Thống kê mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy một bức tranh tương phản rõ nét trên thị trường tiền gửi. Tính đến cuối tháng 1/2026, tiền gửi của dân cư đã chính thức vượt mốc 10,3 triệu tỉ đồng, tương đương mức tăng 0,45% so với cuối năm trước.

Trái ngược với sự hào hứng của người dân, các tổ chức kinh tế và doanh nghiệp lại có xu hướng rút vốn khi lượng tiền gửi chỉ còn hơn 6 triệu tỉ đồng, sụt giảm tới 1,62%.

Sự lệch pha giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn đang trở thành bài toán hóc búa cho hệ thống tài chính kéo dài từ năm ngoái cho đến nay. Tính đến giữa tháng 5, trong khi dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế bứt phá mạnh mẽ với mức tăng 18,3% thì huy động vốn chỉ đạt khoảng 14,9%.

Khoảng cách này đang tạo ra áp lực không nhỏ lên thanh khoản của các nhà băng, buộc nhiều đơn vị phải bước vào cuộc đua tăng lãi suất để hút tiền gửi nhằm đảm bảo khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Nhìn lại diễn biến từ đầu năm, thị trường đã chứng kiến những đợt sóng lãi suất đầy biến động. Chỉ tỉnh riêng trong tháng 1/2026, có 15 ngân hàng tăng lãi suất huy động, với mức điều chỉnh phổ biến 0,2-0,5%/năm. Trong đó, VPBank, MSB, ABBank, Bac A Bank, LPBank, VCBNeo, BaoViet Bank, MBV, Sacombank, VIB, Saigonbank, ACB, BVBank tăng lãi suất huy động. Có 2 đơn vị giảm lãi suất là ACB, PGBank.

Làn sóng tăng lãi suất tiếp tục kéo dài đến đầu tháng 4. Trước yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn giá rẻ, NHNN đã can thiệp quyết liệt vào đầu tháng 4. Ngay sau đó, một làn sóng giảm lãi suất từ 1% đến 2% đã lan tỏa khắp hệ thống, đưa mặt bằng lãi suất tại nhiều đơn vị về mức khá thấp.

Tín dụng áp đảo huy động: Lãi suất liên ngân hàng "dậy sóng"

6 ngân hàng tăng lãi suất huy động từ đầu tháng 3

Ở nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, mặt bằng lãi suất hiện duy trì sự ổn định ở mức tối thiểu. Tại Vietcombank hay Agribank, lãi suất kỳ hạn 6 tháng chỉ dao động quanh ngưỡng 3,5% đến 4% mỗi năm, trong khi mức cao nhất cho kỳ hạn dài 24 tháng cũng chỉ chạm mốc 6%. Ngay cả các ngân hàng thương mại cổ phần lớn như Sacombank cũng niêm yết mức cao nhất khoảng 7,1% mỗi năm cho các khoản gửi trực tuyến kỳ hạn dài.

Dù lãi suất niêm yết có xu hướng hạ nhiệt, thị trường thực tế lại đang diễn ra một cuộc đua ngầm khá khốc liệt. Trên các diễn đàn và hội nhóm mạng xã hội, nhiều ngân hàng được cho là đang mời chào mức lãi suất thực tế cao hơn nhiều so với bảng giá công bố. Có những đơn vị sẵn sàng đưa ra mức lãi suất trên 8% cho kỳ hạn 6 tháng hoặc vượt ngưỡng 9% cho kỳ hạn 12 tháng. Thậm chí, khách hàng gửi tiền trực tiếp tại quầy cũng thường nhận được mức ưu đãi cao hơn nhằm giữ chân dòng vốn.

Trước những diễn biến phức tạp và hiện tượng "vượt rào" lãi suất tại một số đơn vị, NHNN đã nhanh chóng triển khai các biện pháp bình ổn. Bên cạnh việc cung ứng lượng vốn lớn với kỳ hạn dài và thực hiện nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ để bổ sung thanh khoản đồng Việt Nam, cơ quan quản lý đã phát đi thông điệp cứng rắn.

Trong chỉ đạo mới nhất vào ngày 23/5, NHNN yêu cầu các chi nhánh tỉnh thành tăng cường kiểm tra và giám sát chặt chẽ việc thực hiện chủ trương giảm lãi suất. Những ngân hàng cố tình điều chỉnh tăng lãi suất trái quy định hoặc không thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thống đốc sẽ bị xử lý nghiêm. Động thái này được kỳ vọng sẽ thiết lập lại trật tự trên thị trường tiền gửi, đồng thời đảm bảo mục tiêu giảm chi phí vốn để hỗ trợ phục hồi kinh tế bền vững.

Huyền Anh