Từng được xem là “người anh cả” của du lịch biển miền Bắc, Đồ Sơn đang đứng trước yêu cầu phải tái định vị mạnh mẽ để không bị tụt lại trong cuộc cạnh tranh du lịch ngày càng khốc liệt. Trong khi địa phương đặt mục tiêu đón gần 5 triệu lượt khách và doanh thu du lịch gần 4.800 tỷ đồng vào năm 2026, hàng loạt vấn đề về môi trường, sản phẩm du lịch và chất lượng trải nghiệm đang trở thành bài toán lớn cần giải quyết.

Đây là nội dung được nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp thẳng thắn chỉ ra tại Hội thảo khoa học “Nhận diện du lịch Đồ Sơn trong không gian phát triển mới” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng phối hợp tổ chức ngày 20/5.

Mục tiêu lớn, áp lực cũng lớn

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Quang Diện, Chủ tịch UBND phường Đồ Sơn cho biết Đồ Sơn đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp bách phải thay đổi tư duy và cách làm du lịch. Theo ông, địa phương cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng kết nối, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng liên kết vùng để gia tăng trải nghiệm cho du khách. “Đây là thời điểm cần thiết để điều chỉnh quy hoạch định hướng phát triển du lịch Đồ Sơn và tìm kiếm các giải pháp đột phá nhằm khai thác hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên gắn với giá trị truyền thống của địa phương”, ông Diện nhấn mạnh.

Một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất tại hội thảo là chất lượng môi trường biển Đồ Sơn. Nhóm chuyên gia từ Phân viện Hải dương học tại Hải Phòng cho rằng hiện tượng nước biển đục kéo dài đang làm giảm đáng kể sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của Đồ Sơn so với nhiều điểm du lịch biển khác. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lượng bùn cát lớn theo các hệ thống sông đổ ra biển kết hợp với quá trình khuấy động trầm tích đáy bởi sóng và dòng chảy.

Đáng chú ý, kết quả quan trắc cho thấy một số chỉ tiêu môi trường như nitrat, amoni và coliform có xu hướng vượt ngưỡng cho phép, phản ánh áp lực ô nhiễm từ nguồn thải đất liền và hoạt động kinh tế ven biển. Các chuyên gia cảnh báo tình trạng này có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe du khách và hình ảnh điểm đến nếu không được xử lý kịp thời. Trong khi đó, hoạt động san lấp, lấn biển tại khu vực Hải Phòng – Đồ Sơn cũng đang làm thay đổi động lực ven bờ, gia tăng nguy cơ xói lở và tạo thêm áp lực lên hệ sinh thái biển.

Theo các chuyên gia, để phát triển bền vững, Đồ Sơn cần ưu tiên kiểm soát nguồn thải, đầu tư hệ thống xử lý nước thải, quan trắc môi trường liên tục và quy hoạch lại không gian du lịch theo hướng giảm phụ thuộc vào du lịch tắm biển. Việc đa dạng hóa sản phẩm, phát triển các loại hình nghỉ dưỡng, văn hóa, hội nghị, giải trí ban đêm và ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong quản lý môi trường được xem là hướng đi cần thiết để nâng sức cạnh tranh cho điểm đến này.

Ở góc độ thị trường, đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho rằng Đồ Sơn cần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào lợi thế truyền thống sang phát triển dựa trên lựa chọn thị trường mục tiêu và tái cơ cấu sản phẩm du lịch. Hiện khách nội địa miền Bắc vẫn là thị trường trọng điểm của Đồ Sơn, đặc biệt là khách từ Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh đồng bằng sông Hồng. Các phân khúc được xác định có tiềm năng gồm khách nghỉ dưỡng cuối tuần, khách gia đình, khách hội nghị – hội thảo, khách văn hóa tâm linh, giới trẻ ưa trải nghiệm và nhóm khách cao cấp gắn với golf, dịch vụ doanh nhân.

Từ “điểm tắm biển” thành trung tâm du lịch quốc tế?

Theo các chuyên gia, bài toán lớn nhất của Đồ Sơn hiện nay không chỉ là tăng lượng khách mà là giải quyết các “điểm nghẽn” kéo dài của du lịch địa phương như tính mùa vụ cao, sản phẩm thiếu đồng bộ, nhận diện điểm đến chưa rõ nét và chất lượng trải nghiệm chưa đồng đều. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các địa phương ven biển, việc lựa chọn đúng thị trường mục tiêu, tái cơ cấu sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ được xem là yếu tố then chốt để Đồ Sơn xây dựng vị thế là trung tâm du lịch đa chức năng và có sức cạnh tranh cao hơn trong không gian phát triển mới của Hải Phòng.

PGS.TS Dương Văn Sáu, Khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho rằng Đồ Sơn cần thay đổi mạnh về nguồn nhân lực du lịch theo hướng đào tạo bài bản và chuyên nghiệp hơn. Theo ông, địa phương không chỉ cần nâng cao chất lượng phục vụ mà còn phải tăng cường nhận thức cộng đồng về vai trò của du lịch, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng văn hóa du lịch văn minh hiện đại và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Ở góc độ phát triển thương hiệu điểm đến, TS.KTS Lê Minh Khuê, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam (S-DCI) cho rằng Đồ Sơn cần phát triển công nghiệp văn hóa nếu muốn cạnh tranh trong bối cảnh du lịch quốc tế đang chuyển mạnh sang mô hình trải nghiệm và kinh tế sáng tạo. Theo ông, công nghiệp văn hóa không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí mà còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, gia tăng “sức mạnh mềm” và hình thành chuỗi giá trị mới cho tăng trưởng xanh và kinh tế tri thức.

Trong khi đó, Hiệp hội Thương mại Doanh nghiệp vừa và nhỏ Hàn Quốc (KOSTA Vietnam) cho rằng Đồ Sơn cần phát triển mạnh kinh tế ban đêm để kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Đại diện KOSTA Vietnam đề xuất địa phương cần đầu tư các mô hình như chợ đêm quốc tế, chương trình biểu diễn thường xuyên và các sự kiện theo mùa nhằm tạo thêm trải nghiệm ngoài du lịch tắm biển. “Tương lai du lịch Đồ Sơn không nằm ở số lượng khách mà ở việc nâng cao thời gian lưu trú và hệ sinh thái tiêu dùng du lịch”, đại diện KOSTA Vietnam nhấn mạnh.

Đánh giá tổng thể tại hội thảo, TS Trần Văn Ngọc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng cho biết các quy hoạch chiến lược mới của Chính phủ đang mở ra “không gian phát triển mới” cho Đồ Sơn. Theo đó, Đồ Sơn không còn chỉ là điểm du lịch biển truyền thống mà được định vị trở thành trung tâm du lịch quốc tế đa chức năng, kết nối với Cát Bà và Vịnh Hạ Long để hình thành hành lang du lịch biển tầm quốc tế. Đồng thời, khu vực này cũng được định hướng trở thành cực hậu cần dịch vụ quan trọng cho hệ sinh thái đô thị, cảng biển và công nghệ cao của Hải Phòng trong tương lai.

Vũ Trang