Sản xuất cà phê theo chuỗi giá trị bền vững trên quy mô lớn đã giúp HTX sản xuất dịch vụ và thương mại Minh Toàn Lợi, xã Ea Púk, huyện Krông Năng (Đắk Lắk), trở thành ngôi nhà chung của hàng trăm thành viên, người lao động địa phương.

HTX là "đầu kéo" giảm nghèo

HTX sản xuất nông nghiệp thương mại và dịch vụ Minh Toàn Lợi thành lập năm 2012, hiện có 227 thành viên, trong đó 50% là đồng bào dân tộc Ê Đê, canh tác 360 ha cà phê theo tiêu chuẩn UTZ, FLO tại các xã Ea Tam và Ea Púk, huyện Krông Năng, Đắk Lắk.

Để sản xuất hiệu quả, ngay từ ngày đầu, HTX đã mời các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật ở Viện EaKmat Tây Nguyên, kết nối với các dự án để tập huấn cho bà con. Đồng thời phối hợp tổ chức tập huấn về kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh hại ở cây cà phê.

Đến nay, Minh Toàn Lợi hiện là HTX có quy mô lớn nhất về trồng và chế biến các sản phẩm cà phê ở Đắk Lắk. Đáng phấn khởi là 2 sản phẩm của HTX là cà phê bột Thủy Tiên Krông Năng và cà phê hạt Thủy Tiên Krông Năng được công nhận OCOP 3 sao của tỉnh Đắk Lắk.

Anh Y Nô Niê, thôn Giang Minh, xã Ea Púk canh tác 2ha cà phê, là thành viên của HTX từ ngày đầu thành lập chia sẻ, từ khi tham gia HTX, anh đã thay đổi thói quen sản xuất theo kinh nghiệm sang áp dụng khoa học kỹ thuật từ khâu chăm sóc, tưới nước, bón phân đến thu hái, bảo quản, nên năng suất cà phê tăng lên khoảng 10-15% so với trước đây.

Chủ tịch HĐQT HTX, ông Vũ Đức Quân cho biết từ năm 2014, đơn vị đã liên kết với các doanh nghiệp rang xay, xuất khẩu cà phê tiêu thụ sản phẩm với giá tối thiểu là 40,5 triệu đồng/tấn và hỗ trợ thêm gần 10 triệu đồng/tấn tiền phúc lợi, tạo thu nhập bình quân đạt hơn 45 triệu đồng/người/năm nên thành viên yên tâm gắn bó với HTX.

“Mối liên kết này giúp giá mỗi tấn cà phê tăng khoảng 14 - 15 triệu đồng so với sản xuất thông thường. Đây là điều kiện giúp thành viên từng bước nâng cao đời sống và giảm nghèo bền vững. Nếu năm 2012, HTX chỉ có 33 hộ khá giả (thu nhập từ 100 triệu đồng trở lên) thì đến hết năm 2020 đã có 176 hộ khá giả, không còn hộ nghèo”, ông Quân nói.

Tương tự, xác định công tác giảm nghèo là nhiệm vụ quan trọng, làm tiền đề bứt phá trong phát triển kinh tế - xã hội, thời gian qua, xã Tùng Vài, huyện Quản Bạ (Hà Giang), đã bước đầu hình thành mô hình liên kết sản xuất, từ đó chung tay xóa đói, giảm nghèo bền vững.

Để thu hút lực lượng lao động trẻ, có trình độ cao trở lại quê hương làm việc, vấn đề hỗ trợ việc làm, nâng cao thu nhập là cốt lõi, vì vậy, xã Tùng Vài đã phối hợp cùng Đoàn Thanh niên kêu gọi các bạn trẻ cùng nhau liên kết làm kinh tế. Và, Tổ hợp tác sản xuất thanh niên Tùng Vài đang là một ví dụ điển hình.

Liên kết là điều tất yếu

Hiện, Tổ hợp tác Tùng Vài phát triển trên 1.000 con vịt xám, nhờ chăn nuôi khoa học, trung bình mỗi con vịt có trọng lượng khoảng 3,6kg. Trừ các khoản chi phí, mỗi năm, Tổ hợp tác thu nhập khoảng 100 triệu đồng. Ngoài ra, Tổ hợp tác có trên 1.000 con gà xương đen, mỗi con khi xuất chuồng có trọng lượng trên 2kg, giá bán luôn trên 150 nghìn đồng/kg.

Khi tham gia Tổ hợp tác, các thành viên được tiếp cận các nguồn vốn, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật, kinh nghiệm và thị trường tiêu thụ trong sản xuất, kinh doanh. 5 thành viên của HTX đều có thu nhập khá, góp phần phát triển kinh tế hộ gia đình.

Theo đánh giá của UBND xã, mô hình sản xuất của Tổ hợp tác sản xuất thanh niên Tùng Vài mang lại hiệu quả kinh tế tương đối cao, thu hút và hỗ trợ vốn cho các đoàn viên, thanh niên nghèo, người dân tộc thiểu số khó khăn có ý chí vươn lên làm giàu.

Ở Quảng Ngãi, tỉnh cũng đang định hướng thành lập các HTX ở miền núi với mục tiêu tập hợp người dân đồng bào dân tộc thiểu số để đưa ra các chính sách hỗ trợ, phát triển sản xuất, từ đó giúp người dân thoát nghèo bền vững.

Điển hình như trên địa bàn huyện Sơn Tây, với đặc thù người dân đa phần vẫn còn sản xuất nông nghiệp theo quy mô nhỏ, nên để tăng tính hiệu quả huyện đã chủ động hình thành các HTX, tổ hợp tác liên kết sản xuất.

Thực tế cho thấy, vài năm trở lại đây, số lượng HTX nông nghiệp ở các huyện miền núi như Sơn Tây ngày càng phát triển cả về lượng và chất, nhiều HTX kiểu mới đã liên kết với người dân phát huy hiệu quả sản xuất. Điều này tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của người dân vùng cao về sản xuất nông nghiệp hàng hoá, thúc đẩy khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.

Có thể thấy, hoạt động hiệu quả của các HTX là minh chứng cho những nỗ lực giảm nghèo tại nhiều địa phương. Để tiếp tục phát huy kết quả đang có, các địa phương cần quan tâm, hỗ trợ thiết thực hơn cho các HTX. Trong đó cần tạo điều kiện về quỹ đất để HTX có cơ sở sản xuất, lựa chọn những HTX có năng lực để giao các dự án về phát triển sản xuất trong chương trình xây dựng nông thôn mới, giúp HTX tạo ra nguồn lực phát triển bền vững.

Lê Minh