Khoảng cách giữa kỳ vọng của doanh nghiệp và hành động của các nhà băng vẫn còn khá xa, đòi hỏi những giải pháp quyết liệt hơn từ phía Ngân hàng Nhà nước và sự đồng hành thực chất của hệ thống ngân hàng.

Lãi vay giảm “nhỏ giọt”

Trong thông báo gần đây của hàng loạt ngân hàng thương mại (NHTM), mặt bằng lãi suất huy động đã được điều chỉnh giảm từ 0,1 - 0,5%/năm, tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Đây là kết quả sau cuộc họp ngày 9/4 do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chủ trì, nơi nhiều nhà băng đã cam kết đồng thuận giảm lãi suất tiền gửi để tạo tiền đề giảm chi phí vốn.

Việc giảm lãi suất đầu vào được kỳ vọng sẽ giúp các ngân hàng tối ưu hóa chi phí, từ đó tạo dư địa để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ nền kinh tế trong bối cảnh các doanh nghiệp đang nỗ lực phục hồi sản xuất kinh doanh.

Thế nhưng, điều thị trường chờ đợi hơn chính là giảm lãi suất cho vay. Khảo sát cho thấy trái ngược với sự sôi động ở thị trường tiền gửi, danh sách các ngân hàng công khai giảm lãi suất cho vay vẫn còn khá khiêm tốn. Hiện chỉ có một vài đơn vị tiên phong đưa ra các cam kết cụ thể.

Đi đầu là nhóm ngân hàng quốc doanh với đại diện là Agribank. Nhà băng này thông báo giảm lãi suất cho vay tương ứng 0,5%/năm, đồng bộ với mức giảm của lãi suất tham chiếu (kỳ hạn 24 tháng). Hiện lãi suất cho vay của Agribank đối với các lĩnh vực thông thường dao động từ 6,1 - 7,8%/năm.

Ở khối ngân hàng cổ phần, Nam A Bank gây chú ý khi công bố hạ lãi suất cho vay đối với khách hàng cá nhân với biên độ giảm tối đa lên đến 3%/năm. Đối với nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), ngân hàng này áp dụng lãi suất từ 9%/năm cho VND và 4,5%/năm cho USD. 

Sacombank cũng nhập cuộc khi giảm 0,5%/năm lãi suất cho vay ở nhiều kỳ hạn từ ngày 10/4, đưa biểu lãi suất cơ sở về mức 6 - 9,5%/năm. Đáng chú ý, báo cáo của Sacombank ghi nhận biên lãi ròng (NIM) ở mức 2,86%, được đánh giá là mức chênh lệch hợp lý để duy trì sự ổn định.

Tuy nhiên, giới phân tích nhận định, so với làn sóng tăng lãi suất dồn dập từ cuối năm 2024, nhịp điều chỉnh này vẫn chỉ mang tính “hạ nhiệt” nhẹ, chưa đủ tạo ra sự thay đổi mang tính bước ngoặt trên diện rộng.

Doanh nghiệp vẫn "ngấm đòn" chi phí vốn

Dù các ngân hàng đã rục rịch chuyển động giảm lãi suất, nhưng tiếng nói từ phía doanh nghiệp cho thấy áp lực tài chính vẫn cực kỳ căng thẳng. Ông Lê Văn Thịnh, đại diện Công ty CP Thiết bị điện MBT, chia sẻ: “Lãi suất cho vay ngắn hạn hiện vẫn dao động ở mức 8,2 – 9%/năm, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước (6 – 7%/năm). Điều này khiến chi phí tài chính gia tăng rõ rệt, bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp”.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Thưởng, Giám đốc Công ty CP ốc vít Brother Việt Nam, cho biết doanh nghiệp của ông vẫn chưa nhận được bất kỳ thông báo giảm lãi suất nào. Không chỉ áp lực về lãi suất, việc giải ngân cũng gặp khó khăn do vấn đề "room" tín dụng, khiến doanh nghiệp rơi vào tình cảnh thiếu vốn cục bộ để đáp ứng các đơn hàng mới.

