A Lưới 4 là xã mới được sáp nhập từ các xã cũ là Hương Phong, A Roàng, Đông Sơn, Lâm Đớt thuộc huyện vùng cao A Lưới trước đây. Với dân cư phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, việc mở ra các mô hình sản xuất nông nghiệp sao cho hiệu quả nhằm cải thiện sinh kế cho bà con là rất cần thiết.

“Một người biết thì cùng nhau biết”

Như ở địa bàn Đông Sơn (cũ) vốn dĩ là xã biên giới nghèo của huyện A Lưới trước đây, là nơi tập trung đông bào người Tà Ôi. Tuy còn những khó khăn, nhưng với sự nỗ lực cố gắng của địa phương, cuộc sống người dân nơi đây có sự đổi thay.

Điển hình như hộ gia chị Hồ Thị Sa, người Tà Ôi tại thôn Loah - Ta Vai với mô hình nuôi bò sinh sản quy mô đàn bò lên tới 104 con, đồng cỏ cũng mở rộng hơn 10 hécta, mang lại nguồn thu ổn định hơn 1,5 tỷ đồng mỗi năm.

Nhờ mạnh dạn đầu tư và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, mô hình của chị nhanh chóng được công nhận là trang trại tổng hợp đạt tiêu chuẩn. Không dừng lại ở đó, sản phẩm thịt bò của chị Hồ Thị Sa được chứng nhận là sản phẩm hữu cơ, góp phần quan trọng vào sự thành công của nhãn hiệu tập thể “Bò vàng A Lưới” do Cục Sở hữu Trí tuệ cấp giấy chứng nhận bảo hộ toàn quốc. 

“Tôi chỉ mong trang trại bò của mình là nguồn cảm hứng nhỏ cho những ai muốn bắt đầu. Mình làm được thì người khác cũng làm được”, chị Sa vui vẻ nói.

Với chị Sa, thành quả lớn nhất chính là sự đổi mới tích cực tại vùng đất từng được cho là “vùng đất chết”, là khi người trẻ ở địa bàn Đông Sơn (cũ) không còn rời xã bản làng mà chọn ở lại khởi nghiệp trên chính mảnh đất quê hương. 

Chính vì thế, chị Sa đã tích cực tham gia các buổi tập huấn chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp, thường xuyên nhờ cán bộ về hướng dẫn bà con dân tộc thiểu số ở địa phương.

Với tinh thần “một người biết thì cùng nhau biết”, chị Sa coi việc chia sẻ kiến thức là cách để cả cộng đồng cùng đi lên. “Ngày xưa mình không biết gì, phải mò mẫm từng chút một. Giờ mình có cơ hội thì không thể giữ riêng cho mình”, chị tâm sự.

Còn ở địa bàn A Roàng (cũ), với hơn 98% là người dân tộc Tà Ôi, để giúp bà con thoát nghèo, địa phương này có nhiều mô hình tốt, cách làm hay, hiệu quả.

Thời gian qua, tại vùng đất A Roàng có 7 mô hình kinh tế giảm nghèo bền vững. Đó là, nuôi ong lấy mật dưới tán rừng cao su; trồng bưởi da xanh; trồng cây dược liệu; nuôi gà thả vườn; nuôi heo; nuôi dê và trồng rau sạch.

Cùng HTX “gieo mầm” sinh kế

Bên cạnh đó, bà con dân tộc thiểu số ở A Roàng (cũ) đã dần chuyển đổi nhận thức về tư duy sản xuất, xuất hiện nhiều cách làm hay, sáng tạo trở thành những mô hình tiêu biểu về kinh tế cần được nhân rộng, như: Mô hình nuôi bò, phát triển du lịch của anh Viên Đăng Phú; mô hình trồng cao su, nuôi dê của Viên Đăng Noh; mô hình dệt zèng của chị BLúp Thị Cỡ, A Viết Thị, BLúp Thị Tha…

Ông Quỳnh Thư, già làng thôn A Roàng 2, cho biết ông luôn nhắc nhở người dân trong họ là: hộ này làm ăn khá cần phải chỉ dẫn cho hộ khó khăn hơn trong cách làm ăn. Điều quan trọng là phải ý thức và phải siêng lao động để tăng gia sản xuất, ổn định cuộc sống. Thương yêu đùm bọc, tình làng nghĩa xóm trong cộng đồng, trong dòng họ chính là sự kết nối giữa người dân với nhau. Có như vậy mới mong thoát nghèo và xóa nghèo bền vững.

Ở địa bàn A Roàng (cũ) cũng đang phát triển mạnh chuỗi liên kết trồng cây dược liệu. Chị Hồ Thị Sần, một người dân tộc thiểu số thuộc Ban quản lý rừng cộng đồng A Roàng, cho biết trong vài năm gần đây có 64 hộ dân là đồng bào dân tộc thiểu số ở địa phương chung tay trồng khoảng 2ha thiên niên kiện và gừng gió.

