Trong 5 năm 2021–2025, toàn tỉnh Lào Cai thành lập mới 817 HTX, đạt 136% chỉ tiêu Nghị quyết và 1.538 tổ hợp tác, đạt 128% chỉ tiêu. Tổng số tổ chức kinh tế tập thể (KTTT) trên địa bàn hiện đạt 1.466 HTX với gần 42.000 thành viên, 3 liên hiệp HTX và 6.798 tổ hợp tác.

Những con số biết nói

Chất lượng hoạt động cũng được cải thiện rõ rệt với 708 HTX hoạt động hiệu quả, chiếm 62,2% tổng số HTX đang hoạt động. Doanh thu bình quân đạt 1.768 triệu đồng/HTX/năm, tăng 16% so với năm 2020; lãi bình quân đạt khoảng 352 triệu đồng/HTX/năm. Khu vực KTTT tạo việc làm thường xuyên cho 23.550 lao động, tăng gần 62%, với thu nhập bình quân 60 triệu đồng/người/năm.

Nhiều HTX có sản phẩm đã vươn ra thị trường quốc tế, từng bước nâng tầm thương hiệu nông sản Lào Cai, như: HTX Quế hồi Việt Nam, HTX Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hưng Thành, HTX Quế hồi Việt Nam, HTX dịch vụ Nông lâm nghiệp tổng hợp Công Tâm, HTX Suối Giàng, HTX chè Shan tuyết Phình Hồ… Những HTX này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn lan tỏa cách làm hay, tạo động lực phát triển KTTT, HTX cho cộng đồng.

Liên minh HTX tỉnh cũng chủ động kết nối các nguồn lực quốc tế, trong đó có Dự án hỗ trợ HTX nông nghiệp vùng đồng bào dân tộc thiểu số do tổ chức WE EFFECT (Thụy Điển) tài trợ và Dự án SPRINT, giúp nâng cao năng lực quản trị, marketing, chuyển đổi số và phát triển chuỗi giá trị bền vững cho các HTX thành viên.

Bên cạnh kết quả tích cực, Đại hội cũng nhìn thẳng vào những hạn chế còn tồn tại. Chất lượng hoạt động của các HTX chưa đồng đều; nhiều đơn vị còn nhỏ về quy mô, hạn chế về vốn, nhân lực và năng lực quản trị. Việc ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, chế biến sâu và mở rộng thị trường ở một số nơi còn chậm.

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, ông Phan Trung Bá, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, đánh giá cao những kết quả Liên minh Hợp tác xã tỉnh đạt được trong nhiệm kỳ qua, đặc biệt là vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế tập thể, góp phần xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân.

Ông Phan Trung Bá nhấn mạnh, việc hợp nhất hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái trước đây thành tỉnh Lào Cai đã mở ra một không gian phát triển mới với nhiều dư địa về hạ tầng, công nghiệp, du lịch và logistics. Đây được xem là cơ hội quan trọng để khu vực kinh tế tập thể bứt phá, tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và động lực tăng trưởng của địa phương.

Định hướng cho giai đoạn 2026 - 2030, ông Phan Trung Bá đề nghị Liên minh Hợp tác xã tỉnh tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm gồm: bám sát quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; phát huy hiệu quả các chính sách hỗ trợ; đồng thời củng cố vai trò đầu mối của Liên minh Hợp tác xã trong việc xây dựng các liên hiệp hợp tác xã quy mô lớn theo ngành hàng.

Phát biểu tại Đại hội, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân ghi nhận vai trò nòng cốt của Liên minh HTX tỉnh Lào Cai trong tuyên truyền, vận động, tư vấn và xúc tiến thương mại, đồng thời thẳng thắn cho rằng chất lượng hoạt động của các HTX trên địa bàn tỉnh chưa đồng đều. Liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, ngân hàng, nhà khoa học và thị trường xuất khẩu "chưa thật sự bền vững"; nhiều tiềm năng lớn như kinh tế rừng, dược liệu, thương mại biên giới chưa được khai thác tương xứng thông qua mô hình kinh tế tập thể.

