Bước sang quý II/2026, bức tranh kinh tế toàn cầu vẫn phủ bóng bởi nhiều yếu tố khó lường: căng thẳng địa chính trị chưa hạ nhiệt, chính sách tiền tệ duy trì trạng thái thận trọng tại các nền kinh tế lớn, trong khi áp lực lạm phát vẫn âm ỉ kéo dài.

Sức ép giá dầu, lãi suất, tỷ giá

Trong bối cảnh đó, ba biến số then chốt – giá dầu, lãi suất và tỷ giá – ngày càng trở thành những lực tác động trực tiếp và mạnh mẽ tới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (DN) Việt Nam.

Thực tế này cũng phản ánh rõ qua những băn khoăn của lãnh đạo Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), khi dự báo rằng bước vào quý II, DN sẽ phải đối mặt trực diện với áp lực chi phí gia tăng, trong bối cảnh giá năng lượng và nguyên liệu nhiều khả năng tiếp tục neo ở mức cao do bất ổn địa chính trị.

Theo ông Cao Hữu Hiếu, Tổng giám đốc Vinatex, quý II/2026 tiếp tục tiềm ẩn nhiều biến động về thuế quan, địa chính trị và chi phí năng lượng, logistics, đặc biệt là diễn biến xung đột mới nhất tại Trung Đông. 

“Giá xăng dầu trong nước tăng làm tăng chi phí vận hành nhà máy và vận chuyển nội địa, bào mòn biên lợi nhuận của các DN gia công,” ông Hiếu nhấn mạnh.

Cùng góc nhìn, trong báo cáo cập nhật vào thượng tuần tháng 4/2026 quanh xung đột Iran, Công ty Chứng khoán Mirae Asset nhận định rằng môi trường lãi suất cao và thanh khoản bị siết chặt sẽ tạo áp lực đáng kể lên các ngành thâm dụng vốn, sử dụng đòn bẩy lớn và phụ thuộc mạnh vào chu kỳ nhu cầu, như bất động sản, chứng khoán, xây dựng và hàng không.

Ngược lại, các nhóm dầu khí, phân bón và một số ngân hàng có nền tảng huy động tốt, thanh khoản dồi dào được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn, thậm chí có thể hưởng lợi trong bối cảnh giá năng lượng duy trì ở mức cao.

Trong kịch bản cơ sở, Mirae Asset dự báo căng thẳng địa chính trị sẽ từng bước hạ nhiệt, song giá dầu nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao trong ngắn hạn do tâm lý thị trường còn thận trọng, trong khi Fed tiếp tục giữ lập trường dè dặt. Đối với Việt Nam, Mirae Asset lưu ý rằng trọng tâm điều hành sẽ nghiêng về ổn định tỷ giá, hỗ trợ thanh khoản hệ thống và hạn chế biến động lãi suất, thay vì sớm chuyển sang chu kỳ tăng lãi suất điều hành.

Theo giới chuyên gia, ba biến số – giá dầu, lãi suất và tỷ giá – đang tạo áp lực trực diện lên chi phí, dòng tiền và kế hoạch sản xuất kinh doanh của DN Việt trong quý II/2026.

Trong ba biến số, giá dầu được xem là yếu tố có sức lan tỏa mạnh nhất. Theo kịch bản cơ sở của Mirae Asset, giá dầu nhiều khả năng duy trì ở mức cao trong ngắn hạn và chỉ hạ nhiệt từng nấc, thay vì quay về mức thấp trước xung đột. 

Cụ thể, giá Brent có thể dao động trong vùng 80–100 USD/thùng trong ngắn hạn, trước khi giảm dần về quanh 80 USD vào cuối năm nếu không xảy ra gián đoạn nguồn cung lớn.

Kịch bản này hàm ý chi phí năng lượng sẽ tiếp tục neo cao, kéo theo hiệu ứng lan tỏa sang toàn bộ chuỗi sản xuất – vận tải – tiêu dùng. Với DN, tác động của giá dầu thể hiện rõ nhất ở ba lớp: Chi phí trực tiếp (nhiên liệu, vận hành, sản xuất), chi phí gián tiếp (logistics, bảo hiểm, lưu kho), chi phí tài chính (áp lực lạm phát kéo theo lãi suất).

Tính toán thận trọng để vượt biến số

Ngành chịu ảnh hưởng rõ nhất là hàng không và logistics, nơi nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong cấu trúc chi phí. Giá dầu tăng đồng nghĩa với biên lợi nhuận bị thu hẹp ngay lập tức.

