Sau giai đoạn tăng trưởng đồng thuận, khi phần lớn cổ phiếu cùng đi lên nhờ dòng tiền dồi dào và tâm lý hưng phấn, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một trạng thái mới: dòng tiền phân hoá mạnh.

Dòng tiền tập trung vào “bluechip” và doanh nghiệp tăng trưởng

Diễn biến thị trường cho thấy dòng tiền đang tập trung vào nhóm vốn hoá lớn, doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng và hưởng lợi từ chu kỳ phục hồi kinh tế. Ngược lại, nhiều cổ phiếu đầu cơ, thanh khoản thấp hoặc doanh nghiệp thiếu câu chuyện tăng trưởng đang dần bị bỏ lại phía sau.

Quan sát từ đầu năm 2026 đến nay có thể thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm cổ phiếu. Trong khi nhiều mã midcap và penny gần như đi ngang hoặc suy giảm thanh khoản, nhóm vốn hoá lớn lại liên tục hút tiền.

Một hiện tượng đáng chú ý là dòng tiền tập trung mạnh vào nhóm cổ phiếu “họ Vin”. Trong nhiều giai đoạn từ đầu năm 2026, bộ ba VIC, VHM và VRE gần như trở thành nhóm dẫn dắt chính của VN-Index nhờ quy mô vốn hoá lớn và khả năng hút tiền mạnh từ cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.

Đặc biệt, cổ phiếu VIC nhiều thời điểm tăng mạnh với thanh khoản đột biến, trở thành “đầu kéo” của chỉ số. Theo dữ liệu thị trường, có phiên VIC đóng góp hàng chục điểm cho VN-Index nhờ lực cầu lớn từ khối ngoại và dòng tiền đầu cơ. Điều này cho thấy dòng tiền hiện nay không còn lan toả rộng như trước mà tập trung vào những doanh nghiệp có quy mô lớn, khả năng tạo ảnh hưởng tới chỉ số và sở hữu câu chuyện tăng trưởng đủ hấp dẫn.

Thậm chí, trên nhiều diễn đàn đầu tư đã xuất hiện cụm từ “Vin-Index” để mô tả hiện tượng VN-Index tăng điểm chủ yếu nhờ nhóm cổ phiếu họ Vin, trong khi phần lớn cổ phiếu midcap và penny giao dịch kém tích cực. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho xu hướng phân hoá ngày càng mạnh trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay.

Tại nhóm ngân hàng, những cổ phiếu như VCB, TCB hay ACB ghi nhận diễn biến tích cực nhờ triển vọng tăng trưởng tín dụng và chất lượng tài sản được cải thiện. Đặc biệt, cổ phiếu của các ngân hàng có tỷ lệ CASA cao, hệ sinh thái mạnh và khả năng số hoá tốt đang được khối tổ chức ưu tiên giải ngân.

Ở nhóm tiêu dùng – bán lẻ, MWG đang dần lấy lại vị thế sau giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ. Kỳ vọng phục hồi sức mua nội địa cùng hiệu quả cải thiện ở chuỗi Bách Hoá Xanh giúp cổ phiếu này trở thành tâm điểm chú ý của dòng tiền đầu cơ lẫn đầu tư trung hạn.

Không chỉ tập trung vào yếu tố vốn hoá lớn, dòng tiền hiện nay còn ưu tiên doanh nghiệp có “câu chuyện tăng trưởng” rõ ràng. Nhóm đầu tư công là ví dụ điển hình. Những doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng giải ngân hạ tầng như HHV, VCG hay CTD nhiều thời điểm ghi nhận thanh khoản tăng mạnh khi nhà đầu tư kỳ vọng vào dự án cao tốc, sân bay và các dự án trọng điểm quốc gia.

Tương tự, nhóm xuất khẩu có sự phân hoá rõ rệt. Các doanh nghiệp sở hữu thị phần lớn, năng lực tài chính mạnh và đơn hàng phục hồi tốt như GMD trong logistics hay VHC trong thuỷ sản vẫn thu hút dòng tiền, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ cùng ngành chưa cho thấy tín hiệu phục hồi rõ ràng.

Điều này phản ánh một thực tế: thị trường đang chuyển từ giai đoạn đầu cơ diện rộng sang giai đoạn định giá dựa trên chất lượng doanh nghiệp. Nhà đầu tư không còn sẵn sàng trả giá cao cho những doanh nghiệp chỉ có “kỳ vọng” mà thiếu nền tảng lợi nhuận thực tế.

