Từ tài sản trú ẩn đến nguyên liệu công nghiệp chiến lược, bạc phản ánh rõ những xung lực phức tạp của kinh tế toàn cầu. Cú rơi mạnh vừa qua trở thành phép thử với dòng vốn đầu cơ và niềm tin thị trường.

“Cú phanh” gấp của thị trường

Thị trường bạc thế giới vừa chứng kiến một trong những giai đoạn biến động mạnh nhất nhiều thập kỷ. Giá bạc tăng vọt, liên tiếp xác lập các mốc cao kỷ lục trước khi đảo chiều giảm gần 30% chỉ trong hai phiên cuối tuần, từ vùng trên 121 USD/ounce xuống còn 85,15 USD/ounce.

Đáng chú ý, đà giảm không diễn ra theo nhịp điều chỉnh thông thường mà mang tính đột ngột và dồn dập. Chỉ vài ngày sau khi lập đỉnh lịch sử vào 29/1, toàn bộ mức tăng của năm đã bị xóa sạch, đẩy thị trường vào trạng thái “phanh gấp” đầy bất ngờ.

Một trong những tác nhân trực tiếp là sự hồi phục của đồng USD. Thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump lựa chọn ông Kevin Warsh - nhân vật có lập trường cứng rắn về lãi suất cho vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã nhanh chóng làm thay đổi kỳ vọng chính sách tiền tệ. Viễn cảnh Fed giữ lãi suất cao hơn để kiểm soát lạm phát khiến các tài sản không sinh lãi, trong đó có bạc, chịu áp lực điều chỉnh.

Cùng thời điểm, các sàn giao dịch lớn tại Mỹ và Trung Quốc đồng loạt nâng yêu cầu ký quỹ đối với giao dịch kim loại quý. Khi chi phí nắm giữ vị thế tăng lên, nhiều nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy buộc phải bán ra để bảo toàn vốn, làm khuếch đại làn sóng giảm giá.

Yếu tố mùa vụ cũng góp phần thúc đẩy áp lực bán. Trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, hoạt động chốt lời thường gia tăng tại các thị trường châu Á. Khi các yếu tố kỹ thuật, chính sách và tâm lý cùng hội tụ, thị trường nhanh chóng chuyển từ trạng thái hưng phấn sang phòng thủ.

Tại Việt Nam, biến động giá bạc phản ánh gần như trực tiếp xu hướng thế giới nhưng với biên độ lớn hơn. Giá bạc miếng loại 1 kg có lúc lên gần 120 triệu đồng/kg ở chiều mua vào và hơn 123 triệu đồng/kg ở chiều bán ra, trước khi rơi xuống dưới 87,3 triệu đồng/kg chỉ trong vài giờ.

Sang đầu tháng 2, đà giảm chưa dừng lại. Giá bạc trong nước tiếp tục lao dốc, trong đó bạc thỏi SBJ giảm hơn 23 triệu đồng/kg ở cả hai chiều giao dịch. Tính từ đỉnh cuối tháng 1 đến nay, mỗi kg bạc đã giảm khoảng 43 triệu đồng.

Theo giới phân tích, tâm lý trú ẩn vốn hỗ trợ mạnh cho kim loại quý trong giai đoạn trước đang có dấu hiệu thoái lui. Những tín hiệu hạ nhiệt của rủi ro địa chính trị và thương mại toàn cầu đã làm suy yếu vai trò “bến đỗ an toàn” của bạc, ít nhất là trong ngắn hạn.

Cơ hội hay bẫy giá?

Dù cú giảm vừa qua gây sốc, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng thị trường bạc chưa bước vào giai đoạn suy thoái dài hạn. Trái lại, biến động mạnh phản ánh đúng bản chất của bạc - kim loại mang hai vai trò song song: tài sản tài chính và hàng hóa công nghiệp.

So với vàng, bạc nhạy cảm hơn với các thay đổi về chính sách tiền tệ, biến động tiền tệ quốc tế và triển vọng sản xuất. Ngay cả sau khi giảm sâu, mặt bằng giá hiện tại của bạc vẫn cao hơn rất nhiều so với mức của 18 tháng trước, cho thấy thị trường đã dịch chuyển sang một vùng định giá mới.

Lịch sử từng ghi nhận nhiều chu kỳ tăng - giảm khốc liệt của bạc. Cuối thập niên 1970, giá bạc tăng từ 4 USD/ounce lên 35 USD/ounce rồi quay về 5,5 USD chỉ sau hai năm. Giai đoạn 2011 - 2015 cũng chứng kiến kịch bản tương tự khi bạc rơi từ gần 50 USD/ounce xuống dưới 14 USD.

Điểm chung của các cú sụp đổ này là dòng tiền đầu cơ tài chính chi phối mạnh, trong khi nhu cầu vật chất không tăng tương xứng. Đợt tăng giá từ đầu năm 2024 đến đầu năm 2026 cũng mang dấu ấn rõ nét của yếu tố này, được thúc đẩy bởi lo ngại lạm phát, nợ công toàn cầu cao kỷ lục và xu hướng suy yếu của đồng USD.

Giá bạc đã tăng từ khoảng 30 USD/ounce đầu năm 2025 lên trên 100 USD/ounce vào đầu năm 2026, trước khi rơi xuống dưới 80 USD chỉ trong vài ngày. Tuy nhiên, chu kỳ hiện tại khác biệt ở chỗ các yếu tố nền tảng như xu hướng phi đô la hóa, cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung và căng thẳng địa chính trị kéo dài vẫn hiện hữu.

Từ tháng 10/2025 đến đầu năm nay, bạc tăng liên tiếp 11 tuần, đưa tổng mức tăng từ đầu năm 2024 lên hơn 440%. Với biên độ như vậy, một nhịp điều chỉnh mạnh là điều khó tránh khỏi. Vấn đề nằm ở tốc độ điều chỉnh quá nhanh, khiến thị trường chưa kịp hấp thụ thông tin.

Nhiều ý kiến cho rằng thị trường bạc đang trong giai đoạn tái cấu trúc sau khi tăng nóng. Giá không giảm theo chu kỳ kéo dài mà điều chỉnh mạnh trong thời gian ngắn để tái cân bằng cung - cầu và dòng tiền. Với thị trường trong nước, biến động còn bị khuếch đại bởi đặc thù cung hạn chế và chi phí lưu thông cao.

Trong trung hạn, không ít dự báo vẫn nghiêng về khả năng bạc duy trì xu hướng tăng trong năm 2026, nhờ nguồn cung vật chất hạn chế, nhu cầu công nghiệp ổn định và sự quan tâm ngày càng lớn của nhà đầu tư trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất định. Tuy nhiên, bạc tiếp tục là sân chơi của những nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao, nơi cơ hội và biến động luôn song hành.

Tiến Anh