Ở nhóm sản xuất như nhựa, hóa chất hay vật liệu xây dựng, giá dầu kéo theo giá nguyên liệu đầu vào tăng, khiến DN rơi vào thế “kẹp biên”: chi phí tăng nhưng khó tăng giá bán do sức cầu yếu. Tình trạng này buộc các DN phải tối ưu hóa quy trình sản xuất, vận hành và quản lý tồn kho để giảm áp lực chi phí.

Nếu giá dầu là cú sốc dễ nhận thấy, thì lãi suất lại là áp lực mang tính “ngấm sâu” vào toàn bộ hệ thống tài chính DN. Theo Mirae Asset, lãi suất tại Việt Nam trong ngắn hạn có xu hướng đi ngang hoặc tăng nhẹ, với rủi ro nghiêng về phía tăng do áp lực thanh khoản và lạm phát nhập khẩu.

Một tín hiệu đáng chú ý là lãi suất liên ngân hàng đã có thời điểm tăng vọt, phản ánh áp lực vốn ngắn hạn trong hệ thống. Điều này cho thấy chi phí vốn không chỉ chịu tác động từ chính sách mà còn từ cung – cầu tiền tệ thực tế.

Cùng với giá dầu và lãi suất, tỷ giá đang trở thành biến số thứ ba tạo ra áp lực đáng kể. Mirae Asset cho rằng diễn biến nhập siêu trở lại và giá năng lượng tăng đang làm gia tăng áp lực lên tỷ giá, qua đó thu hẹp dư địa điều hành chính sách tiền tệ.

Khi đồng nội tệ mất giá, DN nhập khẩu phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng, trong khi các DN vay ngoại tệ chịu thêm áp lực trả nợ khi nghĩa vụ tài chính phình to theo tỷ giá. Ngược lại, tỷ giá cũng mang lại cơ hội cho một số DN xuất khẩu khi doanh thu quy đổi tăng lên. Tuy nhiên, lợi ích này không phải lúc nào cũng bù đắp được chi phí đầu vào tăng.

Trong một lần chia sẻ với các DN ngành nhựa, chuyên gia kinh tế cấp cao Nguyễn Hoàng Tùng (Techcombank), có lời khuyên trong bối cảnh hiện nay, DN ngành nhựa cần đặc biệt theo dõi ba chỉ số quan trọng nhất là giá dầu, tỷ giá và lãi suất. Đây là ba biến số có ảnh hưởng trực tiếp đến giá nguyên liệu, chi phí nhập khẩu, dòng tiền và năng lực chống chịu tài chính của DN.

Thay vì chỉ phản ứng theo dòng tin tức, DN cần đi vào bản chất của thị trường, nhất là quan sát cung - cầu thông qua diễn biến giá dầu. Bởi cuối cùng, thị trường không vận hành bằng cảm xúc, mà vận hành bằng áp lực thực tế của chi phí, của dòng hàng và của sự dịch chuyển nguồn lực toàn cầu. 

Chuyên gia kinh tế cấp cao Nguyễn Hoàng Tùng (Techcombank)

Cùng với đó, ông Nguyễn Hoàng Tùng chỉ rõ tỷ giá và lãi suất trong năm 2026 được dự báo sẽ tiếp tục là những yếu tố tạo áp lực, buộc DN phải tính toán thận trọng hơn trong nhập hàng, dự trữ vốn và triển khai kế hoạch sản xuất - kinh doanh. Trong một giai đoạn mà độ bất định tăng cao, DN không thể chỉ trông chờ vào sự ổn định của thị trường, mà phải chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau.

Về phía Vinatex, nhằm hoàn thành mục tiêu quý II/2026, DN này sẽ tăng cường tiết kiệm trong sản xuất; kiểm soát vốn lưu động, công nợ; chủ động ứng phó với biến động thị trường, khách hàng và nguồn vốn; tăng cường kiểm soát các rủi ro trọng yếu.

Để vượt ba “biến số” này trong quý II/2026, đòi hỏi các DN Việt cần theo dõi sát, đánh giá tác động chi phí và dòng tiền. Họ cũng nên nhanh nhạy lập nhiều kịch bản tài chính, sản xuất và huy động vốn, từ lạc quan đến thận trọng. Hơn thế nữa, cần tối ưu hóa chi phí, dòng tiền và tồn kho, đảm bảo khả năng chống chịu trước biến động. Song song đó là tái cơ cấu nợ và giảm đòn bẩy, giảm rủi ro tài chính.

                                                                                          Thế Vinh