Sáng 15/5, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chính thức công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025. Sự kiện mang tính bước ngoặt khi diễn ra đúng dịp tròn 1 năm ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân trong bối cảnh đất nước thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34 địa phương.

Theo VCCI, đây là kỳ báo cáo nâng cấp phương pháp luận lớn nhất sau 21 năm triển khai với việc ra mắt phiên bản PCI 2.0 và lần đầu tiên giới thiệu Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI).

Dữ liệu từ cuộc khảo sát thực chứng quy mô lớn với hơn 5.000 doanh nghiệp và hộ kinh doanh cho thấy bức tranh kinh tế tư nhân đang có những chuyển biến tích cực. Tính đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm trước đó. Khu vực này cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh đang tạo việc làm cho 26 triệu lao động, tương đương một nửa tổng số việc làm của cả nước. 

Đáng chú ý là số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt mức kỷ lục 297.500 đơn vị, tăng 27,4% so với năm 2024. Tâm thế cộng đồng kinh doanh dần phục hồi khi có tới 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động.

Mặc dù niềm tin đang quay trở lại, báo cáo của VCCI cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản nghiêm trọng đang cản trở sự phát triển. Khó khăn về thị trường đầu ra đang là nỗi lo lớn nhất khi 60,2% doanh nghiệp chật vật tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với mức 41% của năm 2022. 

Về tiếp cận vốn, có đến 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay tiền nếu thiếu tài sản bảo đảm. Tỷ lệ khoản vay yêu cầu thế chấp tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn rất nhiều so với mức 33,4% của Malaysia hay 55,8% của Thái Lan.

Bên cạnh đó, tính minh bạch và dự báo chính sách vẫn là thách thức khi chỉ có khoảng 6 - 8% doanh nghiệp có thể dự đoán được các thay đổi về quy định. Chi phí không chính thức cũng là vấn đề nan giải khi 26% doanh nghiệp phản ánh phải chi trả các khoản ngoài quy định để xin giấy phép kinh doanh, cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực. 

Đặc biệt, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt chỉ đạt 8,8%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 28,5% của khu vực Đông Á và Thái Bình Dương.

Dẫn đầu cả nước về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI, Bí thư Thành ủy Hải Phòng viết thư cảm ơn cộng đồng doanh nghiệp

PCI 2023: Bất ngờ tân Á quân, Hà Nội và TP.HCM tiếp tục 'rớt' TOP 10

Trong kỳ báo cáo này, VCCI chuyển sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành thay vì bảng xếp hạng đơn thuần để phù hợp với không gian hành chính mới. Năm địa phương xuất sắc nhất được vinh danh trong nhóm "Tốt" bao gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh.

Mỗi địa phương đều ghi dấu ấn ở những lĩnh vực riêng biệt. Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về chỉ số Gia nhập thị trường với 8,70 điểm. Bắc Ninh đứng đầu về Chính quyền kiến tạo đạt 6,67 điểm cùng chỉ số Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính đạt 8,93 điểm. Phú Thọ vươn lên đứng thứ hai cả nước về Tiếp cận nguồn lực trong khi Hải Phòng cho thấy sự ổn định khi có 7 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương cao nhất.

Đối với Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) lần đầu ra mắt, Thành phố Hồ Chí Minh dẫn đầu với 5,67 điểm, tiếp theo là Hà Nội với 5,41 điểm và Quảng Ninh đạt 5,33 điểm. Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng điều hành chính sách thường có độ trễ khoảng 3 năm mới tác động thực chất đến hiệu quả của doanh nghiệp trên thị trường.

Phát biểu tại lễ công bố, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI, nhận định khu vực kinh tế tư nhân đã vượt qua giai đoạn phòng thủ và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường hay vốn được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới. Ông khẳng định chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành nhằm hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Duy Hưng - Thành viên Hội đồng quản trị Tân Hiệp Phát chia sẻ, việc đồng hành cùng Báo cáo không chỉ là hỗ trợ nghiên cứu, mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc chung tay xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và hiện đại.

Ông cho rằng nỗ lực này sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Thanh Hoa