“Các thành viên trong cộng đồng chăm sóc, luân phiên kiểm tra vùng rừng trồng và thông tin cho nhóm. Khi khai thác, một phần cây sẽ được giữ lại trồng vụ mới chứ không khai thác hoàn toàn. Chúng tôi thường xuyên tuyên truyền cho bà con lợi ích của việc trồng dược liệu. Sau khi thu hoạch, bà con sẽ có thêm thu nhập, cải thiện cuộc sống”, chị Hồ Thị Sần kể. 

Ngoài ra, trong chuỗi liên kết trồng cây dược liệu ở A Roàng (cũ) còn phải kể đến vai trò quan trọng của HTX Nông nghiệp – Dược liệu A Roàng có sự tham gia 100 hộ dân là đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.

HTX này đã trở thành mô hình phát triển kinh tế vùng cao, đặc biệt trong khai thác và bảo tồn cây dược liệu. Hiện nay, tài nguyên của HTX Nông nghiệp – Dược liệu rất đa dạng, bao gồm rừng trồng keo, cao su. HTX còn canh tác lúa nước, rau màu và cả lúa nương (nếp than). Rừng cộng đồng được giao khoán bảo vệ từ năm 2023, HTX chia làm 4 tổ để đi tuần tra quản lý bảo vệ. Mỗi tổ sẽ đi tuần tra 1 lần/tháng. với các mô hình kinh tế dưới tán rừng như vậy đang mở ra cơ hội thoát nghèo bền vững, “gieo mầm” sinh kế cho bà con dân tộc thiểu số ở A Roàng.

Bà Blup Thị Tha, Giám đốc HTX Nông nghiệp – Dược liệu A Roàng, cho biết HTX không ngừng nỗ lực phát triển mô hình sinh kế dưới tán rừng, bảo vệ rừng và tạo cơ hội phát triển kinh tế lâu dài cho bà con nơi đây.

Góp phần vào mục tiêu giảm nghèo

Thời gian qua, Liên minh HTX Việt Nam phối hợp Liên minh HTX Tp. Huế có nhiều hoạt động để hỗ trợ các HTX phát triển kinh tế dược liệu ở vùng cao, trong đó có HTX Nông nghiệp – Dược liệu A Roàng. Đơn cử như kết nối giao thương giữa HTX sản xuất dược liệu với các doanh nghiệp xuất khẩu và các tổ chức xúc tiến thương mại. Từ đó giúp tiếp cận trực tiếp các nhà phân phối trên thị trường để hợp tác, liên kết đầu tư sản xuất và tiêu thụ.

Mặt khác, các thành viên HTX cũng được hỗ trợ tập huấn nhằm nâng cao nhận thức và nhu cầu sản xuất, kinh doanh gắn với chuỗi giá trị để phát triển bền vững. Song song đó là việc cùng với HTX tháo gỡ khó khăn trong quá trình sản xuất, mở rộng vùng nguyên liệu và nâng cao khả năng chế biến để đáp ứng nhu cầu cao từ thị trường.

Còn ở địa bàn Lâm Đớt (cũ) - vùng biên giới với hơn 800 hộ dân người Ka Tu, Tà Ôi và các dân tộc khác, cũng đang có những mô hình hay giúp bà con giảm nghèo. 

Điển hình như vợ chồng Hồ Thị Bị – Viên Xuân A Chai, người dân tộc Tà Ôi, đã bàn bạc, chọn mô hình chăn nuôi heo liên kết cùng hai hộ dân khác. Ban đầu nhóm nuôi 7 heo nái, 1 heo đực, 6 heo giống, sau đó tăng dần số lượng vật nuôi. Để tạo nguồn thức ăn chăn nuôi, các hộ còn trồng thêm môn, rau và tận dụng cây cỏ ủ men vi sinh, men rượu làm thức ăn chăn nuôi. Qua hai đợt xuất chuồng, ước tính thu nhập khoảng trên 200 triệu đồng/năm.

Ngoài chăn nuôi, gia đình chị Bị còn trồng tràm, đào ao nuôi cá trắm, cá chép tăng thêm thu nhập và cải thiện đời sống. Chị Bị chia sẻ: “Chung vốn, chung sức nên chăn nuôi hiệu quả hơn trước. Chúng tôi đang cần thêm vốn đầu tư xây thêm chuồng, mua thêm heo. Nếu được địa phương hỗ trợ thêm kỹ thuật chăn nuôi nữa sẽ rất thuận lợi phát triển mô hình trong thời gian tới”.

Với những mô hình hay, hiệu quả, hy vọng rằng sẽ góp phần quan trọng vào mục tiêu mà chính quyền xã A Lưới 4 đặt ra là đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người đạt 70 triệu đồng/ người/năm, phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ hộ nghèo còn dưới 5%.

                                                                                 Thanh Loan