Một vài năm trở lại đây, đồng bào vùng cao huyện Mường Lát nhận được sự hỗ trợ sinh kế như: nguồn vốn, con giống, chuyển giao khoa học kỹ thuật… Qua đó, giúp người dân có điều kiện phát triển kinh tế gia đình, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Sử dụng hiệu quả nguồn vốn

Năm 1996, huyện Mường Lát chính thức được chia tách từ huyện Quan Hóa (cũ) theo Nghị định 72-NĐ/CP của Chính phủ. Toàn huyện hiện có 8 xã, thị trấn với tổng diện tích đất tự nhiên 81.461,44 ha; dân số trên 40 nghìn người, gồm 6 dân tộc (Thái, Mông, Mường, Dao, Khơ Mú và Kinh) cùng chung sống.

Nhiều năm trở về trước, mảnh đất biên cương nơi tận cùng xứ Thanh này bị bao trùm bởi đói nghèo, ma túy và những hủ tục lạc hậu của đồng bào các dân tộc nơi đây. Những nếp nhà xiêu vẹo nằm chênh vênh bên sườn núi, oằn mình đi qua cái đói lay lắt mùa giáp hạt. Những ngọn đồi tràn ngập cây anh túc, không có chỗ cho cây lúa, cây ngô sinh sôi phát triển.

Thêm vào đó là những cái "không" về cơ sở vật chất, kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất và dân sinh còn thấp kém, trình độ dân trí không đồng đều, tập quán sản xuất còn lạc hậu làm cho đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân càng khó khăn thêm.

Tuy nhiên, những năm gần đây huyện Mường Lát triển khai nhiều chương trình, dự án phát triển kinh tế, đời sống của người dân được cải thiện đáng kể. Điển hình như Đề án: “Ổn định đời sống, sản xuất và phát triển KT-XH đồng bào Mông huyện Mường Lát giai đoạn 2016 - 2020” đang mang lại hiệu quả thiết thực, nhiều hộ gia đình người Mông đã thoát nghèo bền vững.

Chị Sung Thị Lâu, bản Pù Toong, xã Pù Nhi cho biết, trước đây gia đình rất khó khăn, thuộc diện hộ nghèo của xã. Năm 2017 nhờ được hỗ trợ 1 con bò sinh sản (trị giá 10 triệu đồng) của Đề án, đã tiếp thêm động lực để chị Lâu tạo dựng sinh kế.

Cùng với nguồn vốn hỗ trợ của Đề án, người dân bản nghèo còn nhận được nhiều chính sách hỗ trợ khác. Năm 2018, chị Lâu đăng ký tham gia lớp tập huấn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi do UBND xã tổ chức và vay vốn tại Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất ưu đãi để mua giống lúa lai, giống cây bưởi, cam về trồng. Sau bốn năm, chị Lâu đã phát triển được đàn bò lên thành 12 con, 200 con gà, 1 ha rừng trồng cây xoan, 6 sào lúa và 1 ha mía, thu nhập bình quân đạt 120 triệu đồng/năm.

Tương tự, ở bản Pù Đứa, xã Quang Chiểu, từ năm 2016, nhận thấy nhu cầu của gia đình và một số hộ dân trong bản cần đến máy xay xát, chàng thanh niên Thao Văn Tông đã làm thủ tục vay hơn 20 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để mua máy. Đến năm 2017, từ nguồn vốn vay ưu đãi thuộc Đề án “Ổn định đời sống, sản xuất và phát triển KT-XH đồng bào Mông huyện Mường Lát giai đoạn 2016 - 2020”, anh Tông đã vay Ngân hàng thêm 30 triệu đồng để mở rộng diện tích canh tác lúa nước.

“Với nguồn hỗ trợ của Nhà nước, gia đình tôi đã có được cơ hội để phát triển sản xuất và trả được hết nợ Ngân hàng. Trong năm nay, tôi dự định tiếp tục vay vốn để mở rộng sản xuất. Có thể tôi sẽ trồng thêm cây ăn quả, nuôi lợn thịt”, anh Tông chia sẻ.

Nhân rộng mô hình hoạt động hiệu quả

Trong chuyến công tác trở lại Mường Lát mới đây, chúng tôi được chứng kiến sự đổi thay mạnh mẽ về môi trường sống của đồng bào. Bên cạnh những khu rừng xoan, keo lá tràm… bạt ngàn màu xanh, các bản làng bừng sáng lên sức sống mới, xuất hiện những tuyến đường bê tông phẳng lỳ uốn lượn theo các triền đồi đến tận cổng nhà dân. Đi vào các gia đình hầu hết đều có công trình nước sạch, khu vệ sinh và khu nuôi nhốt gia súc, gia cầm cách xa khu vực nhà ở.

Từ các mô hình chăn nuôi, trồng trọt được triển khai ở huyện Mường Lát đã từng bước đem lại hiệu quả thiết thực cho nhiều hộ gia đình, góp phần nâng cao đời sống của nhân dân ở các vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Lãnh đạo UBND huyện Mường Lát cho biết, bằng các nguồn vốn được phân bổ và lồng ghép các chương trình dự án khác, huyện Mường Lát đã triển khai được trên 100 mô hình, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, thu hút gần 15.000 lượt hộ dân tham gia, với tổng kinh phí đầu tư trên 72,24 tỷ đồng.

Điển hình, mô hình chăn nuôi bò cái sinh sản giống địa phương theo hình thức ngân hàng; mô hình trồng cỏ kết hợp với chăn nuôi bò theo hình thức bán chăn thả, với diện tích trồng cỏ trên 100 ha; mô hình trồng dưa hấu tại xã Quang Chiểu, mang lại thu nhập từ 50 - 60 triệu đồng/ha; mô hình thâm canh cây lúa lai, lúa thuần, trên tổng diện tích thực hiện cả hai vụ là 540,3 ha, năng suất bình quân đạt 65 tạ/ha...

Hay như Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Mường Lát đã, đang duy trì 17 mô hình phát triển kinh tế hiệu quả; thành lập mới 3 tổ hợp tác, gồm: 2 tổ hợp tác chăn nuôi bò tại xã Pù Nhi và Mường Chanh, 1 tổ hợp tác chăn nuôi vịt tại xã Trung Lý.

Ngoài ra, Hội còn thực hiện tốt phong trào phụ nữ giúp nhau lúc khó khăn, hoạn nạn với tinh thần tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách, chị em phụ nữ ở các chi hội đã giúp đỡ cho 178 hội viên với nhiều hình thức như: tiền mặt, gạo, củi, ngày công, con giống... ước tính trên 287 triệu đồng.

Ông Hoàng Văn Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND huyện Mường Lát cho biết, thời gian tới, huyện Mường Lát tiếp tục quan tâm đầu tư các công trình cơ sở hạ tầng, giao thông, thông tin liên lạc để kết nối vùng dân tộc thiểu số và miền núi với vùng phát triển nhằm thu hút đầu tư, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm do nhân dân sản xuất. Cùng với đó, giải quyết cơ bản vấn đề đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, dạy nghề, tạo sinh kế cho đồng bào có thu nhập ổn định, đảm bảo đời sống một cách bền vững.

Bài 2: Hiệu quả từ các mô hình Tổ hợp tác chăn nuôi

Hoàng Hà