Trong nhiều tháng qua, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự phân hóa rất mạnh. Dòng tiền liên tục xoay vòng giữa các nhóm cổ phiếu mang tính dẫn dắt ngắn hạn, đặc biệt là nhóm cổ phiếu “họ Vin”. Sức nóng của VIC, VHM hay VRE từng khiến dòng tiền đầu cơ tập trung mạnh, hút thanh khoản khỏi nhiều nhóm ngành khác, trong đó có ngân hàng.

Dòng tiền đang dịch chuyển trở lại

Tuy nhiên, khi đà tăng của nhóm “họ Vin” bắt đầu chững lại và áp lực chốt lời xuất hiện, dòng tiền trên thị trường đã có dấu hiệu dịch chuyển sang các cổ phiếu vốn hóa lớn có nền tảng cơ bản tốt hơn. Trong bối cảnh đó, nhóm ngân hàng trở thành lựa chọn đáng chú ý nhờ hội tụ nhiều yếu tố: thanh khoản cao, định giá thấp và kỳ vọng hưởng lợi từ môi trường chính sách hỗ trợ tăng trưởng.

Không khó để nhận ra dấu hiệu dòng tiền quay trở lại. Nhiều cổ phiếu ngân hàng lớn như VCB, BID, CTG, MBB, ACB hay TCB đã cải thiện thanh khoản rõ rệt trong các phiên gần đây. Một số mã bắt đầu vượt vùng tích lũy kéo dài nhiều tháng, cho thấy lực cầu đang dần quay lại.

Việc cổ phiếu ngân hàng “hút tiền” trở lại được cho là bởi mặt bằng định giá của nhóm ngân hàng hiện vẫn ở mức thấp so với lịch sử. Nhiều cổ phiếu giao dịch quanh mức P/B từ 1 đến 1,5 lần – thấp hơn đáng kể so với giai đoạn tăng trưởng mạnh trước đây.

Theo thống kê từ báo cáo tài chính quý I/2026, trong 27 mã cổ phiếu ngân hàng niêm yết, P/B bình quân chỉ vào khoảng 1,5 lần. Trong khi số ít cổ phiếu có P/B trên 2 lần như STB, LPB và VCB, nhiều cổ phiếu ngân hàng lớn như MBB, CTG, TCB, VPB, SHB… vẫn giao dịch với mức P/B thấp hơn trung bình ngành, dưới 1,5 lần.

Ngoài yếu tố định giá, kỳ vọng mặt bằng lãi suất sẽ bớt căng thẳng hơn trong thời gian tới, qua đó giúp cải thiện biên lãi thuần (NIM) của các ngân hàng cũng là yếu tố kéo dòng tiền quay trở lại nhóm cổ phiếu này.

“NHNN đang phát đi thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm giữ ổn định mặt bằng lãi suất nhằm hỗ trợ phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chỉ riêng trong tháng 5/2026, NHNN đã liên tiếp ban hành các văn bản chỉ đạo, yêu cầu kiểm tra chuyên đề và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm trong hoạt động huy động vốn”, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS) nhấn mạnh.

Định giá rẻ chưa đủ để tạo sóng lớn

Hiện tại, triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục là yếu tố được nhắc đến nhiều. Nếu quá trình nâng hạng diễn ra thuận lợi, nhóm ngân hàng nhiều khả năng sẽ là “điểm đến” chính của dòng vốn ngoại nhờ quy mô vốn hóa lớn và tính thanh khoản cao. Điều này càng khiến nhiều nhà đầu tư kỳ vọng cổ phiếu ngân hàng có thể sớm lấy lại vai trò dẫn dắt thị trường.

Dù xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực, thực tế cho thấy nhóm ngân hàng vẫn chưa thể tạo ra một xu hướng tăng mạnh và bền vững như giai đoạn trước. Nguyên nhân nằm ở chỗ thị trường hiện nay không còn vận động theo logic “định giá rẻ sẽ tăng” đơn thuần, mà cần thêm một chất xúc tác đủ mạnh để kích hoạt dòng tiền lớn.

Trước hết, tăng trưởng lợi nhuận của ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn chậm lại. Sau nhiều năm tăng trưởng hai chữ số, biên lãi ròng (NIM) của nhiều nhà băng chịu áp lực do cạnh tranh lãi suất và nhu cầu tín dụng phục hồi chưa thật sự mạnh. Trong khi đó, nợ xấu vẫn là vấn đề khiến giới đầu tư thận trọng, đặc biệt liên quan đến lĩnh vực bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp.

