Trong thượng tuần tháng 3/2026, các doanh nghiệp (DN) ngành đồ gỗ nội thất sẽ quy tụ ở Tp.HCM để bàn về chiến lược xuất khẩu (XK) nhằm dành chiến thắng trong bối cảnh mới khi thị trường toàn cầu biến động mạnh, các rào cản thương mại gia tăng và hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh chóng.

Từ mô hình D2C ở ngành nội thất

Theo đó, các DN đồ gỗ nội thất của Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết là phải tái định vị chiến lược XK, lựa chọn đúng thị trường, đúng sản phẩm và đúng kênh bán hàng để duy trì tăng trưởng bền vững. Những chiến lược XK khả thi cần được mở ra, cũng như việc nâng cao năng lực cạnh tranh để chinh phục chuỗi giá trị toàn cầu.

Giới chuyên gia cho rằng mô hình kinh doanh nội thất trên thị trường toàn cầu đang thay đổi nên rất cần năng lực thích ứng linh hoạt của các DN Việt. Chẳng hạn như việc chuyển đổi kênh phân phối. Xu hướng hiện nay là việc dịch chuyển từ B2B (DN với DN) và hệ thống phân phối truyền thống sang D2C (Direct-to-Consumer - mô hình kinh doanh “trực tiếp đến người tiêu dùng”) và omnichannel (đa kênh), cho phép tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, rút ngắn trung gian và cải thiện biên lợi nhuận.

Như với D2C, theo ông Nguyễn Ngọc Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam (Vecom), trong bối cảnh thương mại điện tử (TMĐT) toàn cầu đang tái định hình ngành nội thất, mô hình này không còn là xu hướng bổ trợ mà đã trở thành chiến lược tất yếu để DN tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Đây là mô hình kinh doanh chủ động, tối ưu lợi nhuận và xây dựng thương hiệu bền vững.

Bởi lẽ, D2C giúp DN ngành nội thất làm chủ dữ liệu khách hàng, từ đó hiểu rõ hành vi tiêu dùng, nhu cầu và gu thẩm mỹ để cải thiện sản phẩm và cá nhân hóa trải nghiệm. Tính linh hoạt cũng được nâng cao đáng kể khi DN có quyền tự quyết trong việc ra mắt sản phẩm mới, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường mà không phụ thuộc vào diện tích trưng bày của bên thứ ba.

Ông Nguyễn Ngọc Dũng đánh giá mô hình D2C không chỉ là kênh bán hàng mới mà là con đường chiến lược để DN Việt Nam chuyển mình. Việt Nam sở hữu lợi thế vượt trội với hệ sinh thái vật liệu hoàn chỉnh từ gỗ, đá, ván sàn, cửa, đồ điện, vải đến đệm mút…Đây là nền tảng lý tưởng để chuyển từ XK sản phẩm rời sang XK giải pháp không gian tích hợp (nội thất + vật liệu + lắp đặt) theo mô hình D2C dự án.

Và thông qua mô hình D2C, thay vì chỉ gia công (OEM), các DN nội thất Việt có thể làm việc trực tiếp với nhà thầu xây dựng, chủ đầu tư nhỏ hoặc người tiêu dùng cuối tại các thị trường quốc tế thông qua nền tảng TMĐT xuyên biên giới. Các DN có thể bắt đầu bằng dự án pilot nhỏ: triển khai 1 – 2 sản phẩm chủ lực (SKU) dạng module, tối ưu thiết kế để dễ vận chuyển và đặt mục tiêu giảm thời gian lead-time (thời gian dẫn) xuống phù hợp với nhu cầu với người dùng.

Tuy nhiên, vị chủ tịch của Vecom cũng tỏ ra băn khoăn khi mô hình D2C đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu rất lớn cho hạ tầng số, trải nghiệm người dùng (UX) và công nghệ visualization như 3D/AR để thay thế trải nghiệm trực tiếp tại showroom. 

Đó là chưa kể áp lực logistics đặc biệt nặng nề với nội thất cồng kềnh, khi chi phí vận chuyển tận nhà (last-mile) và lắp đặt có thể chiếm từ 15 – 25% giá trị đơn hàng. Ngoài ra, khi không còn đại lý, DN phải tự gánh vác toàn bộ trách nhiệm marketing lẫn chăm sóc hậu mãi để thu hút và giữ chân khách hàng.

