Hiện nay trên thế giới không còn áp dụng biện pháp cấp hạn mức tín dụng cho các ngân hàng, thay vào đó là xem xét theo tình hình thực tế, năng lực của các ngân hàng để có những quyết định riêng.

Theo các chuyên gia tài chính – ngân hàng, Việt Nam cũng nên áp dụng biện pháp này trong việc quản lý các tổ chức tín dụng (TCTD) để giảm bớt sự can thiệp không cần thiết bằng những công cụ hành chính của cơ quan quản lý.

Cấp tín dụng theo “sức khỏe”

Từ năm 1998 đến nay, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã quyết định không sử dụng hạn mức tín dụng như một công cụ thường xuyên trong điều hành chính sách tiền tệ, mà chỉ dùng tới khi cần hạn chế sự gia tăng tín dụng nhanh chóng, dẫn đến nguy cơ lạm phát cao.

Tuy nhiên, năm 2011, NHNN đã bắt đầu áp dụng hạn mức tín dụng trở lại do tín dụng giai đoạn này tăng trưởng quá nóng. Hầu hết ngân hàng đều phải báo cáo về hạn mức tín dụng trong năm và được sự đồng ý của NHNN để thực hiện.

Năm 2017, chỉ tiêu tín dụng của ngành ngân hàng là 18%. NHNN cũng đã cấp “quota” tín dụng xuống từng NHTM, có ngân hàng 14%, có ngân hàng hơn 14%, nhưng mặt bằng chung dừng ở con số 16%.

Song biện pháp này liệu còn thích hợp nữa không khi có nhiều kiến nghị đưa ra rằng NHNN cần bỏ biện pháp hành chính cấp mức tín dụng này.

NHNN cho biết, thời điểm này, tín dụng đang tăng cao hơn so với cùng kỳ những năm 2016, 2015. Điều này đã hỗ trợ tích cực cho sản xuất – kinh doanh trong điều kiện giải ngân vốn đầu tư công chưa được đẩy mạnh những tháng đầu năm. Hiện nhiều ngân hàng đang tích cực đẩy mạnh cho vay.

Năm 2017, tăng trưởng tín dụng ngân hàng Vietinbank dự kiến 16%

Theo báo cáo của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, tín dụng tháng Sáu tiếp tục tăng trưởng tích cực. Ước tính đến hết tháng 6/2017, tín dụng tăng gần 8% so với cuối năm 2016.

Giới chuyên gia cho biết, tín dụng tăng cao nhất trong vòng 6 năm trở lại đây. Đặc biệt, tín dụng tăng nhanh chủ yếu trong những tháng của quý II cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Quản lý bằng phương pháp thị trường

Tuy nhiên, một số chuyên gia tài chính – ngân hàng cho rằng, thời điểm hiện tại, khi tình hình đã cơ bản ổn định trở lại, NHNN nên bỏ biện pháp này để hỗ trợ cho các ngân hàng là cần thiết. “Thay vì sử dụng công cụ hành chính, NHNN nên quản lý hệ thống bằng phương pháp thị trường”, một chuyên gia cho hay.

Ts. Cấn Văn Lực, chuyên gia ngành ngân hàng cho rằng trong bối cảnh hiện nay, nên bỏ việc giao chỉ tiêu tín dụng đối với từng ngân hàng và thay vào đó sẽ kiểm soát chặt chẽ các ngân hàng bằng hệ số an toàn vốn CAR.

Theo lý giải của ông Lực, tử số của hệ số CAR chính là vốn chủ sở hữu và mẫu số là tín dụng và đầu tư. Vì vậy, kiểm soát được hệ số này sẽ khả thi hơn và không mang tính hành chính quá nhiều.

Đồng quan điểm trên, Ts. Nguyễn Đức Thành, chuyên gia kinh tế cho hay, thay vì quản lý con số tín dụng, NHNN nên giám sát chất lượng tín dụng, đảm bảo vốn chảy đến khu vực sản xuất – kinh doanh.

Theo đánh giá của ông Thành, tín dụng trong nửa đầu năm 2017 tăng trưởng nhanh trong khi tăng trưởng huy động giảm, khiến chênh lệch huy động – tín dụng bị đẩy lên cao.

Ông Thành cho rằng vì chậm giải ngân vốn đầu tư công nên lượng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước vào hệ thống ngân hàng thương mại gia tăng nên thanh khoản trên thị trường vẫn dồi dào, giúp giảm áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Do đó, ông Thành khuyến cáo, việc mở rộng cung tiền quá nhanh trong giai đoạn vừa qua đã khiến tỷ lệ M2/GDP tăng lên 146% năm 2016, trong khi con số này là 80% vào năm 2006 và 114% của năm 2010. Vì vậy, NHNN cần thận trọng với khả năng lạm phát có thể tăng trong thời gian tới khi_chính sách nới lỏng tiền tệ ảnh hưởng đến nền kinh tế.

Hạn mức tín dụng là một công cụ trực tiếp điều tiết lượng tiền trong lưu thông, NHNN có thể kiểm soát khá chặt chẽ tổng lượng tiền cung ứng. Công cụ này thực sự phát huy hiệu quả khi tổng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế tăng cao và các công cụ gián tiếp khác tỏ ra kém hiệu lực.

Ở chiều ngược lại, hạn mức tín dụng có thể làm cho lãi suất tăng lên do cung vốn bị giới hạn nên không thỏa mãn nhu cầu vốn của nền kinh tế; chưa kể có thể làm sai lệch cơ cấu vốn đầu tư của các NHTM, ảnh hưởng đến cơ cấu nền kinh tế.

Về phía cơ quan quản lý, NHNN khẳng định sẽ tiếp tục tập trung nguồn vốn cho các lĩnh vực ưu tiên, nhất là nông nghiệp, nông thôn; luôn luôn chú ý gắn tăng trưởng với đảm bảo chất lượng tín dụng; cạnh tranh lành mạnh, đặc biệt về lãi suất; thực hiện tiết kiệm chi phí để có điều kiện giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp; thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của NHNN về tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn hoạt động ngân hàng.

Huyền Anh