Thống đốc Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Quyết định số 2509/QĐ-NHNN về tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi của Ngân hàng thương mại cổ phần mà Nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ.

Ba ngân hàng là VietinBank, Vietcombank và BIDV được duy trì tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi tối đa là 90% thay vì 80% như quy định trước đây.

Các ngân hàng có vượt trần?

Theo các chuyên gia tài chính, giới hạn trên không mới. Trước đó, Thông tư 36 về các giới hạn an toàn trong hoạt động của các tổ chức tín dụng ban hành năm 2014 cũng quy định các ngân hàng thương mại nhà nước được áp giới hạn trên là 90%.

Tuy nhiên, tháng 5/2016, Ngân hàng Nhà nước có Thông tư 06 sửa đổi một số nội dung, trong đó có xác định lại định nghĩa ngân hàng thương mại nhà nước là trường hợp Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, nên có khác biệt khi ba ngân hàng trên đã cổ phần hóa và tỷ lệ sở hữu Nhà nước không còn nguyên 100%.

Theo đó, hiện tỷ lệ sở hữu Nhà nước của ngân hàng BIDV trên 90%, Vietcombank hơn 77%, Vietinbank hơn 64%. Như vậy, có thể hiểu quyết định áp hạn mức nói trên chỉ là sự sắp xếp lại nhóm cũ theo định nghĩa mới mà thôi.

Tuy nhiên, hiện tổng dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi của cả hai ngân hàng trên đều vượt quy định như VietinBank là hơn 90% và BIDV gần 100%.

Trên Website của chính ngân hàng VietinBank, phần dữ liệu dành cho các nhà đầu tư, bộ phận dữ liệu của ngân hàng này lại tính toán ra một con số khác. Về sức mạnh tài chính, ngân hàng có LDR tại thời điểm cuối quý 3 lên đến 98,89%, cao hơn nhiều so với của Vietcombank (76,42%) và BIDV (93,62%).

VietinBank, Vietcombank và BIDV: Huy động 10, được cho vay 9

Trước đó, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 13, với những quy định mới trong các giới hạn hoạt động của các tổ chức tín dụng. Trong đó, “Tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động” đối với các ngân hàng thương mại chung là 80%.

Ngày 20/11/2014, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 36, trong đó có khái niệm “Tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi”, cùng các giới hạn 80% và 90% áp dụng cho đến nay. Theo các chuyên gia, chính cách gọi đang gây ra một số nhầm lẫn. Cụ thể, nội hàm “tổng tiền gửi” quy định hiện nay đã khác so với “nguồn vốn huy động” trước đây khi xác định giới hạn cho vay (LDR).

Như trước đây, các ngân hàng chỉ được tính nguồn tiền gửi có kỳ hạn của tổ chức, nhưng nội hàm quy định mới đã được tính tiền gửi của tổ chức nói chung (bao gồm cả không kỳ hạn – một nguồn rất lớn).

Hoặc theo quy định hiện nay, khi tính tổng dư nợ cho vay, ngân hàng được trừ đi phần dư nợ cho vay bằng nguồn ủy thác của Chính phủ, cá nhân và tổ chức khác…

Điều này dẫn đến sự “vượt trần” của một số ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước, thậm chí kể cả ngân hàng thương mại cổ phần.

Theo thống kê của NHNN, cập nhật đến tháng 10/2016, tỷ lệ cho vay/tổng tiền gửi của các ngân hàng thương mại nhà nước là 93,45%, bao gồm cả Agribank, Ngân hàng chính sách xã hội và ba ngân hàng 0 đồng. Tính chung ở khối ngân hàng TMCP, tỷ lệ này là 79%.

Lợi nhuận được cải thiện?

Thực tế, trước Thông tư 06, tỷ lệ LDR của Vietinbank và BIDV đều hơn 90% và cả hai ngân hàng này đều đẩy mạnh huy động vốn trong năm 2016 để tuân thủ quy định mới. Cho đến hiện tại, cả VietinBank và BIDV đều chưa thể hạ tỷ lệ LDR xuống dưới 80% trong khi LDR tại Vietcombank tăng lên đạt 78%.

Theo phân tích của công ty chứng khoán Bản Việt, việc nâng trần LDR cho ba ngân hàng lớn cho thấy ý định của Chính phủ về thúc đẩy tăng trưởng tín dụng trong năm tới để hỗ trợ tăng trưởng GDP và giảm áp lực lên lãi suất, cũng như phản ánh việc giảm tỷ lệ LDR của các ngân hàng này xuống dưới 80% ở thời điểm hiện tại là khá khó khăn.

Công ty chứng khoán Bản Việt đánh giá rằng tỷ lệ LDR cao hơn làm giảm áp lực phải đẩy mạnh huy động tại các ngân hàng này và sẽ giúp cải thiện lợi nhuận. Với tỷ lệ LDR ước tính của CTG, BID và VCB lần lượt là 90%, 82% và 78%, CTG sẽ được hưởng lợi nhiều nhất từ việc thay đổi trần LDR. “Có lẽ đây là một yếu tố đã khiến cho cổ phiếu CTG và BID tăng trần trong phiên ngày đầu năm mới”, Bản Việt nhận định.

Huyền Anh