“Nước nổi, bèo nổi” dần khép lại

Trong giai đoạn 2020–2021, môi trường lãi suất thấp và dòng tiền cá nhân bùng nổ từng tạo nên hiện tượng “nước nổi, bèo nổi”. Chỉ cần thị trường tăng, hàng loạt cổ phiếu nhỏ, thậm chí doanh nghiệp kinh doanh yếu kém, cũng tăng giá mạnh nhờ hiệu ứng đầu cơ.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã khác. Nhà đầu tư ngày càng thận trọng hơn sau nhiều biến động lớn của thị trường. Dòng tiền không còn lan toả đồng đều mà chọn lọc kỹ càng hơn, đặc biệt trong bối cảnh áp lực chốt lời và cạnh tranh dòng vốn với các kênh đầu tư khác gia tăng.

Nhiều cổ phiếu từng tăng nóng nhờ “game” riêng hoặc kỳ vọng mơ hồ đang dần mất thanh khoản. Không ít mã bất động sản vốn hoá nhỏ vẫn giao dịch èo uột dù VN-Index duy trì xu hướng tích cực. Điều này cho thấy tâm lý đầu cơ ngắn hạn không còn áp đảo như trước.

Ngay trong nhóm bất động sản, dòng tiền cũng phân hoá mạnh. Những doanh nghiệp sở hữu quỹ đất sạch, tài chính lành mạnh và khả năng triển khai dự án tốt như Vinhomes vẫn thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư tổ chức. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nợ vay cao, pháp lý dự án kéo dài tiếp tục chịu áp lực lớn.

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò ngày càng lớn của dòng tiền tổ chức. Nếu trước đây, thị trường phụ thuộc mạnh vào nhà đầu tư cá nhân, thì hiện nay các quỹ đầu tư và dòng vốn dài hạn đang ảnh hưởng rõ hơn đến xu hướng vận động của cổ phiếu. Các tổ chức thường ưu tiên doanh nghiệp đầu ngành, minh bạch và có khả năng tăng trưởng bền vững, qua đó càng làm gia tăng mức độ phân hoá trên thị trường.

Xu hướng này cũng khiến chiến lược đầu tư thay đổi đáng kể. Việc “lướt sóng” theo tin đồn hoặc chạy theo các mã penny không còn dễ dàng đem lại lợi nhuận cao như trước. Thay vào đó, nhà đầu tư cần tập trung nhiều hơn vào phân tích cơ bản, chất lượng tài sản, tăng trưởng lợi nhuận và dòng tiền doanh nghiệp.

Thị trường chứng khoán với nỗi lo phụ thuộc quá nhiều vào nhóm vốn hoá lớn

Theo bà Trần Thị Hồng Tươi, CFA - Trưởng phòng Quản lý danh mục, Công ty Quản lý Quỹ Mirae Asset Việt Nam, ngoài việc nắm giữ dài hạn các cổ phiếu bluechip, quỹ còn phân bổ một phần danh mục vào nhóm cổ phiếu có tính “động lượng”.

Đây chủ yếu là các cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ có sự cải thiện tích cực về kết quả kinh doanh, đồng thời được hỗ trợ bởi xu hướng thị trường thuận lợi.

“Chiến lược này giúp quỹ vừa duy trì tính ổn định, vừa tận dụng được các cơ hội tăng trưởng ngắn hạn để tối ưu hiệu quả đầu tư”, bà Tươi cho biết.

Dù vậy, sự phân hoá không phải là tín hiệu tiêu cực. Ngược lại, đây có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang trưởng thành hơn. Khi dòng tiền tập trung vào doanh nghiệp tốt, cơ chế định giá sẽ phản ánh sát hơn sức khoẻ thực sự của nền kinh tế và chất lượng quản trị doanh nghiệp.

Trong trung và dài hạn, xu hướng này có thể giúp thị trường chứng khoán trở nên bền vững hơn, hạn chế các cơn sốt đầu cơ cực đoan và thu hút thêm dòng vốn ngoại. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc cơ hội “đánh nhanh thắng nhanh” sẽ ngày càng thu hẹp, nhường chỗ cho chiến lược đầu tư chọn lọc và kiên nhẫn hơn.

Hải Giang