Động thái giảm lãi suất của gần 20 ngân hàng là tín hiệu tích cực, cho thấy sự đồng lòng của hệ thống tài chính trước mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế. Tuy nhiên, để "vốn rẻ" thực sự chạm đến tay doanh nghiệp và phát huy tác dụng, cần một sự giám sát chặt chẽ từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để đảm bảo các cam kết giảm lãi suất được thực hiện thực chất và đồng bộ.

“Cuộc chơi” đã đổi chiều

Sau cuộc họp giữa Thống đốc NHNN và 46 ngân hàng thương mại về chủ trương hạ nhiệt mặt bằng lãi suất, tính đến ngày 12/4, gần 20 nhà băng đã đồng loạt công bố biểu lãi suất mới với xu hướng giảm rõ rệt.

Nếu như vài tháng trước, thị trường chứng kiến cuộc đua khốc liệt để hút tiền gửi với mức lãi suất "ngất ngưởng", thì nay, bảng điện tử tại các chi nhánh ngân hàng đã nguội đi đáng kể.

Đáng chú ý nhất là cú "đảo chiều" của Vietcombank. Dù mới tăng lãi suất huy động chưa lâu, ngân hàng này đã nhanh chóng giảm trở lại. Theo đó, từ ngày 13/4,  lãi suất cao nhất tại Vietcombank sẽ lùi về mức dưới 6%/năm cho tất cả các kỳ hạn. Một tín hiệu cho thấy các nhà băng quốc doanh đang giữ vai trò "mỏ neo" ổn định thị trường.

Ở khối ngân hàng số và ngân hàng cổ phần, mức điều chỉnh còn mạnh mẽ hơn. LPBank gây bất ngờ khi giảm tới 1%/năm cho các kỳ hạn dài.  Techcombank, Sacombank, Eximbank hay BVBank cũng ghi nhận mức giảm từ 0,1% đến 0,5%. Thậm chí, ngân hàng số Cake by VPBank – từng là "quán quân" lãi suất với mức 9,2%/năm – nay cũng đã hạ trần xuống còn 8,7%/năm.

Ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc TPBank, nhìn nhận: "Đợt sóng lãi suất cao vừa qua chỉ mang tính cục bộ trong ngắn hạn. Với sự điều phối của NHNN, thị trường sẽ sớm ổn định trở lại quanh mốc 7%/năm". Quan điểm này cho thấy, các nhà băng đã bắt đầu tính toán lại bài toán chi phí để không còn tình trạng chạy đua lãi suất bằng mọi giá.

Điểm gây bất ngờ nhất trong đợt điều chỉnh này không nằm ở lãi suất huy động mà chính là lãi suất cho vay. NamABank đang trở thành tâm điểm của thị trường khi công bố giảm lãi suất cho vay đối với khách hàng cá nhân với biên độ lên tới 3%/năm. Đây là mức giảm mạnh nhất được ghi nhận, tạo ra một cú hích tâm lý cực lớn cho những người đang gánh khoản vay cũ lẫn người có ý định vay mới.

Cùng chung quỹ đạo, KienlongBank thông báo hạ 1%/năm lãi suất cho vay cho cả cá nhân và doanh nghiệp. Nhà băng này khẳng định ưu tiên dành "room" cho các lĩnh vực sản xuất và xuất nhập khẩu – những đầu tàu đang cần vốn để phục hồi.

Ở khối quốc doanh, Agribank đã chọn cách tác động trực tiếp vào lãi suất tham chiếu. Theo đó, từ ngày 13/4, Agribank giảm 0,5% lãi suất huy động kỳ hạn từ 24 tháng trở lên, lãi suất cho vay trung và dài hạn cũng tự động hạ tương ứng 0,5%. Cách làm này của "ông lớn" Agribank có tính chất dẫn dắt, buộc các ngân hàng cùng phân khúc không thể đứng ngoài cuộc.

