Những tháng gần đây, thị trường chứng khoán (TTCK) chứng kiến sự phân hoá rất rõ. Có những cổ phiếu tăng nóng chỉ trong vài tuần nhờ câu chuyện riêng hoặc dòng tiền đầu cơ mạnh. Nhưng cũng có không ít doanh nghiệp ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực, nền tảng tài chính lành mạnh, thậm chí duy trì tăng trưởng đều đặn qua nhiều quý nhưng giá cổ phiếu vẫn đi ngang.

Kiên nhẫn trong giai đoạn thị trường phân hóa

Điều này khiến nhiều nhà đầu tư rơi vào trạng thái sốt ruột. Khi nhìn sang các mã tăng trần liên tục, không ít người đặt câu hỏi vì sao doanh nghiệp mình nắm giữ có lợi nhuận tăng trưởng, cổ tức đều đặn nhưng thị giá vẫn “im lìm”.

Dữ liệu cho thấy lợi nhuận không ảnh hưởng rõ nét đến giá cổ phiếu trong 4 tháng qua. Cụ thể như nhiều ngành có tăng trưởng lợi nhuận dương trong quý I/2026 nhưng giá cổ phiếu lại giảm hoặc tăng rất yếu, ví dụ như ngành hàng cá nhân, ngành gia dụng, ngành thực phẩm và đồ uống, ngành bán lẻ... Ngược lại, một số ngành lợi nhuận giảm mạnh nhưng kỳ vọng lớn nên giá vẫn tăng gây ra hiện tượng “lệch pha”.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng sự chậm chạp này không hoàn toàn tiêu cực. TTCK hiện nay đang bước vào giai đoạn trưởng thành hơn, nơi giá cổ phiếu không còn phản ứng ngay lập tức với các thông tin ngắn hạn mà cần thêm thời gian để phản ánh đầy đủ giá trị doanh nghiệp.

Trong giai đoạn trước, đặc biệt khi dòng tiền dồi dào và lãi suất thấp, TTCK từng chứng kiến nhiều cổ phiếu tăng mạnh chỉ nhờ kỳ vọng hoặc tin đồn. Có doanh nghiệp lợi nhuận không tăng trưởng nhưng giá cổ phiếu vẫn tăng vài lần trong thời gian ngắn. Điều đó tạo nên tâm lý đầu cơ mạnh và khiến không ít nhà đầu tư quen với việc “lướt sóng nhanh thắng nhanh”.

Nhưng khi trải qua nhiều biến động, đặc biệt sau các giai đoạn điều chỉnh mạnh, khẩu vị của dòng tiền đã thay đổi. Nhà đầu tư bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến yếu tố nền tảng như tăng trưởng doanh thu, chất lượng lợi nhuận, dòng tiền kinh doanh hay khả năng duy trì cổ tức.

Nói cách khác, TTCK đang có xu hướng “lọc” doanh nghiệp kỹ hơn thay vì tăng đồng loạt như trước.

Thực tế cho thấy nhiều cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt thường tăng chậm hơn kỳ vọng, nhưng mức tăng lại bền vững hơn. Trong khi đó, các mã tăng nóng nhờ hiệu ứng đầu cơ thường biến động mạnh và tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh sâu.

Một số chuyên gia ví điều này như việc gieo trồng. Những doanh nghiệp chất lượng giống như cây lâu năm: cần thời gian để tích luỹ và phát triển, nhưng khi đến giai đoạn cho quả thì thành quả thường bền vững hơn nhiều so với các “con sóng” ngắn hạn.

Bởi vậy, với nhiều nhà đầu tư, giai đoạn hiện nay là phép thử lớn về sự kiên nhẫn. Việc nắm giữ cổ phiếu chưa tăng trong nhiều tháng có thể tạo cảm giác bỏ lỡ cơ hội, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không có giá trị.

Không ít trường hợp trong quá khứ cho thấy các cổ phiếu dẫn đầu thị trường thường trải qua thời gian tích luỹ dài trước khi bước vào chu kỳ tăng mạnh. Nhà đầu tư rời đi quá sớm đôi khi lại đánh mất phần lợi nhuận lớn nhất.

