Mộc Kha Lâm (Hải Phòng): Thay đổi hay thất truyền?
Một thời vang bóng với các sản phẩm mộc, gỗ okal (gỗ ép, ván gỗ) có chất lượng và tầm cỡ, nhưng đến nay, làng mộc truyền thống Kha Lâm (phường Nam Sơn, quận Kiến An, Tp.Hải Phòng) lại đang phải chấp nhận “bán mình”, nhái các thương hiệu gỗ khác để tồn tại.
Mộc Kha Lâm đã hình thành và phát triển hàng trăm năm, với các sản phẩm phổ biến như giường, tủ chè, sập gụ, ghế, hoành phi, câu đối… Những năm 1980 - 2008 là giai đoạn phát triển thịnh vượng của mộc Kha Lâm với hơn 100 xưởng mộc lớn nhỏ, tạo việc làm cho gần 1.200 lao động địa phương và hàng trăm lao động thời vụ tại các địa bàn lân cận.
Làng nghề “bán mình”
Trải qua một thời kỳ phát triển mạnh mẽ, nhưng nay, làng mộc Kha Lâm lại đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Ông Nguyễn Văn Ngọc - chủ xưởng mộc hiếm hoi còn tồn tại với nghề, chia sẻ: “Mộc Kha Lâm có truyền thống, chất lượng và độ tinh xảo không thua kém bất kỳ nơi nào. Tuy nhiên, khó khăn khiến nghề mai một đi nhiều, hiện tại, trong làng chỉ còn khoảng hơn 20 xưởng”.
Điều đáng bàn là để tồn tại, các xưởng mộc tại Kha Lâm phải chấp nhận “bán mình”. Khảo sát tại các khu phố chuyên kinh doanh, buôn bán đồ gỗ tại Tp.Hải Phòng, như Trần Nhân Tông, Nguyễn Văn Linh, Tô Hiệu… hầu hết các sản phẩm mộc (sản xuất tại Kha Lâm) phải gắn mác các thương hiệu đồ gỗ đang được thịnh hành, như Đồng Kỵ, Canh Nậu, Vạn Điểm, Bãi Ổi…
“Để tồn tại, chúng tôi buộc phải thay đổi theo nhu cầu của khách hàng. Nhiều người đến sắm đồ chưa cần biết chất lượng đã yêu cầu phải là gỗ Đồng Kỵ, hay gỗ La Xuyên. 80% sản phẩm được nhập từ nơi khác. Các xưởng mộc tại Kha Lâm buộc phải chấp nhận gia công, hoặc nhái theo các thương hiệu thịnh hành này”, anh Nguyễn Hoàng Lân - chủ đại lý đồ gỗ trên phố Trần Nhân Tông, chia sẻ.
Nói về nguyên nhân để xảy ra tình trạng này, ông Trần Quang Đàm - Chủ tịch UBND phường Nam Sơn, phân tích: “Sự thích nghi chậm trước cạnh tranh thị trường đã khiến làng nghề phải trả giá. Trong những năm 2005 - 2008, do nhu cầu thị trường, các xưởng mộc ồ ạt chuyển sang sản xuất gỗ okal (gỗ ép), gây ra một cuộc “khủng hoảng thừa” khiến nhiều xưởng phá sản. Cơ sở vật chất, trang thiết bị lạc hậu khiến sản phẩm đắt đỏ, khả năng cạnh tranh giảm sút, từ đó mất dần chỗ đứng trên thị trường”.
Làng mộc Kha Lâm đang đứng trước nguy cơ thất truyền
Thay đổi để vươn lên
“Thứ hai là do nạn khai thác rừng bừa bãi, phát triển sản xuất mộc tràn lan, nên gỗ nguyên liệu cạn dần, các hộ phải tìm các nguồn gỗ khác có giá thành đắt đỏ hơn. Thứ ba là tình trạng mất an toàn lao động và ô nhiễm môi trường khiến nhiều thợ mộc chuyển dần sang nghề khác, vừa an toàn vừa có thu nhập cao hơn. Nhiều nguyên nhân cộng lại khiến Kha Lâm rơi vào tình trạng khủng hoảng”, ông Đàm bổ sung.
Theo quy hoạch phát triển KT-XH của quận Kiến An đến năm 2025, Kha Lâm được quy hoạch làng nghề. Để phát triển sản xuất tập trung, giảm thiểu ô nhiễm. Năm 2005, dự án làng nghề mộc Kha Lâm được triển khai với quy mô hơn 3ha, tổng kinh phí đầu tư xây dựng hơn 10 tỷ đồng. Sau khi hoàn thành, đã có 46 lô đất được bàn giao cho các hộ dân làng nghề mộc. Tuy nhiên, sau gần 10 năm triển khai, 90% số hộ sử dụng đất không có hiệu quả và muốn chuyển đổi sử dụng đất.
Trước nguy cơ bị thất truyền, nhiều giải pháp đã được các cơ quan quản lý phường Nam Sơn và quận Kiến An đưa ra, điển hình như tăng cường tập huấn nâng cao trình độ, kỹ năng xây dựng thương hiệu của người dân làm nghề; cải tiến kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng và giảm ô nhiễm môi trường; đẩy mạnh các chương trình quảng bá thương hiệu tại các hội trợ triển lãm…
Ông Trần Văn Đàm cho biết: “Từ năm 2013 trở lại đây, nghề mộc tại Kha Lâm đang dần phục hồi. Nhưng để làng nghề trở lại thời hoàng kim, việc xây dựng thương hiệu sản phẩm “Mộc Kha Lâm” là mục tiêu tiên quyết. Những chính sách về vốn, mặt bằng sản xuất, dạy nghề và tiếp nhận KH-CN mới… cũng được địa phương quan tâm”.
