Theo Nghị định 58/2018/NĐ-CP, mức phí hỗ trợ cho các tổ chức (trong đó có mô hình kinh tế tập thể, HTX) là 20%.

Trăn trở của HTX

Trước con số này, ông Nguyễn Văn Sơn, Giám đốc HTX nông nghiệp và dịch vụ Phú Thịnh (Nghệ An), cho biết mức phí hỗ trợ hộ nghèo tham gia bảo hiểm nông nghiệp lên tới 90% nhưng mức hỗ trợ mô hình HTX mới dừng ở 20% khiến nhiều HTX cho rằng chính sách chưa nhìn thấy rõ vai trò của mô hình kinh tế tập thể trong phát triển chuỗi giá trị hàng hóa cũng như trong thúc đẩy nông nghiệp. Mức phí này cũng chưa hút được các HTX, kể cả những HTX sản xuất trên quy mô lớn tham giam bảo hiểm nông nghiệp.

Ông Nguyễn Hữu Dương, Giám đốc HTX nông nghiệp Hiệp Thuận (Đà Nẵng), cho biết sản xuất nông nghiệp cần nguồn vốn lớn, chưa kể bị thiệt hại bởi thiên tai. Do đó, nếu chi phí tham gia bảo hiểm nông nghiệp cao trong khi nguồn hỗ trợ thấp khiến các thành viên sẽ có những tính toán để có thể vượt qua khó khăn trước mắt, thay vì bài toán lâu dài.

Theo tính toán của HTX nông nghiệp Điện Quang (Đà Nẵng), với quy mô chăn nuôi trung bình 100 con bò, mức phí bảo hiểm phải đóng là khoảng 90 triệu đồng/năm. Tính mức 20% thì HTX được Nhà nước hỗ trợ khoảng 18 triệu đồng trong tổng 90 triệu đồng, còn lại là số tiền HTX phải đóng.

Thực chất với các thành viên, khi tham gia bất cứ chương trình, chính sách nào mà được Nhà nước hỗ trợ đều là động lực để phát triển sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, đối với mô hình kinh tế tập thể, mức phí hàng chục triệu đồng là một con số không nhỏ. Đi liền với đó là những khó khăn và rủi ro về thiên tai luôn rình rập. Chẳng may HTX xảy ra thiệt hại, khâu bồi thường kéo dài, các thủ tục phức tạp khiến người chăn nuôi khó phục hồi sản xuất và mất niềm tin vào bảo hiểm nông nghiệp.

Vì sao chưa  thu hút HTX tham gia?

Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng dưới góc độ kinh tế, con số 20% trong chính sách hỗ trợ của Nhà nước đã mang ý nghĩa khuyến khích các tổ chức, trong đó có HTX tham gia bảo hiểm nông nghiệp.

Tuy nhiên, tính về góc độ rủi ro và thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp, đây là ngành chịu nhiều tác động từ thời tiết, thiên tai, biến đổi khí hậu. Trong khi những năm gần đây, thiên tai dịch bệnh diễn biến phức tạo và gây ra những hậu quả nặng nề cho nông nghiệp và cả các HTX. Chính vì thế,  điều các HTX cần là nguồn lực đủ mạnh để có thể vực dậy nhằm tái thiết sản xuất một cách nhanh chóng để bù vào những mất mát, đồng thời đảm bảo kịp thời vụ.

Trong khi để sản xuất nông nghiệp đạt tiêu chuẩn và đủ điều kiện tham gia bảo hiểm nông nghiệp, chi phí đầu tư của các HTX không hề nhỏ. Các quy định ràng buộc mà HTX cần tuân thủ để được chi trả bảo hiểm là HTX phải thỏa mãn về quy mô, quy trình khoa học, có hợp đồng liên kết chuỗi giá trị, đạt chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc ứng dụng công nghệ cao...

Trong đó để duy trì được các quy trình, chứng nhận này, HTX phải bỏ ra nguồn vốn không hề nhỏ. Nhiều HTX cho rằng, số tiền bỏ ra để đáp ứng các điều kiện ràng buộc còn cao hơn cả phí bảo hiểm được hỗ trợ. Hoặc nếu HTX đáp ứng được các tiêu chuẩn trong sản xuất thì việc tham gia bảo hiểm chưa chắc đã mang lại hiệu quả. Ngay như trong chăn nuôi hiện nay, một số dịch bệnh như nhiệt than, tai xanh, long móng nở mồm… đã có vắc xin điều trị nên vật nuôi khó bị chết vì những bệnh này.

Còn đối với không ít HTX hiện nay, do quy mô, nguồn vốn có hạn nên việc chi  cho bất kỳ vấn đề gì, trong đó có tham gia bảo hiểm nông nghiệp đều phải cân nhắc kỹ lưỡng. Khi một khoản tiền lớn phải bỏ ra ngay từ đầu để mua bảo hiểm mà thực tiễn triển khai chưa như mong đợi, thì việc tham gia bảo hiểm nông nghiệp chính là một bước đi khá mạo hiểm, nhất là đối với những người đứng đầu HTX.

Ông  Lê Đức Thịnh cho biết nhìn vào các đối tượng được hỗ trợ có thể thấy, hộ nghèo được hỗ trợ tới 90%, cá nhân không thuộc diện nghèo vẫn được hỗ trợ 20% thì các HTX sẽ không tránh khỏi phép so sánh.

Bởi HTX vốn đóng vai trò vô cùng quan trọng, thậm chí phải đứng mũi chịu sào cho cả tập thể nếu chẳng may xảy ra rủi ro nhưng mức hỗ trợ mới ở khung 20% là còn thấp, từ đó chưa thực sự khuyến khích phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị hay sản xuất quy mô lớn.

Chính vì vậy, việc Bộ Tài chính đang tổ chức lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 58/2018/NĐ-CP, trong đó có dự kiến nâng mức hỗ trợ đối với các tổ chức là hướng đi đúng đắn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, muốn bảo hiểm nông nghiệp được thực hiện rộng rãi, mức hỗ trợ vẫn cần được tính toán cụ thể để đảm bảo sự toàn diện hơn, bao gồm cả những chính sách ưu đãi về lãi suất và giảm thuế cho các HTX tham gia bảo hiểm. Chỉ khi có những chính sách phù hợp với mô hình kinh tế tập thể thì các HTX mới tự nguyện tham gia bảo hiểm nông nghiệp.

Huyền Trang