Những ngày đầu hè, khi nền nhiệt tại Hà Nội liên tục quanh ngưỡng 40 độ C, áp lực tiền điện bắt đầu trở thành mối quan tâm lớn của nhiều gia đình. Không ít hộ dân ghi nhận mức tiêu thụ điện tăng vọt do nhu cầu sử dụng điều hòa, quạt làm mát và thiết bị điện hoạt động gần như cả ngày.

Trong bối cảnh đó, điện mặt trời mái nhà đang nổi lên như một giải pháp tiết kiệm chi phí được nhiều người lựa chọn. Thay vì chỉ dừng ở việc tìm hiểu như trước, nhiều gia đình hiện quyết định lắp đặt ngay để giảm áp lực hóa đơn điện trong các tháng cao điểm.

Điện mặt trời vào mùa hút khách

Tại phường Hà Đông, gia đình anh Phạm Quốc Cường đã hoàn tất hệ thống điện mặt trời công suất gần 10 kW trên mái nhà ba tầng cách đây hơn hai tháng. Tổng chi phí đầu tư khoảng vài trăm triệu đồng, nhưng theo anh, hiệu quả tiết kiệm đã thấy rõ ngay trong kỳ hóa đơn gần nhất.

“Trước đây, vào mùa hè, tiền điện nhà tôi thường vượt 5 triệu đồng mỗi tháng. Sau khi lắp điện mặt trời, chi phí giảm khoảng một nửa dù vẫn dùng điều hòa liên tục”, anh Cường cho biết.

Theo tính toán, hệ thống có thể hoàn vốn trong khoảng 5 năm nếu giá điện tiếp tục duy trì ở mức cao như hiện nay. Ngoài yếu tố kinh tế, điều khiến anh Cường hài lòng là khả năng chủ động nguồn điện vào ban ngày, thời điểm nhu cầu sử dụng lớn nhất.

Không chỉ các hộ gia đình, nhiều cửa hàng kinh doanh và văn phòng nhỏ tại Hà Nội cũng bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới mô hình tự sản xuất điện.

Bà Nguyễn Thu Hạnh, chủ một quán cà phê tại phường Cầu Giấy cho biết, tiền điện của cửa hàng tăng mạnh trong hai năm gần đây do sử dụng liên tục máy lạnh, tủ bảo quản và hệ thống chiếu sáng.

“Chi phí điện từng có tháng lên gần 20 triệu đồng. Sau khi tham khảo nhiều mô hình, tôi quyết định lắp điện mặt trời để giảm áp lực vận hành lâu dài”, bà Hạnh nói.

Theo ghi nhận, các khách hàng hiện không chỉ quan tâm tới giá lắp đặt mà còn chú ý nhiều hơn tới khả năng lưu trữ điện và thời gian hoàn vốn.

Các doanh nghiệp chuyên thi công điện mặt trời tại Hà Nội cho biết, lượng khách liên hệ trong tháng 4 tăng mạnh so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu trước đây, người dân chủ yếu khảo giá, hiện nhiều khách hàng quyết định ký hợp đồng ngay sau khi được tư vấn.

Áp lực tiền điện đang khiến tâm lý thị trường thay đổi nhanh. Đặc biệt tại Hà Nội, nhu cầu tăng mạnh ở nhóm hộ gia đình có mức tiêu thụ điện cao và các cơ sở kinh doanh dịch vụ.

Dữ liệu từ Tổng công ty Điện lực miền Bắc cũng cho thấy xu hướng phát triển điện mặt trời mái nhà đang tăng tốc tại khu vực phía Bắc. Riêng trong tháng 4, toàn hệ thống ghi nhận thêm 1.839 khách hàng mới phát triển điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất khoảng 62,9 MW.

Lũy kế bốn tháng đầu năm, số lượng khách hàng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đã lên tới 5.639 trường hợp, tổng công suất đạt khoảng 528,1 MW.

Theo đại diện ngành điện, nhu cầu hiện tập trung ở nhóm hộ gia đình, doanh nghiệp thương mại và cơ sở dịch vụ muốn tối ưu chi phí vận hành trong bối cảnh giá điện tăng.

Một xu hướng đáng chú ý khác là nhiều khách hàng không chỉ lắp pin năng lượng mặt trời mà còn đầu tư thêm hệ thống lưu trữ điện BESS nhằm tăng hiệu quả sử dụng.

Hiện, khu vực miền Bắc đã có hơn 1.450 hệ thống điện mặt trời mái nhà tích hợp lưu trữ năng lượng với tổng dung lượng khoảng 8.600 kWh.

Cơ chế mới mở thêm dư địa cho thị trường

Không chỉ tăng trưởng nhờ nhu cầu tiết kiệm điện, thị trường điện mặt trời mái nhà còn được thúc đẩy bởi kỳ vọng về các cơ chế mới.

Theo thông tin từ ngành điện, Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự thảo nghị định liên quan tới điện mặt trời mái nhà. Một trong những nội dung được quan tâm là khả năng mở rộng tỷ lệ sản lượng điện dư được thanh toán khi phát lên lưới.

Giá thị trường điện bình quân năm 2025 dự kiến khoảng 1.100 đồng/kWh, cao hơn đáng kể so với mức khoảng 800 đồng/kWh hiện nay. Trong bối cảnh cơ chế giá FIT đã kết thúc, việc thanh toán theo giá thị trường được xem là hướng đi mới của ngành năng lượng.

Bên cạnh đó, nhiều gia đình lựa chọn lắp hệ thống ở quy mô vừa phải để giảm lượng điện tiêu thụ tại các bậc giá cao, trong khi vẫn duy trì một phần điện lưới ở mức thấp hơn. Đây được xem là phương án cân bằng chi phí đầu tư và hiệu quả sử dụng.

Với các cơ sở kinh doanh, thời gian hoàn vốn đang được rút ngắn đáng kể. Nếu trước đây phải mất khoảng 7 năm để thu hồi vốn, hiện nhiều hệ thống chỉ cần khoảng 3,5 đến 4,5 năm.

Giới chuyên gia nhận định làn sóng đầu tư điện mặt trời mái nhà có thể tiếp tục tăng trong mùa hè năm nay, đặc biệt khi áp lực chi phí tiền điện chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng lớn, việc tự sản xuất và tối ưu tiêu thụ điện đang dần trở thành lựa chọn kinh tế dài hạn của nhiều hộ dân đô thị.

Tiến Anh