Sau một thời gian dài, lãi suất liên ngân hàng luôn được duy trì ở mức thấp quanh ngưỡng 2%/năm, bất ngờ từ ngày 18-21/11, lãi suất bằng VND trên thị trường liên ngân hàng các kỳ hạn dưới 1 tháng tăng mạnh ở hầu hết các phiên, đặc biệt là 2 phiên cuối tuần.

Bất ngờ tăng mạnh

Cụ thể, phiên ngày 18/11, lãi suất chào bình quân trên thị trường bằng đồng VND ghi nhận mức tăng 0,02 - 0,08 điểm phần trăm ở tất cả các kỳ hạn từ 1 tháng trở xuống so với phiên cuối tuần trước đó: lãi suất qua đêm là 1,82%/năm, 1 tuần là 2,12%/năm, 2 tuần là 2,28%/năm và 1 tháng là 2,52%/năm.

Những phiên giao dịch tiếp theo, lãi suất liên ngân hàng liên tục có xu hướng tăng, chốt phiên 22/11, lãi suất VND liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm giao dịch quanh mức 3,45%/năm, tăng tới 1,61 điểm phần trăm; kỳ hạn 1 tuần là 3,60%, tăng 1,46 điểm phần trăm; kỳ hạn 2 tuần là 3,68%, tăng 1,36 điểm phần trăm; kỳ hạn 1 tháng là 3,72%, tăng 1,12 điểm phần trăm so với cuối tuần trước đó.

Đáng lưu ý, diễn biến này trùng với thời điểm Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bắt đầu áp dụng trần lãi suất tiền gửi mới đối với các ngân hàng thương mại.

Tuy nhiên, theo nhìn nhận của Ts. Bùi Quang Tín, chuyên gia tài chính ngân hàng, việc tăng lãi suất tiền đồng trên thị trường liên ngân hàng không liên quan đến việc điều chỉnh trần lãi suất mới của NHNN.

Lý do là bởi giao dịch trên thị trường 2 chủ yếu xảy ra với kỳ hạn qua đêm và dưới 1 tháng, trong khi trần huy động mới áp dụng cho các kỳ hạn dưới 6 tháng (trong đó chiếm số lượng nhiều là các kỳ hạn trên 1 tháng).

Ông Tín lý giải việc lãi suất liên ngân hàng đột ngột tăng mạnh những ngày gần đây là do thường vào cuối tháng, các nhà băng phải đáp ứng quy định dự trữ bắt buộc, đồng thời tháng cuối cùng của năm 2019 đã gần kề, đặc biệt là Tết Dương lịch gần với Tết Nguyên đán, nên nhu cầu vốn tăng cao.

Đồng quan điểm, Ts. Cấn Văn Lực, chuyên gia ngân hàng, cho rằng lãi suất liên ngân hàng tăng trong những ngày qua là chuyện bình thường của thị trường (lúc lên, lúc xuống) và mang yếu tố mùa vụ. Lãi suất liên ngân hàng tăng đúng vào thời điểm NHNN giảm trần lãi suất huy động ngắn hạn của các tổ chức tín dụng chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên và không có điểm gì phải lo lắng.

Bên cạnh đó, cũng có ý kiến cho rằng diễn biến của lãi suất trên thị trường liên ngân hàng từ tháng 11 trở nên đặc biệt được chú ý, vì đây là tháng đầu tiên nguồn tiền gửi thanh toán của Kho bạc Nhà nước bắt đầu phải kết chuyển về NHNN, theo chính sách mới mà Bộ Tài chính đã ban hành vào cuối tháng 8/2019.

Điều tiết thanh khoản tốt hơn

Lý giải cho điều này, Chứng khoán SSI cho rằng có thể là do nguồn cung của các ngân hàng thương mại lớn thu hẹp, nhu cầu dự trữ thanh khoản vào cuối tháng và dự phòng sụt giảm huy động kỳ hạn ngắn do giảm lãi suất trên thị trường 1. Nhiều khả năng lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm sẽ vẫn ở mức trên 3%/năm trong tuần cuối tháng 11.

Tuy nhiên, theo Ts. Bùi Quang Tín, cân đối vốn và thanh khoản hệ thống ngân hàng hiện tốt hơn nhiều và có khác biệt lớn so với những năm trước. Cụ thể là thời điểm này năm ngoái, trên thị trường mở (OMO) khoảng tháng 10, NHNN đã bơm khoảng 60.000 tỷ đồng, nhưng số dư hỗ trợ kênh này hiện bằng 0.

“Điều đó chứng tỏ thanh khoản của các ngân hàng hiện nay khá ổn định. Hệ thống tự điều tiết tốt hơn và thậm chí có dư thừa vốn”, ông Tín khẳng định.

Tuy vậy, trước yếu tố mùa vụ và nhu cầu vốn tăng lên vào cao điểm cuối năm, trong 2 phiên 21 và 22/11, thị trường ghi nhận NHNN đã tạm ngừng hoạt động phát hành tín phiếu hút bớt tiền về. Lượng vốn ở kênh này cũng lần lượt đáo hạn và chảy ra thị trường tạo nguồn.

Cụ thể, trên thị trường OMO từ 18-21/11, NHNN chỉ chào thầu 13.000 tỷ đồng tín phiếu NHNN với kỳ hạn 7 ngày, lãi suất 2,25%/năm trong 3 phiên đầu tuần. Hai phiên cuối tuần, NHNN dừng chào thầu tín phiếu. Các tổ chức tín dụng hấp thụ được gần như toàn bộ khối lượng này.

Trong tuần có 38.000 tỷ đồng tín phiếu đáo hạn. Như vậy, NHNN bơm ròng 25.000 tỷ đồng ra thị trường, đưa khối lượng tín phiếu lưu hành trên thị trường giảm mạnh xuống mức 13.000 tỷ đồng.

Trên kênh cầm cố, NHNN vẫn chào thầu 1.000 tỷ đồng/phiên trong cả 5 phiên giao dịch với kỳ hạn 7 ngày, lãi suất ở mức 4,50%/năm, tuy nhiên không có giao dịch phát sinh.

Như vậy, khớp ở các kênh, việc điều tiết của nhà điều hành cho đến nay diễn ra khá nhịp nhàng và không loại trừ nguồn VND cung ứng có thể được tạo mới từ kênh NHNN mua vào ngoại tệ, khi mà tỷ giá USD/ VND gần đây lại tiếp tục nằm khá sâu dưới ngưỡng chặn 23.200 VND của Sở Giao dịch NHNN.

Huyền Anh