Tại họp báo quý I, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã công bố một con số khiến thị trường đặc biệt chú ý. Tính đến ngày 31/3, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,18 triệu tỷ đồng, tăng 3,18% so với cuối năm trước.

Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với những cơn gió ngược từ địa chính trị và lạm phát toàn cầu, việc giải ngân hàng trăm nghìn tỷ đồng ngay trong 3 tháng đầu năm là một nỗ lực lớn để "kích bẩy" tăng trưởng.

Tuy nhiên, câu hỏi mà dư luận và các nhà đầu tư quan tâm nhất lúc này là: Dòng tiền khổng lồ ấy đã và đang thực sự chảy vào đâu?

"Nói không" với đầu cơ, rót vốn vào "xương sống" kinh tế

Một trong những thông điệp từ Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà chính là việc kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng trưởng tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt là bất động sản. NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng phải hướng dòng vốn vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên để đảm bảo an toàn hệ thống.

Minh chứng rõ nét nhất cho việc "siết" tín dụng với đầu cơ bất động sản đến từ báo cáo của Agribank. Phó Tổng Giám đốc Phùng Thị Bình tiết lộ một con số gây bất ngờ: Đến hết quý I, dư nợ bất động sản tại ngân hàng này không những không tăng mà còn giảm khoảng 1,2%. Đáng chú ý, dư nợ cho vay kinh doanh bất động sản (phân khúc thường gắn với đầu cơ) chỉ chiếm vỏn vẹn 2% tổng dư nợ.

"Khoảng 83% dư nợ cho vay tiêu dùng cá nhân của Agribank là để mua, xây dựng và sửa chữa nhà ở với quy mô dưới 5 tỷ đồng. Điều này cho thấy ngân hàng chỉ phục vụ nhu cầu thực của người dân, hoàn toàn không tập trung vào các hoạt động đầu cơ", bà Bình khẳng định.

Tại Agribank, dư nợ cho vay lĩnh vực "tam nông" (nông nghiệp, nông dân, nông thôn) lên tới 1,3 triệu tỷ đồng, chiếm 64% tổng dư nợ.

Bên cạnh đó, dòng vốn đang bắt đầu "chảy" mạnh sang các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm như cao tốc, và năng lượng – những lĩnh vực được coi là mạch máu của nền kinh tế.

Để khơi thông dòng vốn, các ngân hàng thương mại nhà nước đã bắt đầu một cuộc đua giảm lãi suất đầy quyết liệt. Ngay sau chỉ đạo của NHNN vào ngày 9/4, BIDV đã lập tức giảm 0,5% lãi suất huy động và giảm tương ứng 0,5% lãi suất cho vay đối với cả khoản vay ngắn hạn lẫn trung, dài hạn.

Ông Lại Tiến Quân, Phó Tổng Giám đốc BIDV, cho biết ngân hàng không chỉ giảm lãi suất chung mà còn tung ra các gói ưu đãi "khủng" cho các ngành hàng thiết yếu như lúa gạo, năng lượng và chuỗi cung ứng. Các nhóm này được áp dụng mức lãi suất thấp hơn từ 1% đến 1,5% so với mặt bằng thông thường.

Tại Agribank, một động thái mang tính "dẫn dắt" thị trường cũng đã được thực hiện, đó là giảm 0,5% lãi suất huy động kỳ hạn 24 tháng (từ 6,5% xuống còn 6%). Bà Phùng Thị Bình giải thích, đây là mức lãi suất tham chiếu quan trọng để xác định giá cho vay trung và dài hạn. Khi lãi suất đầu vào này giảm, áp lực chi phí vốn cho các dự án đầu tư lớn của doanh nghiệp sẽ được tháo gỡ đáng kể.

Đặc biệt, trong chương trình cho vay nhà ở xã hội, Agribank cam kết dành gói 30.000 tỷ đồng với lãi suất chỉ từ 5,6% đến 6,1%. Đây là nỗ lực rất lớn khi ngân hàng sẵn sàng chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí bù đắp chi phí để hỗ trợ người lao động có nhà ở.

Tín dụng có thể "quay đầu" giảm?

Một điểm chưa từng có trong tiền lệ điều hành được ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) tiết lộ: Năm 2026, chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng 15% sẽ không còn là con số "cứng".

"Năm nay, tín dụng có thể tăng hoặc giảm tùy theo diễn biến thực tế, nhất là áp lực lạm phát", ông Quang nhấn mạnh. Đây là một thông điệp cảnh báo quan trọng. NHNN sẽ theo dõi sát sao "vòng 2" của lạm phát phát sinh từ giá dầu thế giới và xung đột Trung Đông. Nếu áp lực tăng giá quá lớn, nhà điều hành sẵn sàng chủ động điều tiết quy mô tín dụng để bảo vệ giá trị đồng tiền.

Sự thận trọng này là cần thiết khi tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam đang ở mức cao. NHNN cũng cho biết sẽ sử dụng các công cụ đột phá như hoán đổi ngoại tệ để bơm thanh khoản, ổn định tỷ giá trong bối cảnh giá dầu tăng cao đẩy nhu cầu ngoại tệ nhập khẩu lên lớn.

Chưa kể ngành ngân hàng đang đối mặt với thách thức lớn từ sự lệch pha giữa tăng trưởng huy động và cho vay. Trong khi tín dụng tăng hơn 3%, thì huy động vốn toàn hệ thống chỉ nhích nhẹ 0,55%.

Tín dụng áp đảo huy động: Lãi suất liên ngân hàng "dậy sóng"

Giải bài toán 20-30 tỷ USD vốn dài hạn mỗi năm khi tín dụng "chạm trần"

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà thừa nhận: "Nhu cầu vốn cho sản xuất tăng, nhưng huy động vốn đang chịu sự cạnh tranh khốc liệt từ bất động sản và chứng khoán". Ngay tại các nhà băng có quy mô lớn như Agribank, tăng trưởng huy động quý I chỉ đạt 0,3%. Các chi nhánh ngân hàng đang gặp khó khăn chồng chất khi phải vừa giữ ổn định lãi suất cho vay thấp để hỗ trợ doanh nghiệp, vừa phải cạnh tranh giữ chân khách hàng gửi tiền khi các ngân hàng thương mại cổ phần khác rục rịch tăng lãi suất huy động.

Về thanh khoản, lãnh đạo Vụ Chính sách tiền tệ cho biết sẽ áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp để đảm bảo thanh khoản cho các ngân hàng. Bên cạnh các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở, tái cấp vốn, NHNN sẽ linh hoạt sử dụng công cụ có tính đột phá hơn mà đã áp dụng gần đây là hoán đổi ngoại tệ.

"Mục tiêu là để đảm bảo an toàn thanh khoản cho hệ thống ngân hàng", ông Phạm Chí Quang nhấn mạnh.

Phó thống đốc Phạm Thanh Hà cũng khẳng định NHNN sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp với chính sách tài khóa.

Cơ quan này sẽ theo dõi sát diễn biến lãi suất huy động và cho vay, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản khi cần thiết. Chính sách tỷ giá cũng được điều hành linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường, góp phần ổn định thị trường ngoại hối.

Huyền Anh