Mới đây, theo thông tin từ Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Công Thương), công ty RATCH Co.,Ltd (Thái Lan) đã bày tỏ với Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng được tham gia đầu tư dự án nhà máy nhiệt điện Hải Phòng 3 và trao đổi, tìm hiểu cơ hội hợp tác đầu tư hơn nữa với Bộ Công Thương, đặc biệt là tham gia vào dự án nguồn điện của Việt Nam.

Ngay sau đó, Thứ trưởng Vượng đã đề nghị công ty RATCH làm việc, trao đổi trực tiếp với Vinacomin về dự án này. Theo Thứ trưởng, trước mắt công ty có thể xem xét lựa chọn các phương án phù hợp, cụ thể như tham gia đầu tư cùng với công ty Điện lực quốc tế Thái Lan (EGATi) vào dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trị hoặc tham gia vào quá trình cổ phần hóa các Tổng công ty Phát điện số 1, 2 và 3.

M&A từ “A đến Z”

Điều này cho thấy người Thái đang vươn cánh tay dài hơn nữa ra các ngành nghề khác ngoài ngành bán lẻ mà bấy lâu nay các nhà đầu tư này đang tạo sóng. Trong thương vụ mua lại hệ thống BigC của tập đoàn bán lẻ Casino Guichard – Perachon SA của Pháp, Tập đoàn TCC Holding Co của tỷ phú Thái Charoen Sirivadhanabhakdi và Tập đoàn Central Group của gia đình Chirathivat là hai cái tên tiêu biểu thể hiện quyết tâm cao muốn mua lại hệ thống siêu thị BigC.

Đầu năm 2015, Central Group chi khoảng 100 triệu USD để sở hữu 49% vốn điều lệ của Nguyễn Kim và không giấu giếm tham vọng biến hệ thống này trở thành chuỗi điện máy hàng đầu Đông Nam Á. Trước đó, Central Group đã thiết lập chuỗi bán lẻ cao cấp Robins tại Việt Nam.

Tập đoàn Berli Jucker (BJC) của tỷ phú Charoen Sirivadhanabhakdi cũng tạo chấn động không kém khi quyết định mua Metro Cash & Carry Việt Nam với giá 879 triệu USD. Trước đó, BJC từng mua chuỗi cửa hàng tiện lợi Family Mart đổi tên thành B’s mart và âm thầm mua 65% cổ phần tại Phú Thái. Ông chủ của BJC còn đóng vai trò lớn trong cả ngành đồ uống, khi đồng thời sở hữu Tập đoàn ThaiBev.

Sau khi giành được quyền kiểm soát tập đoàn đồ uống lớn nhất Singapore là Fraser&Neave (F&N), ThaiBev gián tiếp trở thành cổ đông nước ngoài lớn nhất tại Vinamilk (DN sữa lớn nhất và có hệ thống phân phối rộng lớn khắp các tỉnh thành tại Việt Nam từ lâu cũng đã có cổ đông ngoại lớn nhất là của người Thái) tiếp tục gia tăng đầu tư vào công ty sữa này và từng ngỏ ý muốn trở thành cổ đông chiến lược của Sabeco.

Cùng với các “đại gia” trên, ngay trong tháng 1/2016, Singha Asia Holding Pte Ltd (Thái Lan) đã tiến hành giải ngân hoàn thành đợt góp vốn đầu tiên trị giá 650 triệu USD vào Masan, trong đó 50 triệu để sở hữu 33,3% cổ phần Masan Brewery.

Với ngành vật liệu xây dựng, nhựa và bao bì không thể không nhắc tới tên Siam Cement Group (SCG) khi “đại gia” này đã tiến hành hơn 20 thương vụ M&A trong những năm tháng có mặt tại Việt Nam.

Bên cạnh thương vụ thâu tóm Prime Group trong ngành vật liệu xây dựng lên tới vài trăm triệu USD, SCG còn đầu tư vào nhiều công ty trong ngành nhựa và bao bì, như: Nhựa Tiền Phong, Nhựa Bình Minh, Nhựa Bao bì Tín Thành (Batico)…

Như vậy, bên cạnh hình thức mua bán và sáp nhập DN (M&A), Thái Lan cũng đẩy mạnh luồng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam. Sau 27 năm đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, C.P Group đã trở thành tên tuổi dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất thức ăn chăn nuôi và thủy sản. Công ty Kraft Vina của SCG đang duy trì thị phần dẫn đầu ngành giấy bao bì.

