Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Tài chính vào ngày 3/6, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng đầu năm 2026 ghi nhận mức tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước. Dù các biện pháp điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ đang phát huy hiệu quả trong việc giữ ổn định kinh tế vĩ mô, cơ quan quản lý vẫn đưa ra những cảnh báo thận trọng về áp lực tăng giá từ các dịch vụ thiết yếu như điện, giáo dục và y tế trong thời gian tới.

Nhìn lại diễn biến thị trường từ đầu năm, mặt bằng giá cả chịu tác động đan xen từ yếu tố mùa vụ và sự biến động của giá nhiên liệu thế giới. 

Cụ thể vào tháng 2 năm 2026, nhu cầu mua sắm và đi lại tăng vọt trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ đã đẩy giá thực phẩm cùng các dịch vụ ăn uống và giao thông lên cao. Tình hình này khiến CPI tháng 2 tăng 1,14% so với tháng trước đó. Bước sang tháng 3 và tháng 4, áp lực tiếp tục duy trì khi giá xăng dầu và khí đốt trong nước leo thang theo xu hướng toàn cầu.

Đồng thời, giá vật liệu xây dựng cũng tăng mạnh do chi phí nguyên liệu đầu vào và vận chuyển gia tăng, góp phần đưa CPI tháng 4 chạm mức tăng 5,46% so với cùng kỳ năm 2025.

Đặc biệt, những bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran trong tháng 3 đã tạo ra những cú sốc về giá nhiên liệu. Tuy chưa ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung hàng hóa nội địa nhưng sự tăng giá xăng dầu đã tạo ra hiệu ứng dây chuyền lên nhiều nhóm hàng quan trọng như phân bón, vật liệu xây dựng hay thức ăn chăn nuôi. 

Đến tháng 5, mặc dù chỉ số CPI chỉ tăng 0,3% so với tháng trước và là mức tăng thấp nhất trong ba tháng gần đây, song tính chung 5 tháng, mặt bằng giá vẫn ở mức cần sự giám sát chặt chẽ.

Trước những thách thức này, Chính phủ và Ban Chỉ đạo điều hành giá đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để bảo đảm an sinh xã hội. Đối với mặt hàng xăng dầu, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đã phối hợp sử dụng Quỹ Bình ổn giá kết hợp với việc đưa các loại thuế trong cơ cấu giá về mức 0%. 

Dư địa chính sách tiền tệ còn rất hạn hẹp trước "vòng vây" lạm phát và tỷ giá

Giá dầu tăng 30%, VinaCapital cảnh báo áp lực lạm phát tại Việt Nam

Bên cạnh đó, chính sách tài khóa tiếp tục đóng vai trò trợ lực quan trọng khi việc giảm 2% thuế giá trị gia tăng được duy trì đến hết năm 2026 nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp. Ngân hàng Nhà nước cũng điều hành chính sách tiền tệ chủ động và linh hoạt để góp phần kiểm soát lạm phát cơ bản ở mức 3,89%.

Đáng chú ý, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách trực tiếp hỗ trợ đời sống người dân như miễn học phí cho học sinh từ bậc mầm non đến trung học phổ thông công lập kể từ năm học 2025-2026. Các mặt hàng như sách giáo khoa hay dịch vụ hoa tiêu hàng hải cũng được điều chỉnh giảm giá đáng kể để hạ nhiệt chi phí sinh hoạt và sản xuất. 

Nhằm ngăn chặn các hành vi trục lợi, Bộ Tài chính đã tham mưu ban hành các văn bản chỉ đạo yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm tình trạng đầu cơ, găm hàng hoặc nâng giá bán bất hợp lý.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5 diễn cùng ngày 3/6, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết giá xăng dầu trong nước hiện được điều hành ở mức thấp so với khu vực, góp phần hỗ trợ ổn định giá cả, trong khi nguồn cung xăng dầu cơ bản đáp ứng nhu cầu đến hết tháng 5.

Dù vậy, ông Tuấn lưu ý việc điều chỉnh giá điện, dịch vụ giáo dục và y tế trong năm 2026 cần được tính toán kỹ lưỡng nhằm tránh tác động cộng hưởng lên mặt bằng giá. Đồng thời, cần tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm soát giá cả và không để xảy ra tình trạng tăng giá đột biến trong mùa cao điểm hoặc khi xuất hiện thiên tai, mưa bão.

Trong những tháng còn lại của năm, Bộ Tài chính đề xuất tiếp tục bám sát kịch bản điều hành lạm phát, bảo đảm nguồn cung xăng dầu, điện cho nền kinh tế; tăng cường điều tiết cung - cầu, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng và đánh giá kỹ lộ trình điều chỉnh giá các dịch vụ công thiết yếu gắn với mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Thanh Hoa