Thông tư 08 vừa có hiệu lực đang trở thành tâm điểm chú ý khi mở thêm dư địa thanh khoản cho hệ thống ngân hàng trong bối cảnh áp lực vốn ngày càng căng thẳng.

“Van xả áp” thanh khoản cho hệ thống ngân hàng

Theo quy định mới, các ngân hàng được tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi tính tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR).

Dù chỉ là thay đổi kỹ thuật trong công thức tính toán, nhưng giới phân tích cho rằng tác động thực tế đối với thanh khoản, tăng trưởng tín dụng cũng như tâm lý thị trường chứng khoán là không nhỏ.

Động thái này được đánh giá đặc biệt có lợi cho nhóm ngân hàng quốc doanh khi nhiều nhà băng đã tiến sát ngưỡng LDR tối đa 85%.

Đến cuối quý I/2026, tỷ lệ này tại nhiều ngân hàng lớn đã ở mức rất cao như Vietcombank (mã: VCB) 84,54%, VietinBank (CTG) 83,48%, BIDV (BID) 82,94% và Agribank là 83,28%.

Năm 2026 đang chứng kiến áp lực cân đối vốn quay trở lại ngành ngân hàng khi tăng trưởng tín dụng được đẩy mạnh nhằm hỗ trợ nền kinh tế, trong khi huy động vốn dân cư không tăng tương ứng. Chênh lệch giữa tốc độ cho vay và huy động khiến nhiều ngân hàng tiến sát giới hạn LDR theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Theo lộ trình siết dần tại các thông tư trước đây, tiền gửi Kho bạc Nhà nước gần như không còn được tính vào nguồn vốn huy động khi xác định tỷ lệ LDR. Điều này khiến không ít ngân hàng, đặc biệt là nhóm Big 4 chịu áp lực lớn về thanh khoản, bởi đây là nhóm nắm giữ lượng lớn tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước.

Thông tư 08 xuất hiện đúng thời điểm nhiều ngân hàng cần thêm dư địa để tăng tín dụng mà không phải đẩy mạnh cuộc đua lãi suất huy động. Việc cho phép đưa 20% tiền gửi Kho bạc có kỳ hạn quay trở lại công thức tính LDR giúp kéo giảm tỷ lệ này một cách đáng kể.

Theo ước tính của nhiều công ty chứng khoán, LDR của nhóm ngân hàng quốc doanh có thể giảm khoảng 1-1,5 điểm %, qua đó mở thêm không gian cho vay hàng chục nghìn tỷ đồng. Đây là yếu tố rất quan trọng trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đẩy mạnh giải ngân đầu tư công.

Việc giảm áp lực LDR không chỉ giúp các ngân hàng có thêm “room” tín dụng mà còn hỗ trợ ổn định mặt bằng lãi suất huy động. Nếu không có điều chỉnh này, nhiều nhà băng có thể phải tăng lãi suất đầu vào để hút tiền gửi nhằm đáp ứng yêu cầu thanh khoản.

Khi áp lực huy động giảm xuống, chi phí vốn của ngân hàng cũng có cơ hội hạ nhiệt, từ đó hỗ trợ biên lãi ròng (NIM) – yếu tố sống còn đối với lợi nhuận ngành ngân hàng trong giai đoạn hiện nay.

Ngoài ra, quy định mới còn giúp hệ thống ngân hàng linh hoạt hơn trong quản trị nguồn vốn ngắn hạn, hạn chế nguy cơ căng thanh khoản cục bộ vào các thời điểm cao điểm cuối quý hoặc cuối năm.

Giới phân tích đánh giá đây là bước đi mang tính hỗ trợ điều hành rõ rệt của Ngân hàng Nhà nước trong bối cảnh vừa phải thúc đẩy tín dụng, vừa phải duy trì ổn định lãi suất và đảm bảo an toàn hệ thống.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cho rằng Thông tư 08 chủ yếu có tác dụng “nới kỹ thuật”, giúp giảm áp lực ngắn hạn hơn là tạo ra nguồn tiền mới cho nền kinh tế. Nói cách khác, đây là giải pháp hỗ trợ thanh khoản chứ chưa phải một gói kích thích thực sự.

