Nhiều HTX tại Đăk Lăk đã tích cực mở rộng sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị hướng đến nâng cao giá trị nông sản, tăng tính bền vững trong sản xuất nông nghiệp.

Nâng cao hiệu quả và bền vững

Theo Liên minh HTX tỉnh Đăk Lăk, trên địa bàn tỉnh hiện có 412 HTX đang hoạt động, doanh thu bình quân một HTX đạt 1,3 tỷ đồng/năm, thu hút 61.000 thành viên tham gia, thu nhập bình quân đạt 40 - 45 triệu đồng/người/năm. Đăk Lăk được đánh giá là có hoạt động kinh tế hợp tác sôi động, phát triển đồng đều ở các lĩnh vực, ngành nghề; riêng lĩnh vực nông nghiệp có 313 HTX, với khoảng 12.000 thành viên tham gia.

Kết quả đánh giá, xếp loại cho thấy, có 35% HTX nông nghiệp đạt loại khá, giỏi; 50% trung bình; có 40 HTX nông nghiệp có ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, 71 HTX thực hiện liên kết với doanh nghiệp (DN) sản xuất theo chuỗi giá trị, từ đó đã hình thành nhiều HTX chú trọng đến sản xuất có chứng nhận, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, sản xuất theo hướng hữu cơ, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Nhằm phát triển mô hình kinh tế hợp tác theo hướng nâng cao hiệu quả và bền vững, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đăk Lăk vừa có Nghị quyết số 13-NQ/TU về phát triển kinh tế tập thể. Theo đó, giải pháp trọng tâm là thúc đẩy liên doanh, liên kết, chú trọng phát triển mô hình HTX kiểu mới liên kết với DN, vùng đồng bào dân tộc thiểu số gắn với phát triển trang trại, làng nghề truyền thống và sản phẩm theo chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Đồng thời tổ chức nghiên cứu, học tập các mô hình hiệu quả, hỗ trợ HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, theo hướng hữu cơ, sản phẩm có chứng nhận, thương hiệu, đặc biệt là thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP…

Mới đây, UBND tỉnh Đắk Lắk cũng đã có văn bản về giải pháp phát triển kinh tế tập thể, HTX trên địa bàn tỉnh. Theo đó, thống nhất quan điểm phát triển kinh tế tập thể, nòng cốt là HTX theo phương châm tích cực và bền vững, chú trọng chất lượng và tăng quy mô thành viên HTX, tổ hợp tác, tăng số lượng HTX, liên hiệp HTX, tổ hợp tác đi đôi với khuyến khích hợp nhất, sáp nhập các HTX quy mô nhỏ thành các HTX, liên hiệp HTX quy mô lớn hơn để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động, khuyến khích thành lập, khởi nghiệp theo mô hình HTX áp dụng công nghệ cao và đổi mới sáng tạo.

Sức lan tỏa của các “mô hình điểm”

HTX Nông nghiệp dịch vụ Công bằng Ea Tu (TP Buôn Ma Thuột) là một mô hình kinh tế hợp tác trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk được nhắc đến nhiều trong thời gian qua. HTX bắt đầu sản xuất cà phê đặc sản thương hiệu Ea Tu Coffee theo phương pháp lên men quả chín và phơi khô tự nhiên (honey) từ năm 2018. Yêu cầu của phương pháp honey là phải sử dụng 100% quả chín, không lẫn tạp chất hoặc quả hư hỏng. Để hình thành chuỗi sản xuất, HTX vận động nông dân chọn lọc cà phê chín ngay từ trên cây và thu mua quả tươi với giá cao hơn giá thị trường. HTX thuê nhân công loại bỏ hoàn toàn quả xanh rồi mới tiến hành các bước rửa sạch, hong ráo nước, ủ lên men…

Giám đốc HTX Trần Đình Trọng chia sẻ, sản xuất cà phê đặc sản nâng cao giá trị hạt cà phê, mang lại lợi ích thiết thực cho nông dân. Từ đó, các thành viên HTX và nông dân liên kết dần thay đổi tư duy, nhận thức được trách nhiệm trong việc cùng HTX xây dựng vùng sản xuất cà phê chất lượng cao gắn với chuỗi giá trị tại địa phương.

Hiện, HTX sản xuất hơn 60ha cà phê theo Chứng chỉ FLO, sản lượng trung bình hằng năm khoảng 230 tấn. Bên cạnh bán cà phê nhân xô, một phần sản lượng được HTX chế biến theo tiêu chuẩn chất lượng cao, đặc sản và có thương hiệu.

Một mô hình thành công khác là HTX Nông nghiệp và Du lịch Sêrêpốk 3 (xã Tân Hòa, huyện Buôn Đôn). Ra đời vào giữa năm 2019, HTX có 38 thành viên với tổng diện tích canh tác lên đến 142ha, định hướng xây dựng vùng cây ăn trái dọc sông Sêrêpốk. HTX có vốn điều lệ là 1,5 tỷ đồng; hoạt động kinh doanh các mảng: trồng cây ăn trái, du lịch sinh thái vườn, mua bán phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, sản xuất cây giống, chăn nuôi gia súc gia cầm và các ngành kinh doanh khác theo đăng ký giấy chứng nhận.

Mục đích thành lập của HTX là nâng cao tinh thần đoàn kết của các hộ dân thuộc địa bàn xã Tân Hòa, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh, hướng tới áp dụng nền khoa học kỹ thuật vào sản xuất kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, phát triển nhân rộng ra cộng đồng và cùng chính quyền địa phương giải quyết các vấn đề xã hội, giải quyết công ăn việc làm, xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế gia đình.

Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Đỗ Văn Long cho biết, mục tiêu đầu tiên của HTX là hướng toàn bộ thành viên sản xuất theo chuỗi, ứng dụng các biện pháp canh tác bền vững để tăng chất lượng và giá trị các loại cây ăn trái mà bà con trong vùng đang canh tác như cam, quýt, ổi, bưởi, nhãn, mít, hồng xiêm… HTX đã tiến hành phân tổ, phân vùng canh tác, thuê kỹ sư hướng dẫn kỹ thuật cho từng tổ và cử một số thành viên tham gia các khóa tập huấn về nông nghiệp để giám sát kỹ thuật của từng tổ theo đúng quy trình và lịch sản xuất do HTX đề ra. Hiện nay, HTX đang canh tác 120ha cây ăn trái theo tiêu chuẩn VietGAP và đã có đầu ra tương đối ổn định.

Thuận lợi của HTX hiện nay là phần lớn các vườn bố trí dọc sông Sêrêpốk và Thủy điện Sêrêpốk 3, là vùng tiềm năng để khai thác du lịch. Vì thế, ngay từ khâu tổ chức sản xuất, HTX đang định hướng thành viên xây dựng vườn cây hợp lý để tạo cảnh quan phục vụ cho du lịch trong tương lai. Ngoài tiềm năng về dịch vụ tham quan vườn cây ăn trái, thưởng thức trái cây sạch ngay tại vườn, HTX còn có lợi thế về các mặt hàng thủy sản và hình thức tham quan, trải nghiệm tại các lồng bè nuôi cá trên sông Sêrêpốk.

Đức Nguyễn