Theo bà Vân, thách thức cốt lõi không nằm ở thiếu vốn hay thiếu cơ chế: "Thách thức lớn nhất là chậm đổi mới tư duy. Nếu HTX vẫn chỉ dừng lại ở sản xuất thô, sẽ rất khó nâng cao giá trị. Nếu chỉ bán cái mình có, mà chưa bán cái thị trường cần, sẽ rất khó phát triển bền vững."

6 định hướng cốt lõi cho nhiệm kỳ 2026–2030

Bà Cao Xuân Thu Vân đề nghị Ban Chấp hành Liên minh HTX tỉnh Lào Cai khóa mới tập trung vào 6 trọng tâm.

Một là, xác lập tư duy phát triển mới. HTX không phải mô hình hỗ trợ thụ động mà phải trở thành mô hình liên kết chủ động, quản trị hiện đại, giúp người dân làm chủ tiêu chuẩn, thương hiệu và thị trường.

Hai là, đưa Nghị quyết số 20-NQ/TW và Luật HTX năm 2023 vào thực tiễn một cách thực chất, gắn với các chính sách đặc thù về kinh tế rừng, dược liệu, thương mại biên giới và chuyển đổi số.

Ba là, chuyển mạnh từ phát triển số lượng sang phát triển chất lượng. Như bà Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh, thước đo quan trọng nhất phải là: "HTX có hoạt động thực chất hay không; thành viên có tăng thu nhập hay không; sản phẩm có vào được thị trường hay không; cộng đồng có được hưởng lợi hay không" thay vì chỉ đếm số lượng HTX thành lập mới.

Bốn là, xây dựng các chuỗi giá trị đặc sắc mang thương hiệu Lào Cai: quế, hồi, măng Bát Độ, chè Shan tuyết, gạo Séng Cù, cây ăn quả ôn đới, dược liệu dưới tán rừng, thủy sản nước lạnh, du lịch cộng đồng và logistics biên giới , mỗi chuỗi cần một HTX làm hạt nhân liên kết.

Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ trong quản lý thành viên, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử; gắn phát triển HTX với kinh tế tuần hoàn, sản xuất hữu cơ và bảo vệ môi trường.

Sáu là, đổi mới phương thức hoạt động của Liên minh HTX tỉnh theo phương châm "3 Gần" (gần HTX, gần thành viên HTX, gần không gian số) và "5 Phải" (phải lắng nghe, phải đối thoại, phải làm mẫu, phải chịu trách nhiệm, phải báo cáo kết quả).

Đại hội xác định nhiệm kỳ 2026–2030 phải là giai đoạn đổi mới thực chất, nâng cao chất lượng và phát triển bứt phá. Ban Chấp hành Liên minh HTX tỉnh khóa mới đặt mục tiêu thành lập mới 600 HTX và từ 1–2 Liên hiệp HTX; nâng thu nhập bình quân lao động trong khu vực KTTT lên 90 triệu đồng/người/năm; tạo việc làm thường xuyên cho hơn 33.000 lao động; xây dựng 50 mô hình chuỗi giá trị và trên 30 sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 5 sao; đào tạo hơn 4.000 lượt cán bộ và thành viên.

Với tỉnh biên giới có đông đồng bào dân tộc thiểu số như Lào Cai, phát triển KTTT còn mang ý nghĩa vượt ra ngoài bài toán kinh tế thuần túy. Theo Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân, "ở Lào Cai, HTX không chỉ giúp người dân sản xuất tốt hơn, bán hàng tốt hơn, nâng cao thu nhập tốt hơn; mà còn góp phần giữ dân nơi biên giới, giữ bản làng, giữ văn hóa, giữ rừng, giữ nước và giữ vững phên dậu của Tổ quốc", một mục tiêu mà phát triển HTX thực chất chính là phương tiện thực hiện.

H.T