Tại hội thảo “Bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trong lĩnh vực tín dụng tiêu dùng”, ngày 13/7, đại diện Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) cho biết, mức lãi suất cho vay tiêu dùng cao nhất hiện nay không dừng lại ở mức 60 – 70%/năm nữa, mà lên tới trên 80%/năm.

“Biến tướng” gia tăng

Ông Hồ Tùng Bách – Cục Quản lý cạnh tranh, cho biết trong thời gian qua, cục đã nhận được rất nhiều đơn từ khiếu nại từ người tiêu dùng tố cáo các chiêu trò, xảo thuật, “quảng cáo một đằng, lãi suất một nẻo” của các công ty tài chính”.

Theo đó, các công ty tài chính làm ăn bất chính tung ra những lời chào mời hấp dẫn, với mức lãi suất chỉ từ 2 – 3%/tháng, cùng với thủ tục hành chính đơn giản, khiến nhiều người vay cần tiền gấp đã chủ quan đặt bút ký vào hợp đồng, và rơi vào “bẫy” với mức lãi suất “cắt cổ”.

“Mức lãi suất khi tư vấn rất thấp, nhưng khi nhận hợp đồng chính thức, người vay phải nhận mức lãi suất lên tới hơn 80%. Không trả được nợ, công ty tài chính liền áp dụng các biện pháp đòi nợ cứng rắn, gây áp lực, thậm chí đòi nợ kiểu “xã hội đen” đẩy người vay vào đường cùng”, ông Hồ Tùng Bách chia sẻ.

Điều đáng lo ngại là tình trạng “biến tướng” cho vay tiêu dùng ngày càng gia tăng. Theo thống kê của Cục Quản lý cạnh tranh, đến đầu năm 2016, cả nước có 16 công ty tài chính được cấp phép hoạt động. Nhưng trên thực tế, hiện có hàng trăm công ty “tự phát” đang hoạt động cho vay tiêu dùng.

Vay tiêu dùng ngày càng “biến tướng”

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh Trịnh Anh Tuấn, việc quản lý các công ty tài chính bị buông lỏng khiến tình trạng vi phạm quyền lợi người tiêu dùng tăng lên. Thống kê cho thấy 80% khiếu nại trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng gửi về cục thời gian qua liên quan đến vay tiêu dùng.

Trước đó, ông Lê Đức Thuần – Giám đốc ngành hàng dịch vụ FPT retail, cũng cho biết: “Là nơi cung cấp sản phẩm, chúng tôi nhận được rất nhiều phản ánh của khách hàng về thái độ bất lịch sự của các công ty tài chính. Nhiều khách hàng cho biết, khi đi vay, họ bị nhân viên tư vấn điều tra nhân thân, thu nhập cá nhân như kiểu “đấu tố” với nhiều câu hỏi nhạy cảm, khiến người vay thấy khó chịu”.

Đặc biệt, tuy thủ tục cho vay đơn giản, nhưng người vay cần cung thông tin cá nhân cùng thông tin, số điện thoại của người thân với lý do để “xác thực danh tính”. Nhưng thực tế, khi xảy ra tranh chấp, những người thân này là đối tượng để các công ty tài chính làm phiền, gây áp lực với người vay.

Củng cố hành lang pháp lý

Ts. Đinh Thị Thanh Nhàn – giảng viên khoa Kinh tế và Luật (Đại học Thương mại Hà Nội), nhận định: “Có nhiều nguyên nhân phát sinh “biến tướng” trong lĩnh vực vay tiêu dùng. Nhưng quan trọng nhất là do chưa có hành lang pháp lý riêng với hoạt động cho vay tiêu dùng để bảo vệ quyền của người vay”.

Hành lang pháp lý bị buông lỏng dẫn tới việc hàng loạt các công ty tài chính cho vay tín chấp tiêu dùng thành lập, hình thành “ma trận” thị trường tài chính tiêu dùng, khiến người vay càng dễ bị sập “bẫy” lãi suất của các công ty làm ăn bất chính.

“Thị trường tài chính tiêu dùng ngày càng đa dạng, bên cạnh một số công ty làm ăn chân chính, nhiều công ty cố tình gài bẫy người vay bằng cách để trống phần lãi suất trong hợp đồng. Bằng cách này, các công ty tài chính qua mặt người vay và áp đặt lãi suất cao lên tới 60 – 70%/năm”, Ts. Nguyễn Trí Hiếu – chuyên gia tài chính, phân tích.

Thực tế này đòi hỏi Ngân hàng Nhà nước cần nhanh chóng vào cuộc, ban hành quy định pháp lý riêng về vay tài chính. Đồng thời, có biện pháp giám sát, có chế tài xử lý nghiêm các công ty tài chính dùng chiêu trò, xảo thuật,… để bảo vệ quyền lợi của người dân.

Các quy định quản lý cho vay tài chính cần phải được đẩy nhanh và quyết liệt hơn, bởi theo các chuyên gia, hoạt động này vẫn được triển khai khá chậm. Điển hình nhất là bản dự thảo về hoạt động tiêu dùng cho các công ty tài chính đã được Ngân hàng Nhà nước xây dựng từ năm 2014, nhằm “siết” lại kỷ cương của hoạt động cho vay tài chính, nhưng đến nay, dự thảo vẫn… nằm trên giấy.

Trong khi chờ đợi các quy định pháp lý bảo vệ, người tiêu dùng cần thận trọng với chữ ký của mình. Cân nhắc lựa chọn các công ty tài chính được cấp phép, đọc kỹ hợp đồng. Vay tài chính là thỏa thuận đôi bên giữa người vay và công ty tài chính, nếu khách hàng trả chậm, ngân hàng có quyền áp dụng phạt quá hạn với lãi suất cao. Vì vậy, người dân cần tỉnh táo hơn và cân nhắc khả năng trả nợ khi đặt bút ký vay tiêu dùng.

Hiến Nguyễn