Việc các "ông lớn" và nhóm ngân hàng cổ phần đồng loạt hạ lãi suất huy động và cho vay cho thấy một thông điệp mạnh: Ngành ngân hàng đang chấp nhận chia sẻ lợi nhuận, giảm chi phí vốn đầu vào để tạo dư địa giảm lãi suất đầu ra, đồng hành cùng nền kinh tế trong giai đoạn phục hồi đầy thách thức.

Doanh nghiệp thở phào nhưng vẫn chờ "ngấm thuốc"

Tính đến thời điểm hiện nay, số các nhà băng giảm lãi suất cho vay vẫn còn nhỏ giọt, thị trường đang chờ đợi những bước đi tiếp theo của các ngân hàng còn lại, đặc biệt là những đơn vị vẫn đang neo lãi suất huy động ở mức cao trên 8,5%. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây được xem là tín hiệu đầu tiên trong quá trình hạ mặt bằng lãi suất cho vay trong thời gian tới.

Dưới góc độ người vay vốn, những thông tin giảm lãi suất như một cơn mưa rào giữa mùa hạn. Tuy nhiên, điều mà cộng đồng doanh nghiệp quan tâm lúc này là bao giờ chi phí vay vốn thực sự giảm, để có thêm dư địa duy trì và mở rộng sản xuất kinh doanh. Bởi khoảng cách từ bảng lãi suất niêm yết đến hợp đồng tín dụng thực tế vẫn là điều khiến cộng đồng doanh nghiệp trăn trở.

Bà Lâm Thuý Ái, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Mebi Farm, chia sẻ thẳng thắn rằng dù doanh nghiệp vẫn đang gồng mình chống chịu, nhưng lãi suất cao thời gian qua đã "ăn mòn" gần hết lợi nhuận. Đối với các ngành có biên lợi nhuận thấp như nông nghiệp, mỗi 1% lãi suất tăng thêm là một gánh nặng ngàn cân.

Ông Nguyễn Kim Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), đặt nhiều kỳ vọng: "Chúng tôi mong muốn hết quý II, lãi suất cho vay cho hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ về mức 7-8%/năm. Việc NHNN tập trung bơm vốn vào các chuỗi giá trị gia tăng thật cho nền kinh tế là hướng đi đúng đắn".

Tín dụng áp đảo huy động: Lãi suất liên ngân hàng "dậy sóng"

Lãi suất chứng chỉ tiền gửi “vượt mặt” tiết kiệm

Rõ ràng, điều doanh nghiệp cần lúc này không chỉ là những con số giảm trên giấy tờ, mà là sự tiếp cận vốn thực chất, thủ tục thông thoáng và lãi suất vay ngắn hạn thực sự hạ nhiệt để họ có thể tái đầu tư sản xuất.

Một điểm mới trong đợt điều chỉnh này là sự quyết liệt từ cơ quan quản lý. NHNN không chỉ dừng lại ở lời kêu gọi mà đã yêu cầu các ngân hàng phải công khai minh bạch lãi suất cho vay bình quân trên website. Đây được xem là "liều thuốc đặc trị" cho tình trạng mập mờ lãi suất, giúp người dân và doanh nghiệp có quyền lựa chọn ngân hàng có chi phí thấp.

Theo giới phân tích, thị trường tiền tệ thời gian tới sẽ có sự phân hóa mạnh mẽ. Chuyên gia Nguyễn Dương Công Nguyên từ Chứng khoán Mirae Asset nhận định, việc giảm lãi suất hiện nay nhằm ổn định mặt bằng chung chứ chưa hẳn là nới lỏng tiền tệ toàn diện. Các yếu tố như lạm phát và tỷ giá vẫn là những "hàng rào" khiến lãi suất khó giảm sâu thêm một cách đột ngột.

Đặc biệt, dòng vốn sẽ không còn đổ xô vào các lĩnh vực rủi ro. Ông Nguyễn Hưng khẳng định, dòng tiền sẽ ưu tiên cho khu vực sản xuất, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, trong khi các lĩnh vực đầu cơ bất động sản sẽ tiếp tục bị kiểm soát chặt chẽ.

Huyền Anh