Cổ phiếu ngân hàng phản ứng tích cực, Big 3 dẫn sóng

Trên thị trường chứng khoán, phản ứng đối với Thông tư 08 diễn ra gần như ngay lập tức. Nhóm cổ phiếu ngân hàng, đặc biệt là nhóm quốc doanh, đồng loạt tăng mạnh nhờ kỳ vọng thanh khoản được cải thiện và lợi nhuận có thêm dư địa tăng trưởng.

Sau khi Thông tư có hiệu lực, các cổ phiếu ngân hàng có ảnh hưởng lớn đến chỉ số đã ghi nhận diễn biến tích cực trong phiên 18/5.

Cụ thể, cổ phiếu VCB tăng 4,12%, BID tăng 5,47% và CTG tăng 1,4%, trong khi LPB là mã duy nhất ngoài nhóm ngân hàng lớn ghi nhận mức tăng đáng kể với 1,55%.

Đáng chú ý, VCB ghi nhận thanh khoản hơn 1.176 tỷ đồng - mức cao nhất trong vòng 14 phiên gần đây. Riêng trong phiên chiều, cổ phiếu này tăng thêm 2,76%, với giá trị giao dịch đạt hơn 942 tỷ đồng, cao gấp khoảng 4 lần so với buổi sáng.

Tương tự, BID tăng thêm 3,07% trong phiên chiều, còn CTG tăng thêm 1,26%. Ba cổ phiếu này đóng góp hơn 9 điểm vào mức tăng chung của VN-Index.

Giới phân tích cho rằng nhóm ngân hàng quốc doanh là bên hưởng lợi lớn nhất do đang nắm phần lớn tiền gửi Kho bạc Nhà nước trong hệ thống. Trong khi đó, các ngân hàng tư nhân như Techcombank (TCB), MB (MBB), Á Châu (ACB) hay VPBank (VPB) sẽ hưởng lợi gián tiếp ở mức thấp hơn.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cũng lưu ý tác động của Thông tư 08 chủ yếu mang tính hỗ trợ kỹ thuật chứ chưa phải yếu tố tạo ra thay đổi căn bản về "sức khỏe" ngành ngân hàng.

Việc nới công thức tính LDR giúp hệ thống “dễ thở” hơn, nhưng triển vọng dài hạn của cổ phiếu ngân hàng vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố quan trọng khác: tốc độ tăng trưởng tín dụng thực tế, khả năng kiểm soát nợ xấu, xử lý trái phiếu doanh nghiệp, diễn biến lãi suất, và áp lực tỷ giá và chất lượng tài sản.

Nói cách khác, Thông tư 08 giúp giảm áp lực ngắn hạn và cải thiện tâm lý thị trường, song chưa đủ tạo ra một “con sóng lớn” kéo dài cho toàn bộ nhóm cổ phiếu ngân hàng.

Duới góc độ tích cực, nhóm cổ phiếu ngân hàng vẫn được giới phân tích đánh giá cao khi vẫn còn nhiều dư địa.

Nới "room tín dụng" cho dự án lớn: Dòng tiền sẽ chọn cổ phiếu ngân hàng nào?

Theo phân tích của ông Võ Nguyễn Khoa Tuấn, Giám đốc Nghiệp vụ cấp cao lĩnh vực Chứng khoán tại Dragon Capital, ngân hàng vẫn là trụ cột của nền kinh tế và của VN-Index khi chiếm khoảng gần 40% tỷ trọng chỉ số. Tuy nhiên, nhiều cổ phiếu ngân hàng hiện vẫn đang được định giá thấp và chưa tăng đáng kể trong thời gian qua.

“Có thể nhiều nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu ngân hàng trong một năm qua chưa thực sự hưởng lợi nhiều. Nhưng ở góc nhìn khác, điều đó cũng cho thấy đây đang là vùng giá khá hấp dẫn cho chu kỳ đầu tư 2–3 năm tới”, ông Tuấn nhận định.

Cơ sở cho kỳ vọng này đến từ nền tảng lợi nhuận. Chuyên gia của Dragon Capital cho biết lợi nhuận của nhiều ngân hàng được kỳ vọng tăng trưởng bình quân khoảng 15-20%/năm trong giai đoạn từ 2025 đến các năm tiếp theo.

Trong khi đó, mức định giá P/B của nhiều ngân hàng hiện chỉ quanh 1-1,5 lần, dù ROE vẫn duy trì ở mức cao so với khu vực. Đây được xem là vùng định giá hấp dẫn với nhà đầu tư dài hạn.

Hải Giang