Đề xuất mới của Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đang thu hút sự quan tâm lớn trên thị trường bất động sản và trong nhóm người dân thuộc diện có khả năng bị thu hồi đất. 

Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng chậm tiến độ do vướng giải phóng mặt bằng, việc nâng hệ số bồi thường được xem là động thái nhằm giảm xung đột lợi ích và đẩy nhanh tiến độ triển khai các công trình trọng điểm.

Theo dự thảo đang được Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hà Nội lấy ý kiến, mức bồi thường bằng tiền về đất khi Nhà nước thu hồi phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng sẽ bằng 1,5 lần mức hiện hành.

Trong khi đó, các khoản bồi thường liên quan đến tài sản gắn liền với đất, chi phí đầu tư vào đất, hỗ trợ và tái định cư vẫn áp dụng theo khung hiện nay, tương đương 1 lần mức quy định.

Đề xuất được xây dựng trên cơ sở Luật Thủ đô 2026 vừa có hiệu lực. Đây được xem là một trong những cơ chế đặc thù nhằm tạo thêm dư địa cho Hà Nội tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng, vốn nhiều năm là rào cản lớn đối với các dự án giao thông và chỉnh trang đô thị.

Giới chuyên gia cho rằng chênh lệch lớn giữa giá bồi thường và giá giao dịch thực tế là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều dự án kéo dài. Không ít khu vực tại Hà Nội ghi nhận giá thị trường tăng mạnh trong những năm gần đây, trong khi khung giá bồi thường thường điều chỉnh chậm hơn diễn biến thực tế.

Ông Nguyễn Thành Nam, môi giới bất động sản tại phường Hai Bà Trưng nhận định, việc nâng hệ số bồi thường có thể giúp giảm tâm lý so sánh và khiếu nại của người dân. 

“Nhiều hộ dân không phản đối chủ trương dự án, nhưng họ cho rằng mức bồi thường chưa phản ánh đúng giá trị thị trường. Nếu hệ số tăng lên, khả năng đồng thuận sẽ cao hơn”, ông Nam nhận định.

Tại một số khu vực đang có kế hoạch mở rộng hạ tầng, thông tin về dự thảo cũng nhanh chóng lan rộng. Chị Lê Thị Hạnh, người dân tại phường Đống Đa cho biết, gia đình chị có đất nằm gần khu vực dự kiến triển khai dự án giao thông. 

“Người dân thường lo nhất là tiền bồi thường không đủ mua chỗ ở mới. Nếu chính sách mới giúp mức hỗ trợ sát hơn với thị trường thì tâm lý sẽ bớt áp lực”, chị Hạnh chia sẻ.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia kinh tế đô thị, việc tăng bồi thường cũng đồng nghĩa chi phí đầu tư công sẽ lớn hơn. Với các dự án sử dụng diện tích đất rộng, tổng kinh phí giải phóng mặt bằng có thể tăng đáng kể, tạo áp lực lên ngân sách địa phương.

Trong nhiều năm, giải phóng mặt bằng luôn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu vốn đầu tư hạ tầng tại Hà Nội. Thậm chí ở một số dự án giao thông, chi phí bồi thường và tái định cư còn cao hơn đáng kể so với chi phí xây lắp.

Việc chậm bàn giao mặt bằng nhiều năm thường khiến tổng vốn đầu tư đội lên do trượt giá nguyên vật liệu, chi phí lãi vay và phát sinh điều chỉnh quy hoạch.

Một số ý kiến cũng cho rằng chính sách bồi thường cao hơn có thể góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ hoặc “găm đất” chờ giá tại các khu vực chuẩn bị triển khai dự án công cộng. Khi cơ chế đền bù minh bạch và tiệm cận thị trường hơn, khả năng phát sinh tranh chấp kéo dài có thể giảm bớt.

Dự thảo hiện áp dụng với nhiều nhóm đối tượng, gồm cơ quan quản lý đất đai, chính quyền cấp xã, đơn vị thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, người sử dụng đất và chủ sở hữu tài sản liên quan.

Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông, đường vành đai, chỉnh trang đô thị và phát triển các khu chức năng mới, cơ chế bồi thường sẽ tiếp tục là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới tiến độ dự án cũng như tâm lý thị trường bất động sản.

Việc nâng mức bồi thường lên 1,5 lần chưa phải thay đổi mang tính đột phá so với giá thị trường ở nhiều khu vực trung tâm, song được xem là tín hiệu cho thấy chính sách đất đai đang dần hướng tới cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân có đất bị thu hồi.

Nhật Minh