Thị trường chứng khoán thời gian gần đây đang cho thấy trạng thái vận động mang đặc trưng của mô hình chữ K, khi đà tăng của chỉ số không phản ánh đầy đủ bức tranh giao dịch thực tế trên toàn thị trường.

Sự lệch pha giữa điểm số và dòng tiền

Dù VN-Index nhiều thời điểm duy trì ở vùng điểm cao và liên tục được nâng đỡ bởi nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, dòng tiền thực tế vẫn chưa lan tỏa đồng đều giữa các nhóm ngành và các lớp cổ phiếu.

“Nhịp tăng chủ yếu đến từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là các cổ phiếu thuộc nhóm Vingroup, trong khi phần lớn cổ phiếu còn lại chỉ đi ngang hoặc tích lũy. Diễn biến này phản ánh trạng thái phân hóa “hình chữ K”, tức một số nhóm cổ phiếu tăng mạnh, trong khi nhiều nhóm khác vẫn chưa thực sự bứt phá”, ông Trần Anh Tuấn, CFA, Giám đốc Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán Dầu khí (PSI) đánh giá.

Giới chuyên môn cho rằng ngoài yếu tố nội tại doanh nghiệp, tâm lý thận trọng của nhà đầu tư cũng là nguyên nhân khiến dòng tiền chưa lan tỏa rộng. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến lãi suất, tỷ giá và tăng trưởng kinh tế, nhà đầu tư có xu hướng ưu tiên những cổ phiếu có độ an toàn cao, thanh khoản lớn và được khối tổ chức quan tâm.

Bên cạnh đó, sau giai đoạn phục hồi tương đối mạnh từ đầu năm, áp lực chốt lời cũng xuất hiện thường xuyên hơn. Điều này khiến thị trường liên tục rung lắc dù chỉ số không giảm sâu. Dòng tiền trên thị trường vì vậy có xu hướng luân chuyển nhanh giữa các nhóm ngành thay vì duy trì trạng thái tăng đồng thuận.

Đáng chú ý, thanh khoản vẫn chưa cho thấy sự bùng nổ trên diện rộng. Đây là dấu hiệu cho thấy sự lệch pha giữa điểm số và dòng tiền, cho thấy dòng tiền lớn hiện vẫn đang lựa chọn chiến lược phòng thủ thay vì mở rộng khẩu vị rủi ro.

Trong quý I/2026, thanh khoản thị trường cải thiện mạnh, với giá trị giao dịch bình quân đạt hơn 30.169 tỷ đồng/phiên. Tuy nhiên, sang tháng 4, con số này giảm còn khoảng 21.701 tỷ đồng/phiên.

Ở góc nhìn ngắn hạn, ông Tuấn cho rằng trạng thái phân hóa mạnh nhiều khả năng vẫn tiếp diễn, các nhịp rung lắc xuất hiện thường xuyên hơn, nhất là khi thị trường đã có nhịp tăng mạnh trước đó.

Tuy nhiên, từ cuối quý II hoặc đầu quý III/2026, khi các yếu tố vĩ mô dần ổn định hơn và kỳ vọng nâng hạng thị trường được phản ánh rõ hơn vào giá cổ phiếu, dòng tiền có thể bắt đầu lan tỏa rộng hơn thay vì chỉ tập trung ở một số nhóm ngành.

Chọn thời điểm thị trường điều chỉnh để mua vào

Thực tế, bước sang tháng 5, thị trường chứng khoán đang đối mặt với giai đoạn thử thách hơn khi các động lực ngắn hạn từ mùa ĐHĐCĐ và Báo cáo tài chính quý I/2026 phần lớn đã được phản ánh vào giá.

Sang quý II, các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến căng thẳng tại Trung Đông – yếu tố có thể ảnh hưởng mạnh đến tâm lý thị trường trong ngắn hạn cũng như kết quả kinh doanh quý I và kế hoạch năm 2026 của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp duy trì được tăng trưởng và đưa ra kế hoạch tích cực, niềm tin thị trường sẽ được củng cố.

Theo ông Nguyễn Đức Khang, Trưởng phòng Phân tích Chứng khoán Pinetree, việc chỉ số tăng mạnh nhưng thiếu sự đồng thuận của dòng tiền trên diện rộng khiến thị trường trở nên nhạy cảm hơn trước áp lực chốt lời.

Ông Khang cho rằng trong bối cảnh thị trường phân hóa mạnh, nhà đầu tư không nên chỉ tập trung vào câu chuyện chỉ số. Thay vào đó, chiến lược phù hợp là theo dõi kỹ dòng tiền, ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, khả năng chống chịu trước biến động vĩ mô và triển vọng lợi nhuận rõ ràng.

Trong ngắn hạn, ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, CTCP Chứng khoán Mirae Asset (MAS) đánh giá cao 4 nhóm đang thể hiện kỳ vọng tích cực hơn mặt bằng chung. Đó là ngân hàng, dầu khí, bảo hiểm và cổ phiếu có cổ tức tiền mặt cao.

Về dài hạn, ông Trần Anh Tuấn đánh giá triển vọng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tích cực, với động lực lớn nhất đến từ lộ trình nâng hạng của FTSE Russell vào tháng 9/2026. Nếu được nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút khoảng 1,5 - 1,7 tỷ USD từ dòng vốn ETF thụ động.

Đáng chú ý, nếu loại trừ nhóm cổ phiếu họ Vin, định giá thị trường hiện vẫn ở mức hấp dẫn với P/E khoảng 12 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 5 năm khoảng 16 lần.

“Thị trường khó có thể tăng một mạch mà sẽ tiếp tục phân hóa. Do đó, nhà đầu tư nên tận dụng các nhịp điều chỉnh để giải ngân vào những cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, định giá còn hấp dẫn và chưa tăng quá mạnh”, ông Tuấn nhận định.

Về nhóm ngành, chuyên gia PSI cho rằng có 5 nhóm đáng chú ý trong hai quý còn lại của năm 2026, gồm ngân hàng, chứng khoán, đầu tư công, dầu khí và phân bón.

Thị trường chứng khoán trước lo ngại rủi ro điều chỉnh có thể gia tăng

Với nhóm ngân hàng, đây vẫn là nhóm được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong nửa cuối năm. Dù kế hoạch tăng trưởng tín dụng có thể giảm về tỷ lệ, quy mô tín dụng vẫn được duy trì ở mức mở rộng so với năm 2025.

Nhóm chứng khoán được đánh giá là một trong những nhóm hưởng lợi lớn nhất nếu câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục tiến triển thuận lợi.

Nhóm đầu tư công cũng có triển vọng tích cực khi Chính phủ tiếp tục sử dụng chính sách tài khóa để hỗ trợ tăng trưởng.

Với dầu khí, chuyên gia PSI cho rằng nhóm ngành này tiếp tục hưởng lợi trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao, đồng thời Chính phủ đang đẩy mạnh tháo gỡ các nút thắt pháp lý cho hoạt động thăm dò và khai thác.

Cuối cùng, nhóm phân bón cũng được đánh giá có triển vọng nhờ giá phân bón tăng trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông, trong khi nguồn khí và giá khí đầu vào tương đối ổn định.

Hải Giang