Cuộc đua tăng lãi suất của ngân hàng được “hâm nóng” trở lại từ giữa tháng 2/2016 đến nay. Trước và kỳ nghỉ Tết, cả hệ thống ngân hàng đã phải “gồng mình” ứng phó với thanh khoản tiền mặt khó khăn do hoạt động rút tiền quy mô lớn, và cần bơm vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh trở lại.

Lãi suất gửi dài gấp 200%

Theo khảo sát của Thời báo Kinh Doanh, biểu lãi suất huy động vốn bằng VND của một số ngân hàng được điều chỉnh tăng lên ở kỳ hạn trung và dài hạn, còn giữ nguyên lãi suất ở các kỳ hạn ngắn. Các ngân hàng nhanh nhạy tăng lãi suất sớm nhất là: Eximbank, SeABank, Phương Đông – OCB, Bản Việt – Viet Capital Bank …

Tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu (Eximbank), hiện có tới 18 biểu lãi suất dành cho từng nhóm đối tượng khách hàng, phương thức gửi tiền và hình thức lĩnh lãi khách nhau. Trong đó, mức lãi suất cao nhất áp dụng ở các gói lãi suất gửi tiết kiệm dài trên 15 tháng và gói tiết kiệm khách hàng VIP.

Đơn cử, từ ngày 24/2, khách hàng gửi tiết kiệm kỳ hạn trên 15 tháng và 18 tháng, số tiền gửi trên 10 tỷ đồng sẽ được nhận lãi suất 7,5%/năm, gửi kỳ hạn 24 tháng lãi suất tăng lên 7,6% và kỳ hạn 36 tháng lãi suất tới 8% (lĩnh lãi cuối kỳ)… Mức lãi suất 8%/năm hiện cao gấp đôi lãi suất huy động kỳ hạn 1-3 tháng ở khối ngân hàng gốc quốc doanh như Vietcombank, Agribank – hiện chỉ từ 4-4,2%/năm.

Eximbank còn ưu đãi tặng thêm lãi suất thưởng cho khách gửi tiền mới với mức lãi cao nhất là 6,9%/năm (kỳ hạn 12 tháng) và 6,5%/năm (kỳ hạn 6 tháng), cao hơn mặt bằng chung 0,2%.

Các ngân hàng có “khát vốn” đến mức đẩy lãi suất tiền gửi lên tới 8%/năm, gấp 200% lãi gửi ngắn hạn?

Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcombank) cũng tăng nhẹ các mức lãi suất tiết kiệm tích luỹ, cụ thể: kỳ hạn từ 9 tháng là 6,1%/năm; kỳ hạn 12 tháng là 7,1%/năm, kỳ hạn 18 và 24 tháng là 7,3%/năm. Các kỳ hạn dài trên 36 tháng đều có lãi suất là 7,3%/năm. Còn kỳ hạn ngắn 3 tháng và 6 tháng vẫn giữ nguyên ở mức lần lượt là 5,1% và 5,9%...

Ở khối các ngân hàng TMCP quy mô nhỏ và vừa, lãi suất cũng thay đổi rất nhanh theo từng thời điểm. Hiện tại, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) có mức lãi suất cao nhất là 8%/năm đối với kỳ hạn 13 tháng.

Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) niêm yết lãi suất cao nhất 8% cho kỳ hạn 36 tháng, các kỳ hạn 13 tháng và 21 tháng tăng lãi suất lên mức 7,7%/năm và kỳ hạn 24 tháng là 7,8%. Khách hàng gửi tiết kiệm trực tuyến được tăng thêm 0,1%/năm…

Hay ngân hàng Bản Việt (Viet Capital Bank) cũng tặng 0,3% cho khách gửi tiền kỳ hạn 6 tháng trở lên, đẩy lãi suất lên tối đa 7,5%/năm. Đây là mức lãi suất cao nhất thị trường ở kỳ hạn ngắn.