Người Thái nhìn thấy Việt Nam gia nhập TPP nên gia tăng đầu tư vào Việt Nam để tận dụng lợi thế của TPP mang lại.

Đâu là sức hút?

Theo nhóm nghiên cứu MAF, xu hướng M&A tại Việt Nam giai đoạn 2015-2016 sắp tới vẫn hướng vào tiêu dùng ngân hàng, tài chính, bất động sản, bản lẻ như hiện nay. Tuy nhiên, nhà đầu tư từ Thái Lan sẽ đóng vai trò người mua chính.

Bên cạnh đó, vốn đầu tư trực tiếp FDI của Thái Lan vào Việt Nam cũng đang ngày càng gia tăng. Tính đến hết tháng 12/2015, đã có 415 dự án đầu tư của Thái Lan vào Việt Nam với vốn đăng ký là 7,36 tỷ USD. Thái Lan đã vươn lên trở thành nước có vốn đầu tư đứng vị trí thứ 11 trong 110 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam và đứng thứ ba trong các nước ASEAN đầu tư vào Việt Nam.

Do vậy, làn sóng đầu tư và hàng hóa Thái Lan có mặt ở thị trường Việt Nam ngày càng nhiều, khiến cán cân thương mại hai nước đang gia tăng nhưng lợi thế lại nghiêng về Thái Lan.

Sự bành trướng của các DN Thái Lan không chỉ diễn ra trong ngành bán lẻ, ngân hàng, đồ gia dụng mà gần đây còn mở rộng sang ngành dầu khí, khai thác dầu khí, vật liệu xây dựng, công nghiệp thời trang…

Điển hình như Tập đoàn Siam Cement Group (SCG) trong lĩnh vực xây dựng, Tập đoàn Charoen Pokphan (CP) về thức ăn chăn nuôi; Tập đoàn Saha Group thuộc lĩnh vực hàng tiêu dùng; Tập đoàn Siam Cement Group trong lĩnh vực hóa dầu…

Các ngành mà Thái Lan đầu tư tại Việt Nam, như hạ tầng, vật liệu xây dựng, bán lẻ, tiêu dùng, thực phẩm, ôtô…, đều là những ngành tiềm năng. Tăng trưởng ngành bán lẻ được dự báo đạt trung bình 15%/năm, có thể đạt tới 97 tỷ USD doanh thu vào năm 2016, theo Economist Intelligence Unit. C.P Việt Nam đang thành công trên thị trường thức ăn chăn nuôi trị giá 6 tỷ USD/năm và thị trường sản phẩm thịt trị giá 18 tỷ USD/năm.

Tuy nhiên, cùng với đó cũng là những nguy cơ. Như đối với ngành nhựa, ông Hồ Đức Lam, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam, cũng là người đứng đầu Nhựa Rạng Đông, cho biết DN Thái Lan ngày càng lấn sâu vào ngành nhựa, làm tăng áp lực về việc hàng Việt Nam sẽ bị đánh bật và thua ngay trên sân nhà. Sâu xa hơn, kinh tế Việt Nam dễ rơi vào tình trạng lệ thuộc.

“Họ (người Thái) nhìn thấy Việt Nam gia nhập TPP (Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương) nên gia tăng đầu tư vào Việt Nam để tận dụng lợi thế của TPP mang lại. Bên cạnh đó, thị trường Thái Lan đã bão hòa, chính trị không ổn định nên họ chuyển sang nước có tốc độ tăng trưởng nóng như Việt Nam”, ông Lam phân tích.

Đặc biệt, ông Lam cho biết thêm, trong khi DN Thái liên kết với nhau rất chặt chẽ thì DN Việt vẫn duy trì kiểu làm ăn nhỏ lẻ, manh mún theo kiểu mạnh ai nấy biết, mạnh ai nấy làm. Hiệp hội đã nhiều lần kết nối, tạo điều kiện cho các DN bắt tay nhau để tăng khả năng cạnh tranh nhưng họ không mặn mà hưởng ứng.

Như vậy, cùng với AEC, hàng loạt hiệp định thương mại tự do Việt Nam đã, đang đàm phán sẽ tạo cơ hội cho Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất của các DN Thái Lan để xuất hàng đi các nước, tận dụng lợi thế lao động tập trung, có tay nghề và chi phí rẻ của Việt Nam.

Lê Thúy