Trong khi các nhà băng hối hả bù đắp thanh khoản, người vay vốn, đặc biệt là phân khúc bất động sản đang đứng trước nỗi lo về một mặt bằng lãi suất cho vay mới đầy khắc nghiệt.

Ngân hàng kích hoạt cuộc đua lãi suất mới

Ghi nhận trên thị trường tiền tệ tháng 4/2026, một nghịch lý đang diễn ra đó là trong khi lãi suất tiết kiệm niêm yết tại quầy của nhiều ngân hàng lớn vẫn được kiểm soát ở mức vừa phải, thì kênh chứng chỉ tiền gửi (CCTG) lại trở thành “sân chơi” riêng với mức lãi suất cao đột biến.

Tại "ông lớn" Vietcombank, khách hàng cá nhân không khỏi bất ngờ khi lãi suất CCTG trực tuyến kỳ hạn 12 tháng lên tới 7,9%/năm, cao hơn lãi suất tiết kiệm thông thường cùng kỳ hạn tới 2 điểm phần trăm.

Tương tự, BVBank đẩy lãi suất CCTG kỳ hạn 15 tháng lên 7,8%/năm, trong khi bảng lãi suất niêm yết tiết kiệm thông thường tại ngân hàng này kỳ hạn 15 tháng là 6,75%/năm. Techcombank cũng đưa ra mức 7,3%/năm cho sản phẩm bảo lộc kỳ hạn 3 tháng trong khi lãi suất tiết kiệm niêm yết kỳ hạn 3 tháng 4,7%/năm...

Trên thị trường hiện nay đã xuất hiện những mức lãi suất huy động chạm ngưỡng 10%/năm với điều kiện đi kèm. Đây là tín hiệu cho thấy cuộc đua giành giật thị phần tiền gửi đang bước vào giai đoạn căng thẳng, bất chấp các nỗ lực điều hành của cơ quan quản lý.

Làn sóng huy động vốn còn tràn ngập cả trên không gian mạng, trong đó các nhân viên ngân hàng tham gia mời chào lãi suất trên 9%/năm khá nhiều.

Lợi dụng thị trường lãi suất nóng sốt, các nhóm lừa đảo cũng trà trộn mời gọi khi đưa ra "siêu lãi suất" để đánh cắp thông tin tài khoản. Vietcombank phát thông tin cảnh báo về tình trạng trên các nền tảng Facebook, Zalo, kẻ gian giả mạo các mức lãi suất cao từ 8,3 - 9%/năm tùy theo số tiền gửi. Từ đó dụ dỗ khách hàng cung cấp thông tin cá nhân, thông tin đăng nhập ngân hàng và/hoặc thông tin thẻ nhằm chiếm đoạt tiền trong tài khoản.

TS. Võ Trí Thành, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, nhìn nhận việc các ngân hàng đẩy mạnh phát hành CCTG với lãi suất cao là hệ quả tất yếu của áp lực thanh khoản trung và dài hạn. 

"So với trái phiếu, CCTG có quy trình phát hành đơn giản, chi phí thấp và linh hoạt hơn cho cả ngân hàng lẫn người mua. Tuy nhiên, việc lãi suất đầu vào tăng cao chắc chắn sẽ gây áp lực trực diện lên lãi suất đầu ra," ông Thành phân tích.

Số liệu từ Công ty Chứng khoán ACB cho thấy, tác động của việc tăng lãi suất đã hiện rõ lên bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp và túi tiền của người dân. Trong tháng 3/2026, lãi suất ưu đãi vay mua nhà đã vọt lên mức 8,5% - 10%/năm. Đáng ngại hơn, sau thời gian ưu đãi, lãi suất thả nổi hiện phổ biến ở mức 12% - 14%/năm, tăng 2-3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái.

Đối với một hộ gia đình vay 2 tỷ đồng mua nhà, việc lãi suất tăng thêm 3% đồng nghĩa với việc họ phải trả thêm khoảng 5-6 triệu đồng tiền lãi mỗi tháng. Đây là một con số không hề nhỏ trong bối cảnh thu nhập vẫn chưa hoàn toàn hồi phục.

Không chỉ người dân, các doanh nghiệp bất động sản cũng đang "ngồi trên đống lửa". Lãi suất cao không chỉ bào mòn lợi nhuận mà còn làm tê liệt các kế hoạch mở bán do nhu cầu của khách hàng sụt giảm vì chi phí vay vốn quá đắt đỏ.

Vì sao lãi suất khó hạ nhiệt?

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3/2026, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà đã lý giải rõ hơn về căn nguyên của "đợt sóng" này.

Theo Phó Thống đốc, có 2 yếu tố chính đang thúc đẩy mặt bằng lãi suất gia tăng.

Thứ nhất, huy động vốn toàn hệ thống đang chịu sự cạnh tranh khốc liệt từ các kênh đầu tư khác. Thứ hai, và cũng là yếu tố quan trọng nhất, chính là tốc độ tăng trưởng tín dụng đang cao hơn tốc độ huy động vốn. Điều này cho thấy nhu cầu vốn cho nền kinh tế đang ở mức rất cao.

"Tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, xung đột địa chính trị đẩy giá dầu tăng cao, tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu. NHNN phải chủ động, linh hoạt để vừa kiểm soát lạm phát, vừa đảm bảo thanh khoản cho hệ thống," Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nhấn mạnh.

Dòng tiền “căng như dây đàn”, lãi suất qua đêm bật lên 12%

Lãi suất vay sản xuất “nhảy múa”, doanh nghiệp gồng mình gánh áp lực chi phí

Để chấn chỉnh tình trạng "loạn" lãi suất, NHNN đã ban hành Công văn số 2342/NHNN-CSTT, yêu cầu các tổ chức tín dụng phải thực hiện nghiêm kỷ luật thị trường, công khai minh bạch lãi suất cho vay và tuyệt đối không để xảy ra tình trạng xáo trộn mặt bằng lãi suất.

Trao đổi với báo giới bên lề một hội thảo mới đây, TS. Võ Trí Thành thẳng thắn thừa nhận: "Việc giảm lãi suất ở thời điểm hiện nay là cực kỳ khó khả thi. Áp lực từ lạm phát, tỷ giá và diễn biến kinh tế thế giới khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ không còn nhiều". 

Theo ông Thành, điều quan trọng lúc này không phải là cố gắng giảm lãi suất bằng mọi giá, mà là điều tiết để lãi suất không tăng quá mạnh, gây sốc cho nền kinh tế.

Nhìn về dài hạn, chuyên gia này cho rằng nền kinh tế Việt Nam đang phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. "Khi lãi suất tăng, chi phí vốn của doanh nghiệp bị đẩy lên, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng sản xuất. Chúng ta cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các kênh dẫn vốn khác như thị trường trái phiếu và chứng khoán để giảm tải cho hệ thống ngân hàng," ông Thành khuyến nghị.

Theo các chuyên gia, sự ổn định kinh tế vĩ mô là mục tiêu tối thượng, nhưng để mục tiêu đó không trở thành gánh nặng quá sức cho khu vực sản xuất, cần sự phối hợp nhịp nhàng hơn nữa giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, cùng một kỷ luật thị trường nghiêm minh từ phía các ngân hàng thương mại.

Trong khi chờ đợi những tín hiệu hạ nhiệt từ thị trường quốc tế và sự điều tiết của NHNN, các doanh nghiệp và cá nhân vay vốn cần chủ động tính toán lại phương án tài chính, sẵn sàng đối mặt với một giai đoạn "tiền đắt" có thể còn kéo dài.

Huyền Anh