Làng Đa Tiện có 355 hộ dân với trên 1.400 nhân khẩu. Hiện tại, cả làng có hơn 33 xưởng sản xuất dây chun, thu hút từ 300-700 lao động trong và ngoài địa phương (tùy thời gian). 70% người dân trong làng có nghề liên quan đến tái chế săm, lốp và sản xuất dây chun. Nguyên liệu săm lốp cũ được thu mua từ khắp các tỉnh miền Bắc và có cả nguồn cung tại Trung Quốc.

Phát đạt nhờ "phế liệu"

Săm, lốp cũ hỏng từ xe đạp, xe máy, ô tô,… những thứ tưởng như không còn giá trị sử dụng đang trở thành những nguyên liệu để làm dây chun, dây chằng – thứ nghề thoát nghèo, làm giàu của người dân làng Đa Tiện.

Anh Nguyễn Minh Hải, người được người dân làng Đa Tiện gọi với cái tên "ông tổ nghề dây chun" của làng, cho biết: "Nghề tái chế săm lốp cũ thành dây chun ở Đa Tiện bắt đầu từ năm 1987, lúc đó tôi và một số hộ chủ yếu mua băng cao su đúc về cắt dây chun bán rong. Đến khoảng 10 năm gần đây, nghề mới thực sự phát triển, thị trường được mở rộng ra cả trong nước và xuất khẩu".

Hiện tại, cơ sở sản xuất của anh Hải có một nhà xưởng, hai kho chứa hàng. Mỗi tháng xuất ra thị trường 80-100 tấn dây chun. Không chỉ đem lại thu nhập hơn 1 tỷ đồng/năm cho bản thân, xưởng chun của anh Hải còn cung cấp việc làm cho từ 40-50 lao động, với thu nhập ổn định 3-7 triệu/tháng.

Săm, lốp cũ hỏng nguyên liệu làm giàu của dân làng Đa Tiên

Theo người lao động tại Đa Tiện, thu nhập được tính theo sản phẩm, 100 nghìn đồng/1 tạ dây chun. Một người trung bình sẽ cắt được từ 1-3 tạ/ngày. "Công việc tuy vất vả nhưng thu nhập khá, công việc ổn định", chị Thu, một công nhân chia sẻ.

Dây chun Đa Tiện có thị trường tại hầu hết các tỉnh thành trên cả nước và xuất khẩu đi các nước Hàn Quốc, Hà Lan, Thái Lan,… Để từ những chiếc săm, lốp cũ thành dây chun xuất khẩu, cần trải qua nhiều công đoạn khác nhau, từ mổ lốp, cắt sợi, ép chín, làm nhẵn, quấn,… Nghề tái chế săm lốp cũ, sản xuất dây chun đã làm thay đổi bộ mặt kinh tế của làng quê nghèo. Cơ sở hạ tầng, đường sá trong thôn được nâng cấp, nhà cao tầng mọc lên san sát, xe ô tô ngày càng nhiều, đời sống của người dân đã được cải thiện rõ rệt.

Ô nhiễm, hại sức khỏe

Ông Đặng Đình Tuấn – Trưởng thôn Đa Tiện cho biết: "Đa Tiện vốn là vùng quê nghèo quanh năm chỉ bám vào mấy sào lúa. Nhưng nay, kinh tế của người dân đã được nâng cao. Trong 3 năm trở lại đây, thu nhập bình quân người dân vào khoảng 20 triệu đồng/người/năm. Tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn trên dưới 3%. Hàng chục hộ trở thành tỷ phú".

Kinh tế phát triển, nhưng vấn đề lớn nhất hiện tại ở Đa Tiện là môi trường làng nghề và điều kiện lao động của công nhân. Một thực trạng dễ thấy là nhiều xưởng sản xuất nhỏ lẻ, diện tích hẹp, sản xuất thủ công, lạc hậu gây nguy hại về sức khỏe cho người lao động. Công nhân làm việc trong điều kiện bụi bặm, không khí khét lẹt nhưng được bảo hộ rất thô sơ.

Các nguyên liệu được chất đống thành "núi" trên đường làng, xen kẽ các hộ dân. Nhiều người dân Đa Tiện cho biết: "Mùa nắng, mùi cao su gây ngạt thở, khó chịu. Mùa mưa, nước thải đen ngòm chảy ra đường, ra kênh, mương gây ô nhiễm. Khói bụi từ các xưởng sản xuất thường xuyên thải ra không khí. Xe ô tô chở hàng đi lại hàng ngày cũng gây bụi bặm, mất an toàn giao thông".

Nói về vấn đề này, ông Tuấn chia sẻ: "Chúng tôi cũng đã nhiều lần đề cập đến vấn đề này. Cấp trên cũng có kế hoạch lập khu tập trung cho các hộ làm nghề. Nhưng đến nay vẫn chưa thấy triển khai. Hiện tại, thôn vẫn thường xuyên kiểm tra, phun thuốc diệt khuẩn, đồng thời, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, cải thiện điều kiện lao động tại các xưởng sản xuất".

Văn Hiến