Những giải pháp đã được đưa ra, nhưng để mạng lại hiệu quả thì cần sự đồng thuận từ cả phía chính quyền và người dân làng nghề. Chính quyền cần thực hiện quyết liệt các nguyên tắc bảo đảm hoạt động của làng nghề, tăng cường các ưu đãi, khuyến khích sản xuất của người dân.
Về phía người dân làm nghề, cần hoạt động có đầu tư, khoa học và tuân thủ đúng những quy định của các đơn vị quản lý. Làng mộc Kha Lâm đang đứng trước nhiều thách thức, nếu đổi mới kịp thời, làng nghề sẽ lấy lại vị thế, nếu chậm thay đổi, nguy cơ thất truyền là hiện hữu.
Văn Hiến
Ngành dầu khí 2026: Thượng nguồn trở lại đường đua tăng trưởng
Cá tra Việt Nam duy trì triển vọng tích cực giữa nhiều sức ép cạnh tranh
Đầu tư công tăng tốc, nhóm cổ phiếu hạ tầng hưởng lợi ra sao trong năm 2026?
Không ngại khó, thanh niên nông thôn tự tin làm giàu từ cây trồng bản địa
Trồng nấm dưới mái pin mặt trời: Mô hình “2 trong 1” mở hướng nông nghiệp xanh
Việt Nam sắp có trung tâm đổi mới sáng tạo về nông nghiệp thông minh tại Lạng Sơn
Bài toán thực chiến từ doanh nghiệp Nhật tìm lời giải của startup Việt
Cùng chuyên mục
Nông nghiệp bền vững làm “đầu tàu” xây dựng nông thôn mới ở Sơn La
Sơn La đang chuyển mình mạnh mẽ từ phương thức canh tác truyền thống sang nền nông nghiệp bền vững. Trong đó, các HTX ứng dụng công nghệ cao, sản xuất xanh, tuần hoàn không chỉ đóng vai trò là "bà đỡ" cho nông dân mà còn là động lực cốt lõi để hoàn thành các tiêu chí khó trong xây dựng Nông thôn mới.
Cách tiếp cận mới trong xây dựng nông thôn mới tỉnh An Giang
Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, An Giang đang cho thấy một cách tiếp cận nhất quán và bền vững khi lấy kinh tế hợp tác làm trụ cột tổ chức sản xuất, HTX và tổ hợp tác làm “bệ đỡ” để nông dân chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang làm ăn bài bản theo chuỗi giá trị.
'Vị ngọt' nông thôn mới trên những đồi chè
Xã Vô Tranh (Thái Nguyên) đang chuyển mình mạnh mẽ trong hành trình xây dựng nông thôn mới (NTM) nâng cao nhờ phát huy tối đa tiềm năng thế mạnh của cây chè. Trong đó, mô hình HTX đã dẫn dắt kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị cây chè truyền thống, từ đó tạo nên diện mạo mới hiện đại và bền vững cho địa phương.
Thay đổi tư duy để phát triển kinh tế nông thôn ở Thái Nguyên
Xây dựng nông thôn mới không chỉ là làm đường, xây nhà văn hóa, mà cốt lõi là tổ chức lại sản xuất và nâng cao thu nhập cho người dân. Tại Thái Nguyên, sự trỗi dậy của các HTX kiểu mới đang cho thấy, chỉ khi thay đổi tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, nông thôn mới mới có thể phát triển bền vững.
Nông thôn mới Vĩnh Long nhìn từ quyết tâm 'muốn đi xa phải đi cùng nhau'
Xây dựng nông thôn mới ở Vĩnh Long không chỉ là câu chuyện của hạ tầng hay danh hiệu, mà là quá trình chuyển đổi toàn diện về tổ chức sản xuất, phát triển sinh kế và chất lượng sống của người dân nông thôn.
Từ công nghiệp không khói đến những ‘ngòi nổ’ trong nông thôn mới Lào Cai
Quá trình xây dựng nông thôn mới ở Lào Cai những năm gần đây cho thấy một bức tranh chuyển động mạnh mẽ, trong đó kinh tế hợp tác với nòng cốt là các HTX, tổ hợp tác đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất, tạo sinh kế, bảo tồn văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững.
Tin ảnh
Hà Nội: Làng quất Tứ Liên chạy nước rút vào vụ Tết
Những ngày này, làng quất Tứ Liên bước vào quãng thời gian bận rộn nhất trong năm. Trên khắp các khu vườn, người trồng quất tất bật uốn cành, chỉnh thế, giữ dáng cho từng cây, chạy đua với thời gian để kịp đưa ra thị trường vào dịp Tết.
Đừng bỏ lỡ
Ba ba gai Cát Thịnh “mỏ vàng” mới từ kinh tế ao nuôi
Dưới những ao nuôi được kè bờ chắc chắn ở thôn Văn Hưng, xã Cát Thịnh, tỉnh Lào Cai, những con ba ba gai thương phẩm đang được HTX Chăn nuôi ba ba gai Cát Thịnh chăm sóc cẩn trọng. Mỗi con có giá từ 3 đến 5 triệu đồng, chưa kể hàng vạn con giống...