Điều này khiến dù định giá hấp dẫn, nhà đầu tư vẫn chưa sẵn sàng trả mức premium cao hơn cho cổ phiếu ngân hàng. Thị trường hiện ưu tiên các câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, có khả năng tạo kỳ vọng lớn trong ngắn hạn, thay vì chỉ dựa trên yếu tố “rẻ”.

Một yếu tố khác là tâm lý dòng tiền trên thị trường đang thay đổi. Trong giai đoạn thanh khoản chưa thực sự bùng nổ, tiền thường ưu tiên tìm đến các nhóm cổ phiếu có biên độ tăng mạnh và câu chuyện hấp dẫn hơn. So với bất động sản, đầu tư công hay công nghệ, nhóm ngân hàng bị xem là thiếu yếu tố đột biến trong ngắn hạn.

Thực tế cho thấy các nhịp tăng của cổ phiếu ngân hàng thời gian qua chủ yếu mang tính hồi phục kỹ thuật và luân chuyển dòng tiền, thay vì hình thành một “uptrend” mạnh mẽ. Nhiều mã tăng nhưng chưa đi kèm thanh khoản đột biến hoặc chưa tạo được sự đồng thuận trên diện rộng. Điều này phản ánh tâm lý thị trường vẫn còn dè dặt.

Theo ông Bùi Văn Huy, Phó Tổng Giám đốc CTCP Tư vấn đầu tư và quản lý tài sản FIDT, cổ phiếu ngân hàng là cổ phiếu “nặng mông”, chiếm tỷ trọng vốn hoá lớn của VN-Index, và chiếm khoảng 60-70% vốn hoá của VN30. Với nhóm cổ phiếu cung nhiều như vậy, khi dòng tiền yếu, chắc chắn không thể tăng mạnh được. Trong bối cảnh lãi suất và dòng tiền hiện nay, trong ngắn hạn và trung hạn rất khó có sự đột biến.

“Muốn nhóm cổ phiếu ngân hàng đi xa hơn cần nằm trong môi trường chính sách tiền tệ nới lỏng. Môi trường có nhiều tiền thì mới có thể đẩy nhóm cổ phiếu “nặng mông”, chuyên gia FIDT nhận định.

Dưới góc nhìn của ông Nguyễn Thế Minh, để kích hoạt một con sóng mới thì định giá rẻ vẫn chưa đủ. Biến động giá cổ phiếu ngân hàng thường đi ngược chiều với lãi suất và chỉ khi lãi suất hạ nhiệt, nhóm ngân hàng mới thực sự có cơ hội hình thành sóng tăng. Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào câu chuyện định giá thấp, thị trường hiện vẫn chờ đợi những chất xúc tác đủ mạnh để kích hoạt dòng tiền lớn quay trở lại.

Trong đó, ông Minh cho rằng có 3 chất xúc tác chính đối với nhóm ngân hàng trong thời gian tới. Thứ nhất là động lực tăng vốn của nhóm ngân hàng quốc doanh nhờ những điều kiện thuận lợi từ Nghị quyết 79, áp lực mở rộng tổng tài sản cũng như các sửa đổi liên quan đến Nghị quyết 08.

Thông tư 08 ‘cởi trói’ thanh khoản: Ngân hàng quốc doanh hưởng lợi, cổ phiếu ngân hàng dậy sóng?

Thứ hai, và cũng là yếu tố quan trọng nhất, là mặt bằng lãi suất hạ nhiệt nhằm trực tiếp cải thiện NIM – yếu tố đã liên tục suy giảm từ năm ngoái đến nay.

Cuối cùng là câu chuyện nâng hạng thị trường. Ngân hàng là nhóm cổ phiếu có tỷ trọng vốn hóa lớn nhất thị trường, do đó nếu Việt Nam được nâng hạng, đây nhiều khả năng sẽ là nhóm được khối ngoại phân bổ tỷ trọng lớn nhất.

Bên cạnh đó, thị trường cũng đang chờ đợi khả năng nới room ngoại tại các ngân hàng từ 30% lên 35% nhằm phục vụ nhu cầu tăng vốn trong tương lai.

“Nếu câu chuyện nới room ngoại được nhắc lại và chấp thuận sớm vào cuối năm nay hoặc sang năm tới, đây sẽ là cú hích cực kỳ lớn cho nhóm cổ phiếu ngân hàng”, chuyên gia ABS nhấn mạnh.

Hải Giang