Với quy mô canh tác hơn 50ha và năng lực cung ứng cho thị trường hơn 1.000 tấn trái mỗi năm, HTX Hòa Mỹ từ lâu đã kiên trì với định hướng canh tác sạch, an toàn.

_{Kiến tạo giá trị}

Tuy nhiên, trong nền kinh tế thị trường khốc liệt, chất lượng ngon ở ngoài đồng ruộng mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ để sản phẩm đứng vững trên kệ hàng siêu thị hay tiến xa ra các thị trường lớn chính là một danh tính pháp lý rõ ràng, có khả năng chứng minh nguồn gốc và được pháp luật bảo hộ tối đa.

Nhận thức rõ thách thức đó, HTX Hòa Mỹ đã tạo nên một bước đột phá trong quản trị thương hiệu khi thiết lập thành công lá chắn bảo hộ kép cho dòng sản phẩm chiến lược của mình. Theo Quyết định số 255092/QĐ-SHTT-IP của Cục Sở hữu trí tuệ, đơn đăng ký nhãn hiệu số 4-2025-51379 cho nhãn hiệu “Mãng Lộc Viên” kèm khẩu hiệu (slogan) “Hương vị lành, sức khỏe xanh” đã được chấp nhận hợp lệ ở Nhóm 31.

Không dừng lại ở việc bảo hộ tên gọi, HTX tiến thêm một bước dài khi nộp đơn và được chấp nhận hợp lệ bảo hộ kiểu dáng công nghiệp cho “Hộp” đựng sản phẩm (Quyết định số 251570/QĐ-SHTT-IP).

Mỗi lô hàng xuất xưởng giờ đây không còn là hàng hóa vô danh, mà trở thành một “đơn vị thông tin” có thể truy xuất và kiểm chứng thông qua hệ thống mã QR được dán đồng bộ trên vỏ hộp.

Việc đăng ký song song nhãn hiệu và kiểu dáng bao bì giúp sản phẩm của HTX Hòa Mỹ thiết lập một bộ lọc pháp lý mạnh mẽ. Mọi hành vi nhái lại phom dáng cấu trúc hộp, cách bố trí thông tin tương tự gây nhầm lẫn trên thị trường đều bị coi là vi phạm pháp luật, giúp loại bỏ ngay từ vòng ngoài những đối thủ cạnh tranh không lành mạnh.

HTX trước "vùng xám" pháp lý của AI và bài toán bảo hộ sở hữu trí tuệ

Sở hữu trí tuệ - ‘chìa khóa vàng’ nâng tầm HTX ở Quảng Ninh

_{Công nghệ nâng hiệu suất chuỗi giá trị}

Tại HTX Hòa Mỹ, chuyển đổi số không dừng lại ở khâu quản lý thượng tầng mà đi sâu vào từng công đoạn sản xuất của các thành viên. Thay vì ghi chép thủ công rời rạc bằng sổ tay dễ tẩy xóa, các nhà vườn dần làm quen với nhật ký sản xuất điện tử, dữ liệu hóa từng quy trình từ bón phân, chăm sóc đến ngày dự kiến thu hoạch. Mỗi thành viên được hướng dẫn nghiêm ngặt về việc tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học để đảm bảo trái mãng cầu đạt độ đồng đều và an toàn tối đa.

Sau khi thu hoạch, nông sản được tập trung về nhà sơ chế, trải qua quy trình làm sạch, đóng gói và dán mã QR truy xuất nguồn gốc trước khi đưa ra thị trường. Quy trình chuẩn hóa này tạo ra sự đồng nhất về chất lượng – yếu tố cốt lõi để xây dựng một tài sản trí tuệ tập thể bền vững.

Theo Ban quản trị HTX, khi sản phẩm có thương hiệu “Mãng Lộc Viên” rõ ràng, có cấu trúc bao bì độc quyền và hệ thống dữ liệu số minh bạch, giá trị gia tăng của trái mãng cầu xiêm không còn phụ thuộc hoàn toàn vào chất lượng thô.

Một sản phẩm nông sản thô khi được đặt trong một chiếc hộp có kiểu dáng riêng biệt, có thông điệp nguồn gốc rõ ràng sẽ lập tức thoát khỏi định kiến hàng chợ, đủ tiêu chuẩn bước vào các kênh phân phối cao cấp như hệ thống siêu thị organic hay các giỏ quà tặng cao cấp. Sự đầu tư bài bản này giúp chuỗi giá trị của trái mãng cầu tăng lên từ 20 - 30% so với phương thức đóng gói thô sơ truyền thống bằng thùng xốp hay sọt tre.

Đặc biệt, việc số hóa kênh phân phối thông qua các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội còn giúp HTX thu thập nguồn thông tin vê hành vi tiêu dùng, thời điểm nhu cầu tăng cao và khu vực tiêu thụ mạnh mà trước đây nông nghiệp truyền thống không thể có được.

_{Hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo}

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện công nghệ hay thủ tục pháp lý, mô hình “đòn bẩy kép” tại HTX Hòa Mỹ đang dần hình thành một văn hóa mới: văn hóa đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp. Ở đó, người nông dân không chỉ thuần túy làm công việc tay chân, mà còn là người ghi dữ liệu, người tuân thủ quy trình và là người tham gia bảo vệ tài sản trí tuệ chung của tập thể. Việc sử dụng nhật ký điện tử, quét mã QR hay quản lý đồng ruộng bằng dữ liệu số đã trở thành một phần tất yếu của quy trình lao động hàng ngày.

Tuy nhiên, từ khi được chấp nhận đơn hợp lệ cho đến khi cầm trên tay văn bằng bảo hộ chính thức vẫn còn một giai đoạn thẩm định nội dung khắt khe kéo dài từ 9 đến 18 tháng từ cơ quan chức năng để đánh giá tính mới và tính sáng tạo. Do đó, việc duy trì tính nhất quán của nhận diện thương hiệu trên thị trường và liên tục chuẩn hóa hồ sơ minh chứng là nhiệm vụ liên tục mà HTX đặc biệt quan tâm, bởi sở hữu trí tuệ vốn là một hành trình dài hạn.

Câu chuyện của HTX Mãng cầu xiêm Hòa Mỹ cho thấy một hướng đi tất yếu: nông nghiệp hiện đại không thể tách rời công nghệ, dữ liệu và sở hữu trí tuệ. Khi sản xuất được số hóa và thương hiệu được xây dựng bài bản, HTX không chỉ bán nông sản mà đang bán niềm tin, bán giá trị trí tuệ của nông sản.

Trong dài hạn, nếu các mô hình như HTX Hòa Mỹ tiếp tục được hỗ trợ đồng bộ về giải pháp chuyển đổi số và pháp lý sở hữu trí tuệ, khu vực kinh tế tập thể hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột quan trọng của nền nông nghiệp hiện đại Việt Nam – nơi giá trị không chỉ nằm trên ruộng đồng mà còn được kết tinh từ dữ liệu, thương hiệu và tri thức tích lũy theo thời gian.

Tùng Lâm