Từng được xem là “vùng đất miễn phí” của Internet, các nền tảng mạng xã hội giờ đây đang dần thay đổi cách vận hành. Người dùng có thể vẫn truy cập Facebook, Instagram hay WhatsApp mà không mất tiền, nhưng để sử dụng sâu hơn các công cụ AI, phân tích dữ liệu hoặc cá nhân hóa trải nghiệm, họ sẽ phải trả phí hàng tháng.

Đó là hướng đi mới mà Meta vừa công bố trong chiến lược thương mại hóa hệ sinh thái AI và dịch vụ số của mình. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cuộc đua trí tuệ nhân tạo ngày càng tiêu tốn nguồn lực khổng lồ, buộc các “ông lớn” công nghệ phải tìm lời giải cho bài toán doanh thu.

Mạng xã hội không còn hoàn toàn miễn phí

Meta cho biết sẽ triển khai hàng loạt gói thuê bao mới dành cho người dùng cá nhân trên Facebook, Instagram và WhatsApp. Mức giá dao động từ 2,99 USD đến 3,99 USD mỗi tháng, tùy nền tảng và tính năng đi kèm.

Trong đó, Instagram Plus và Facebook Plus có giá 3,99 USD/tháng. Người dùng trả phí sẽ được mở khóa thêm các công cụ theo dõi dữ liệu, tùy biến hồ sơ cá nhân và cải thiện khả năng tiếp cận người xem. Một số tính năng liên quan đến story, hiển thị nội dung và phân tích tương tác cũng được mở rộng hơn so với tài khoản miễn phí.

Ở mảng nhắn tin, WhatsApp Plus được định giá thấp hơn, khoảng 2,99 USD/tháng. Gói này tập trung vào trải nghiệm cá nhân hóa với giao diện tùy chỉnh, sticker cao cấp và nhạc chuông riêng.

Theo Meta, các gói dịch vụ sẽ được triển khai trên phạm vi toàn cầu trong thời gian tới. Đây là bước đi tiếp theo sau nhiều thử nghiệm trước đó của tập đoàn này tại châu Âu, nơi Meta từng cung cấp phiên bản Facebook và Instagram không quảng cáo để đáp ứng yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Tuy nhiên, khác với các mô hình thu phí cũ vốn chủ yếu xoay quanh quảng cáo, lần này Meta đưa AI trở thành một phần trung tâm của hệ thống thuê bao.

Điều này cho thấy công ty không còn xem AI chỉ là công nghệ hỗ trợ trải nghiệm người dùng, mà bắt đầu coi đây là sản phẩm có thể tạo dòng tiền trực tiếp.

Ông Nguyễn Thế Lực - Chuyên gia về công nghệ tại Hà Nội nhận định, sự thay đổi này có thể mở đầu cho giai đoạn mới của mạng xã hội toàn cầu. Trong nhiều năm, mô hình “miễn phí đổi lấy quảng cáo” đã giúp các nền tảng tăng trưởng thần tốc. Nhưng khi chi phí hạ tầng AI ngày càng lớn, việc duy trì toàn bộ dịch vụ miễn phí trở nên khó khăn hơn.

Bên cạnh đó, xu hướng thu phí cũng phản ánh áp lực chuyển đổi mô hình kinh doanh của các tập đoàn công nghệ lớn. Khi thị trường quảng cáo trực tuyến có dấu hiệu tăng trưởng chậm lại, doanh thu thuê bao được xem là nguồn thu ổn định hơn và ít phụ thuộc vào biến động kinh tế.

Meta tìm cách thu hồi khoản đầu tư AI khổng lồ

Không chỉ dừng ở các gói mạng xã hội trả phí, Meta còn bắt đầu thương mại hóa chatbot AI và các công cụ tạo nội dung bằng trí tuệ nhân tạo.

Theo kế hoạch, công ty sẽ thử nghiệm dịch vụ AI trả phí tại Singapore, Guatemala và Bolivia trước khi mở rộng sang các quốc gia khác.

Gói cơ bản mang tên Meta One Plus có giá 7,99 USD/tháng. Người dùng sẽ được tăng khả năng tạo ảnh, video bằng AI cũng như sử dụng các tính năng suy luận nâng cao. Trong khi đó, gói Meta One Premium giá 19,99 USD/tháng cho phép truy cập với giới hạn cao hơn đáng kể.

Meta cho biết chatbot AI vẫn tồn tại ở phiên bản miễn phí, nhưng số lần tạo nội dung hoặc xử lý yêu cầu sẽ bị giới hạn nếu người dùng sử dụng quá thường xuyên.

Việc bắt đầu tính phí cho AI cho thấy Meta đang bước vào giai đoạn phải chứng minh hiệu quả kinh doanh của cuộc đua công nghệ mà hãng đã đầu tư suốt nhiều năm qua.

Trước đó, CEO Mark Zuckerberg từng cam kết chi ít nhất 600 tỷ USD cho hạ tầng AI trong vài năm tới. Riêng một trung tâm dữ liệu AI tại bang Louisiana đã có vốn đầu tư tối thiểu khoảng 200 tỷ USD.

Hiện nay, quảng cáo vẫn là “xương sống” tài chính của Meta. Chỉ trong quý I/2026, doanh thu quảng cáo của công ty đạt hơn 55 tỷ USD, trong khi các nguồn thu ngoài quảng cáo mới chỉ đóng góp khoảng 1,29 tỷ USD.

Chính vì vậy, Meta đang đẩy nhanh chiến lược đa dạng hóa nguồn thu thông qua hệ sinh thái Meta One. Không chỉ nhắm tới người dùng cá nhân, công ty còn mở rộng sang nhóm doanh nghiệp và nhà sáng tạo nội dung.

Meta cũng hé lộ kế hoạch bán quyền truy cập vào các AI agent trong tương lai. Đây được xem là bước tiến xa hơn, khi AI không chỉ hỗ trợ tạo nội dung mà còn có thể thay mặt người dùng xử lý công việc, chăm sóc khách hàng hoặc vận hành quy trình kinh doanh.

Ở góc độ thị trường, động thái của Meta cho thấy ngành công nghệ đang bước vào chu kỳ mới, nơi AI không còn là “cuộc chơi đốt tiền” đơn thuần mà phải chứng minh khả năng tạo lợi nhuận thực tế.

Điều đó đồng nghĩa người dùng Internet toàn cầu có thể sẽ phải làm quen với việc trả phí cho nhiều tính năng từng miễn phí trước đây. Khi AI trở thành hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số, chi phí sử dụng công nghệ nhiều khả năng sẽ ngày càng hiện diện rõ hơn trong đời sống hàng ngày.

Tiến Anh