi thế địa phương và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Không ít mô hình HTX còn kết hợp nông nghiệp với du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm, tạo thêm giá trị gia tăng và mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế nông thôn.

Sự phát triển ấy cho thấy khu vực kinh tế tập thể không còn đi theo lối mòn "sản xuất những gì mình có" mà đang chuyển sang tư duy "sản xuất theo nhu cầu thị trường".

Bước chuyển của HTX Đà Nẵng

Truyền thống
Công nghệ
Thương hiệu
OCOP
Trí tuệ
Thị trường

Để có được những thành công như hiện tại, bên cạnh việc nâng cao chất lượng sản phẩm, nhiều HTX đã chú trọng hơn đến xây dựng thương hiệu, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện bao bì, tiêu chuẩn chất lượng và phát triển tài sản trí tuệ. Đây chính là những yếu tố giúp nông sản địa phương vượt qua giới hạn của thị trường truyền thống để tiếp cận những phân khúc có giá trị cao hơn.

Thực tế tại xã Lãnh Ngọc là minh chứng rõ nét cho hướng đi này. Địa phương hiện có 4 HTX cùng nhiều tổ hợp tác hoạt động hiệu quả, góp phần tập hợp nông dân, hình thành vùng nguyên liệu và đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.

Từ những nông sản quen thuộc như chuối, nghệ, mật ong, gừng, các HTX đã đầu tư chế biến sâu để tạo ra nhiều sản phẩm OCOP mang giá trị gia tăng cao. HTX QNA FARM phát triển các sản phẩm từ chuối, nghệ, mật ong và gừng; HTX Nông nghiệp xanh Đất Quảng phát triển viên gừng non bên sườn đồi; HTX Nhân Tâm xây dựng các dòng trà và nhiều sản phẩm chế biến từ nông sản bản địa.

Các mô hình HTX tiêu biểu

HTX QNA FARM

  • Chuối
  • Nghệ
  • Mật ong
  • Gừng
Chứng nhận OCOP

HTX Đất Quảng

  • Viên gừng non
Chứng nhận OCOP

HTX Nhân Tâm

  • Trà
  • Mứt bưởi
  • Mộc thanh trà
Chứng nhận OCOP

Xây dựng thương hiệu đặc trưng

Trong số hàng loạt HTX tiêu biểu ở Lãnh Ngọc, HTX Nhân Tâm là ví dụ tiêu biểu cho việc phát triển thương hiệu gắn với tài sản trí tuệ. Đơn vị hiện có hai sản phẩm OCOP 3 sao là mộc thanh trà và mứt bưởi xứ Tiên. Các sản phẩm đều được chế biến từ nguồn nguyên liệu địa phương, bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm và được nghiên cứu để phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Bà Hoàng Thị Thúy Nga, Giám đốc HTX Nhân Tâm, cho biết việc tham gia các chương trình OCOP và các hoạt động xúc tiến thương mại đã tạo cơ hội để sản phẩm địa phương tiếp cận khách hàng trên phạm vi rộng hơn, từng bước khẳng định thương hiệu và nâng cao giá trị nông sản bản địa.

Theo bà Nga, khi thương hiệu được người tiêu dùng biết đến, giá trị của sản phẩm cũng được nâng lên, tạo động lực để HTX tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến chất lượng và mở rộng thị trường. Bà cũng kiến nghị thành phố sớm áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho khu vực nông nghiệp, nông thôn nhằm tạo thêm nguồn lực để các HTX phát triển bền vững.

Ý kiến của bà Hoàng Thị Thúy Nga cũng phản ánh thực tế rằng, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, chỉ có chất lượng thôi là chưa đủ. Muốn phát triển lâu dài, mỗi HTX cần xây dựng được thương hiệu riêng, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, nâng cao giá trị tài sản trí tuệ và không ngừng đổi mới sản phẩm. Đây chính là "tấm hộ chiếu" giúp nông sản địa phương mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh.

Bản đồ OCOP tại Đà Nẵng

552
Sản phẩm
5 Sao 2 sản phẩm
4 Sao 96 sản phẩm
3 Sao 454 sản phẩm

Đến nay, Đà Nẵng có 552 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 2 sản phẩm đạt 5 sao, 96 sản phẩm đạt 4 sao và 454 sản phẩm đạt 3 sao. Đây là nguồn lực rất lớn để phát triển kinh tế nông thôn, đồng thời tạo nền tảng xây dựng các thương hiệu nông sản có giá trị cao.

Tuy nhiên, mục tiêu của chương trình OCOP không chỉ dừng lại ở việc có thêm nhiều sản phẩm được xếp hạng mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, phát triển tài sản trí tuệ và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Tại xã Thăng Điền, địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để phát triển sản phẩm OCOP theo hướng hiện đại. Bên cạnh hai sản phẩm OCOP 3 sao là siro húng chanh tỏi đen và bún gạo lứt khô Lợi Phát, năm 2026 địa phương tiếp tục đăng ký thêm 7 sản phẩm tham gia chương trình.

Song song với đó là việc khuyến khích các chủ thể đầu tư máy móc, mở rộng quy mô sản xuất, cải tiến mẫu mã, ứng dụng công nghệ và phát triển thương mại điện tử, hướng tới mục tiêu 75% sản phẩm OCOP được tiêu thụ thông qua các nền tảng số.

Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ. Khi sản phẩm được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, có hệ thống nhận diện thương hiệu rõ ràng và được quảng bá trên các sàn thương mại điện tử, giá trị của tài sản trí tuệ sẽ được phát huy tối đa, đồng thời tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng.