“Đừng quá lo lắng về việc giá chưa tăng ngay. Trong đầu tư, giá cả sớm muộn cũng sẽ đồng quy với giá trị nội tại. Việc mua được “hàng tốt” ở “mức giá thấp” là lợi thế lớn nhất để có biên lợi nhuận vượt trội trong tương lai", ông ông Lê Quang Chung, Phó Tổng giám đốc, Chứng khoán Smart Invest (AAS) nhấn mạnh.

Giá trị dài hạn sẽ được thị trường ghi nhận

Điểm tích cực là TTCK Việt Nam đang dần phản ánh rõ hơn chất lượng doanh nghiệp thay vì chỉ phụ thuộc vào tâm lý ngắn hạn.

Những doanh nghiệp duy trì tăng trưởng ổn định, quản trị minh bạch, ít áp lực nợ vay và có chiến lược phát triển dài hạn đang được đánh giá cao hơn. Dù giá cổ phiếu chưa bứt phá ngay, nền tảng tích luỹ này vẫn là cơ sở quan trọng cho tăng trưởng trong tương lai.

Nhiều nhà đầu tư kỳ cựu cho rằng lợi nhuận lớn trên TTCK thường không đến từ việc giao dịch liên tục, mà đến từ khả năng nắm giữ doanh nghiệp tốt trong đủ lâu.

Điều khó nhất không phải tìm được cổ phiếu tốt, mà là đủ kiên nhẫn để đồng hành với doanh nghiệp qua những giai đoạn thị trường chưa nhìn ra giá trị của nó.

Trên thực tế, giá cổ phiếu trong ngắn hạn có thể chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tâm lý, dòng tiền hoặc biến động vĩ mô. Nhưng về dài hạn, kết quả kinh doanh vẫn là yếu tố quyết định.

Một doanh nghiệp liên tục tăng trưởng doanh thu, mở rộng thị phần, cải thiện hiệu quả hoạt động và tạo ra dòng tiền thật cuối cùng sẽ được thị trường định giá lại tương xứng.

Điều này cũng lý giải vì sao nhiều quỹ đầu tư dài hạn không quá quan tâm đến biến động ngắn hạn của giá cổ phiếu. Thay vào đó, họ tập trung vào năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong 3-5 năm tới.

Khi thị trường ngày càng chuyên nghiệp hơn, tiêu chí lựa chọn cổ phiếu cũng thay đổi. Nhà đầu tư không còn dễ dàng bị thuyết phục chỉ bằng những câu chuyện tăng trưởng thiếu cơ sở. Các yếu tố như minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và hiệu quả sử dụng vốn ngày càng được chú trọng.

Đây là tín hiệu tích cực cho sự phát triển dài hạn của TTCK Việt Nam. Một thị trường trưởng thành không phải là nơi cổ phiếu tăng nóng liên tục, mà là nơi dòng tiền được phân bổ vào các doanh nghiệp có năng lực thật sự.

Thị trường chứng khoán trước lo ngại rủi ro điều chỉnh có thể gia tăng

“Trên thị trường hiện tại, nhiều nhà đầu tư đang khó kiếm tiền trong giai đoạn này, tuy nhiên, đây không hẳn là tín hiệu tiêu cực. Thị trường đang trưởng thành hơn trong việc lựa chọn chất lượng doanh nghiệp, vị thế ngành và vận động theo chu kỳ chính sách. Một giai đoạn củng cố, giúp cho xu hướng vận động dài hạn bền vững hơn”, TS. Trần Thăng Long, Phó Tổng giám đốc, Chứng khoán BIDV (BSC) nhận xét. 

Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý sự kiên nhẫn không có nghĩa là nắm giữ cổ phiếu bằng mọi giá. Nhà đầu tư vẫn cần đánh giá lại doanh nghiệp định kỳ để xem giả định đầu tư ban đầu còn đúng hay không. Nếu doanh nghiệp suy giảm nền tảng, mất lợi thế cạnh tranh hoặc quản trị có vấn đề, việc tiếp tục nắm giữ chỉ vì “chờ hồi” có thể trở thành rủi ro.

Tuy nhiên với những doanh nghiệp duy trì chất lượng hoạt động tốt, việc cổ phiếu chưa tăng ngay chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực. Trong nhiều trường hợp, đó đơn giản chỉ là giai đoạn thị trường cần thêm thời gian để nhận diện giá trị.

Hải Giang