“Méo mó” lãi suất

Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán Bảo Việt, các ngân hàng tăng mạnh lãi suất kỳ hạn dài và nhắm tới đối tượng là khách VIP với số tiền gửi rất lớn (hàng chục tỷ đồng trở lên).

Như khách hàng gửi tiền tại Seabank phải gửi tối thiểu 200 tỷ đồng trở lên/1 sổ thì mới được nhận lãi suất 8%/năm… Ngân hàng Viet Capital Bank áp dụng lãi suất cao nhất 7,4% dành cho kỳ hạn 12 tháng với khách hàng gửi tối thiểu 500 tỷ đồng. Do đó, Công ty Chứng khoán Bảo Việt cho rằng, mức lãi suất cao tới 7-8%/năm sẽ không ảnh hưởng đến đa số người gửi tiền hiện nay.

Cuộc đua tăng lãi suất khiến cho mặt bằng lãi suất huy động VND lại “nhấp nhổm” tăng cao, tạo sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng. Vì khi nhiều ngân hàng đẩy lãi suất lên, khách hàng sẽ rút tiền ở những ngân hàng có lãi suất thấp để gửi vào nơi cao hơn, dẫn tới thiếu hụt thanh khoản cục bộ... Để giữ chân khách hàng, nhất là nhóm khách hàng VIP có số tiền gửi lớn, ngân hàng dù không thiếu vốn cũng sẽ phải cân nhắc tăng lãi suất, hoặc thưởng lãi.

Hơn nữa, hiện chỉ có các kỳ huy động vốn ngắn hạn dưới 6 tháng bị khống chế trần lãi suất 6%/năm nên các ngân hàng có điều kiện để “chạy đua” lãi suất kỳ hạn dài mà không sợ bị cơ quan quản lý “tuýt còi”.

Người gửi tiền được hưởng lợi lãi suất, còn các ngân hàng sẽ phải tốn thêm chi phí huy động vốn, làm giảm lợi nhuận. Bởi lãi suất kỳ hạn dài đang bị đẩy lên quá cao, gấp 200% lãi suất ngắn hạn. Có nghĩa 1 đồng vốn huy động dài hạn có chi phí cao gấp đôi, trong khi chi phí cho vay ra lại cào bằng (hiện lãi suất vay dao động từ 5-11%/năm). Khi chi phí đầu vào bị đẩy lên cao thì lãi suất đầu ra cũng có khả năng sẽ tăng trong thời gian tới.

Về lợi nhuận, ngân hàng huy động lãi suất 12-36 tháng là 7-8%/năm, lãi suất cho vay phổ biến là 7-10%/năm, tức biên lợi nhuận chỉ từ 0-2%.

Chưa kể, lãi suất vay thấp hơn từ các gói ưu đãi tín dụng như gói 30.000 tỷ đồng, lãi suất chỉ 5%/năm, vay dài hạn 5-15 năm, thậm chí lãi vay ưu đãi mua nhà chỉ có 0% trong 6 tháng đầu và lãi suất sau đó chỉ 5,99% và 6,99%/năm… So với các mức lãi suất ưu đãi thì ngân hàng huy động vốn trên 7% hay 8% là đã bị lỗ vốn.

Một điểm nữa, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chủ trương điều chỉnh tăng cơ cấu vốn huy động trung và dài hạn, giảm vốn ngắn hạn nhằm tăng thanh khoản, đảm bảo tính an toàn và ổn định hơn.

Thực tế, hoạt động huy động vốn chỉ được đẩy mạnh ở những thời điểm căng thẳng thanh khoản như dịp tết, đầu năm và khi đó mới tăng lãi suất kỳ hạn dài. Còn phần lớn cả năm ngân hàng chỉ chú trọng huy động vốn ngắn hạn với những cuộc đua ngầm, “đi đêm” lãi suất vượt trần quy định.

Thu Hằng