Hành trình nâng giá trị nông sản

Nông sản

Thu hoạch nông sản thô

Chế biến

Chế biến sâu nâng giá trị

Bao bì

Thiết kế bao bì đẹp mắt

Nhãn hiệu

Đăng ký bảo hộ thương hiệu

QR Code

Truy xuất nguồn gốc minh bạch

OCOP

Được xếp hạng OCOP quốc gia

TMĐT

Đưa nông sản lên các sàn số

Thương hiệu

Khẳng định giá trị vững chắc

Giá trị

Tăng trưởng doanh thu và lợi thế

"Thương hiệu chính là tấm hộ chiếu để nông sản bước vào những thị trường giá trị cao."

Thúc đẩy liên kết
sản xuất

Không chỉ chú trọng phát triển sản phẩm, Đà Nẵng còn đang xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ HTX phát triển toàn diện. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố tiếp tục ưu tiên phát triển OCOP xanh, OCOP du lịch và OCOP số; đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ thực tế ảo (VR/AR) trong xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm và phát triển du lịch nông nghiệp.

Những công nghệ trên sẽ hỗ trợ HTX nâng cao hiệu quả quản trị, phân tích thị trường, tối ưu hoạt động kinh doanh và mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng.

Bên cạnh đổi mới công nghệ, liên kết sản xuất cũng là yếu tố quyết định thành công của các HTX. Tại xã Hòa Tiến, 2 HTX đã liên kết với doanh nghiệp sản xuất và thu mua lúa giống trên diện tích 162ha mỗi vụ.

Nhờ áp dụng các giống chất lượng cao như HG12, HG244, Hà Phát 3, hiệu quả kinh tế cao hơn từ 15-30% so với sản xuất lúa thương phẩm. Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của mô hình liên kết giữa HTX với doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Ở xã Sơn Cẩm Hà, nhiều HTX đã tham gia các dự án liên kết chuỗi giá trị đối với lòn bon, măng cụt, cam giấy; đồng thời xây dựng vùng chè đạt tiêu chuẩn VietGAP và mã số vùng trồng. Địa phương cũng xác định tiếp tục hỗ trợ xây dựng chỉ dẫn địa lý, thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và các quyền sở hữu công nghiệp cho những sản phẩm chủ lực. Đây là bước đi quan trọng nhằm đưa tài sản trí tuệ trở thành công cụ bảo vệ và gia tăng giá trị cho nông sản địa phương.

Hệ sinh thái phát triển HTX

HTX Doanh nghiệp Viện Nghiên Cứu Đại học OCOP AI (Trí Tuệ Nhân Tạo) Big Data VR/AR TMĐT Du lịch Dược liệu

Trong thời gian tới, việc liên kết cần được mở rộng hơn nữa giữa HTX với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các trường đại học. Các cơ sở nghiên cứu có thể đồng hành cùng HTX trong chọn tạo giống mới, nghiên cứu quy trình chế biến, bảo quản sau thu hoạch, thiết kế bao bì, xây dựng tiêu chuẩn chất lượng và đăng ký quyền sở hữu trí tuệ.

Khi những kết quả nghiên cứu được thương mại hóa thông qua HTX, tài sản trí tuệ sẽ thực sự trở thành nguồn lực phát triển kinh tế.

Điều này càng có ý nghĩa đối với khu vực Nam Trà My, Trà Tập, Trà Linh và Trà Leng, nơi hiện có 21 HTX hoạt động, trong đó 14 HTX phát triển dược liệu.

Với lợi thế về sâm Ngọc Linh, quế, ba kích, đẳng sâm và nhiều loại dược liệu quý, việc xây dựng vùng nguyên liệu, phát triển thương hiệu, bảo hộ chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và liên kết nghiên cứu sẽ tạo nền tảng để hình thành chuỗi giá trị dược liệu bền vững, hướng tới mục tiêu xây dựng trung tâm công nghiệp dược liệu theo định hướng của Chính phủ và thành phố Đà Nẵng.

Liên kết tạo giá trị

Chủ thể HTX
Đối tác Doanh nghiệp
Sản phẩm Giống lúa cao
Quy mô 162 ha/vụ
Hiệu quả Tăng 15-30%
Thông tin chuyên đề

Vùng dược liệu trọng điểm

Khu vực các xã Nam Trà My, Trà Tập, Trà Linh và Trà Leng có điều kiện khí hậu và địa hình lý tưởng để phát triển nông nghiệp dược liệu chất lượng cao. Với sự hỗ trợ của các chuyên gia và liên kết chuỗi giá trị, tài sản trí tuệ trong các chỉ dẫn địa lý đang bảo tồn nguồn gen quý của địa phương.

21 HTX hoạt động
14 HTX dược liệu

Các sản phẩm chủ lực: Sâm Ngọc Linh, Quế, Ba kích, Đẳng sâm.

Dược liệu quý Nam Trà My

Thực tiễn phát triển của các HTX ở Đà Nẵng cho thấy, giá trị lớn nhất của kinh tế tập thể hôm nay không chỉ nằm ở diện tích sản xuất hay sản lượng nông sản mà còn nằm ở những tài sản vô hình như thương hiệu, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, quy trình công nghệ, dữ liệu và tri thức. Đó là những tài sản có khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài, giúp sản phẩm địa phương đứng vững trên thị trường.

Bài viết: Trung Phong

"Giá trị lớn nhất của HTX hôm nay không chỉ nằm ở sản lượng, mà nằm ở thương hiệu, tri thức và tài sản trí tuệ."