Bà Trịnh Thị Ngân, nguyên Trưởng phòng Quản lý công nghiệp (Sở Công Thương Hà Nội), nhận định đang có sự phân hóa lớn trong khả năng tiếp cận vốn. Những doanh nghiệp có xếp hạng tín dụng cao có thể tiếp cận mức lãi suất thấp hơn, nhưng nhóm doanh nghiệp rủi ro hoặc thiếu tài sản đảm bảo vẫn phải chịu lãi suất vay từ 12 - 13%/năm.

Vì sao lãi suất huy động giảm mà lãi suất cho vay vẫn chậm trễ? TS Huỳnh Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành) phân tích rằng "cái gốc" nằm ở thanh khoản của hệ thống. Nhiều ngân hàng vẫn đang trong tình trạng "căng" dòng tiền, dẫn đến việc dù giảm lãi suất tiết kiệm nhưng chưa đủ nguồn lực để giảm lãi suất cho vay.

Ngân hàng hạ lãi suất: “Bệ đỡ” nào để không hụt hơi?

Lãi suất đảo chiều, vốn rẻ bao giờ tới tay doanh nghiệp?

Bên cạnh đó, chỉ số NIM (biên lãi ròng) của nhiều ngân hàng vẫn duy trì ở mức cao từ 3 - 4%, giúp lợi nhuận ngành ngân hàng tăng trưởng hai con số. “Nếu muốn đồng hành thực sự cùng doanh nghiệp, các nhà băng phải chấp nhận giảm NIM, giảm chỉ tiêu lợi nhuận để chia sẻ khó khăn,” TS Điền nhấn mạnh.

Đặc biệt, vai trò của nhóm "Big 4" (Vietcombank, Agribank, VietinBank, BIDV) là then chốt. Với dư nợ chiếm một nửa nền kinh tế, nếu nhóm này tiên phong giảm lãi suất mạnh mẽ, mặt bằng chung của thị trường sẽ buộc phải dịch chuyển theo. Các chuyên gia kiến nghị NHNN nên chủ động yêu cầu các ngân hàng có vốn nhà nước không đặt nặng chỉ tiêu lợi nhuận trong giai đoạn này, đồng thời nới "room" tín dụng cho những đơn vị kiểm soát tốt chi phí và có mức lãi suất cho vay thấp.

Đồng tình với quan điểm này, chuyên gia kinh tế, PGS-TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng nhiệm vụ cấp thiết của NHNN là phải sử dụng linh hoạt các công cụ chính sách để điều tiết cung tiền, đảm bảo nguồn vốn rẻ trên thị trường liên ngân hàng không bị biến động bất thường.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần "mồi lửa" từ tín dụng để phục hồi, vấn đề lãi suất đã trở thành tiêu điểm tại nghị trường. Phát biểu trước Quốc hội vào chiều ngày 9/4, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định đã trực tiếp chỉ đạo Thống đốc NHNN phải có các biện pháp điều tiết thị trường hiệu quả, ổn định cả mặt bằng lãi suất huy động và cho vay.

Một chuyên gia cho rằng, kỳ vọng của thị trường hiện nay không chỉ dừng lại ở những đợt giảm lãi suất danh nghĩa nhỏ lẻ, mà là một lộ trình giảm sâu và nhanh hơn. Việc các ngân hàng chấp nhận "bớt lãi" để nuôi dưỡng nguồn thu từ sự phục hồi của doanh nghiệp không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là chiến lược phát triển bền vững của chính hệ thống tài chính trong tương lai.

Chuyên gia này phân tích thêm, khi lạm phát và tỷ giá vẫn còn là những thách thức hiện hữu, việc giảm lãi suất cho vay cần một sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ và sự tự nguyện từ phía các NHTM. Doanh nghiệp cần vốn, nhưng hơn hết là cần nguồn vốn với mức chi phí "chịu đựng được" để có thể thực sự vực dậy sau những giai đoạn khó khăn.

Huyền Anh