Đến duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn

Cho nên các DN ngành nội thất cần vượt qua thách thức này bằng cách dấn sâu hơn vào chuyển đổi số để dành chiến thắng trên thị trường XK. Bởi lẽ, trên thực tế, mô hình D2C đã “bùng nổ” tại các thị trường dẫn dắt. Cho nên có thể xem đây là cơ hội để DN nội thất Việt chuyển mình thông qua con đường “số hóa”.

Không chỉ ngành nội thất, với các DN Việt nói chung, khi nhắc đến năng lực ứng biến bằng mô hình mới trên thị trường XK có nhiều biến động thì việc làm chủ “số hóa” lại càng đòi hỏi bao giờ hết. Thế nhưng, thách thức lớn hiện nay là hơn 60% DN ở trong nước vẫn còn gặp khó khăn trong chuyển đổi số. Họ đối mặt với sự thiếu hụt lớn về kỹ năng liên quan.

Ts. Đặng Phạm Thiên Duy, chuyên gia đổi mới sáng tạo trong kinh doanh (Đại học RMIT), nhấn mạnh chuyển đổi số đang trở thành ưu tiên hàng đầu của DN Việt Nam, đặc biệt là nhóm DN nhỏ và vừa – lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều DN vẫn đang loay hoay giữa áp lực phải “đi nhanh” và nỗi lo về nguồn lực hạn chế.

Đó là chưa kể trong quá trình chạy theo công nghệ số, DN vô tình bỏ quên những yếu tố cốt lõi như mục tiêu tối ưu hóa doanh thu và chi phí, cũng như các vấn đề liên quan đến con người và quy trình. Không ít dự án chuyển đổi số thất bại không phải vì công nghệ không tốt, mà vì DN chưa sẵn sàng thay đổi cách làm việc.

Để DN Việt “tiến xa”, dành chiến thắng trên chuỗi giá trị toàn cầu bằng con đường “số hóa”, điều quan trọng là họ phải bước vững. Trong đó, câu hỏi chiến lược cốt lõi vẫn là khách hàng quốc tế và đối tác nhập khẩu thực sự cần điều gì, và DN cần có những năng lực “số hóa” nào để đáp ứng điều đó. 

Đặc biệt, với các DN nhỏ và vừa chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam, nhưng lại có rất ít dư địa để thử sai trên bước đường “số hóa”. Trong khi đó, bản chất của chuyển đổi số đôi khi đòi hỏi sự chấp nhận rủi ro và tinh thần thử nghiệm. Chính vì vậy, như khuyến nghị của Ts. Đặng Phạm Thiên Duy, điều mà các DN cần nhất hiện nay là sự hỗ trợ và đồng hành từ hệ sinh thái chuyển đổi số, bao gồm các DN công nghệ, cơ quan quản lý, hiệp hội nghề nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu.

Còn theo chuyên gia Dương Trường Phúc (Đại học Quốc gia Tp.HCM), đối với DN Việt Nam, các nền tảng số mở ra khả năng tiếp cận thị trường rộng lớn hơn với chi phí thấp hơn, góp phần thu hẹp khoảng cách về quy mô và phạm vi hoạt động so với các DN lớn.

Ông Phúc nhận định các nền tảng số có thể giúp DN nhỏ và vừa giảm đáng kể chi phí giao dịch, song đồng thời cũng làm gia tăng mức độ cạnh tranh và phụ thuộc vào các hệ sinh thái nền tảng xuyên quốc gia. Tuy nhiên, sự gia tăng cạnh tranh trên không gian số cũng buộc DN phải liên tục đổi mới và nâng cao năng lực quản trị, nếu muốn duy trì lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.

Vị chuyên gia này cũng chỉ rõ những DN có khả năng học hỏi nhanh và tích hợp công nghệ hiệu quả sẽ mở rộng lợi thế, trong khi các DN chuyển đổi mang tính hình thức có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi giá trị. 

Thế Vinh