Năm 2026 không chỉ đòi hỏi sự ổn định vĩ mô mà còn là thời điểm buộc phải thay đổi cấu trúc nguồn vốn để nền kinh tế không phụ thuộc thái quá vào tín dụng ngân hàng.

Tại Thông báo số 53/TB-VPCP về kết luận phiên họp lần thứ hai Ban Chỉ đạo điều hành kinh tế vĩ mô, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra định hướng rõ ràng cho năm 2026: Chính sách tiền tệ (CSTT) cần chủ động, linh hoạt nhưng phải có lộ trình, tuyệt đối tránh tình trạng điều hành “giật cục”, gây sốc cho nền kinh tế.

Phân tích sâu hơn về định hướng này, GS. Trần Thọ Đạt (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định, đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là một sự thay đổi tư duy quản trị. Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt nhiều rủi ro, dư địa để thực hiện các chính sách theo kiểu “đánh nhanh, thắng nhanh” không còn. Bất kỳ quyết định đột ngột nào về lãi suất hay thanh khoản đều có thể gây ra cú sốc niềm tin, làm gãy đổ chuỗi cung ứng vốn khi thị trường chưa kịp thích ứng.

Theo GS. Đạt, CSTT trong giai đoạn mới cần đóng vai trò như một “bộ giảm xóc” hiệu quả: đủ linh hoạt để hỗ trợ tăng trưởng nhưng đủ thận trọng để kiểm soát rủi ro. Thay vì phản ứng bị động theo các chỉ số ngắn hạn, cơ quan điều hành cần dự báo sớm, truyền thông rõ ràng để dẫn dắt kỳ vọng thị trường. Ổn định không chỉ là giữ lạm phát ở mức thấp mà còn là bảo đảm an toàn hệ thống, tránh để rủi ro tích tụ thành những “bom nổ chậm” trong tương lai.

Vừa qua, các chuyên gia đã chỉ ra nghịch lý dòng tiền và giới hạn của tín dụng ngân hàng. Bước sang năm 2026, với tham vọng tăng trưởng kinh tế có thể đạt mức hai con số, áp lực lên hệ thống tài chính là vô cùng lớn. Các chuyên gia cảnh báo nếu tiếp tục dồn gánh nặng vốn lên vai hệ thống ngân hàng, rủi ro vĩ mô sẽ gia tăng vượt tầm kiểm soát.

Tăng trưởng tín dụng cao và áp lực với chính sách tiền tệ

Chính sách tài khoá đang có dư địa nên phải hỗ trợ tích cực chính sách tiền tệ

Ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chỉ rõ bất cập trong cơ cấu vốn hiện nay: Tín dụng ngân hàng vẫn chiếm tới 50% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Nếu duy trì đà này, tỷ lệ dư nợ tín dụng/GDP có thể vọt lên ngưỡng 160% - 200%, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có đòn bẩy tài chính rủi ro nhất thế giới.

Ngân hàng Nhà nước cũng đang đối mặt với “nghịch lý kỳ hạn”: 80% vốn huy động là ngắn hạn nhưng lại phải gánh đầu tư trung và dài hạn cho nền kinh tế. Điều này buộc CSTT phải ưu tiên mục tiêu ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát thay vì nới lỏng ồ ạt để bơm vốn.

Để tháo gỡ nút thắt này, chìa khóa nằm ở sự phối hợp nhịp nhàng giữa CSTT và chính sách tài khóa, cùng việc khơi thông các kênh vốn mới.

Theo các chuyên gia, hiện nay, một lượng lớn tiền ngân sách đang nằm dưới dạng tiền gửi ngắn hạn tại các ngân hàng, chưa đi vào nền kinh tế thực. Các chuyên gia từ FiinGroup và Maybank Investment Bank nhận định, nếu giải ngân hiệu quả nguồn vốn đầu tư công vào các dự án hạ tầng trọng điểm, dòng tiền này sẽ trở thành “vốn mồi”. Sự luân chuyển này không chỉ tạo ra tăng trưởng trực tiếp mà còn giúp tăng thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, qua đó có thể giúp hạ nhiệt mặt bằng lãi suất huy động và cho vay (dự báo giảm từ 0,5% - 1%) mà không cần NHNN phải bơm tiền nới lỏng quá mức.

Các chuyên gia cũng cho rằng thay vì trông chờ vào nới room tín dụng, năm 2026 cần là năm bùng nổ của các kênh huy động vốn dài hạn.

Thứ nhất là thị trường trái phiếu doanh nghiệp: Với khung pháp lý ngày càng minh bạch, đây sẽ là kênh chia sẻ gánh nặng vốn trung - dài hạn với ngân hàng.

Thứ hai là vốn vay quốc tế: Tận dụng cơ hội nâng hạng tín nhiệm quốc gia để tiếp cận các khoản vay chi phí thấp cho hạ tầng.

Thứ ba là thị trường chứng khoán: Đẩy mạnh IPO và thoái vốn nhà nước, thu hút dòng vốn ngoại gián tiếp thông qua câu chuyện nâng hạng thị trường.

Tựu trung, thông điệp điều hành năm 2026 là sự chuyển dịch từ tăng trưởng dựa trên số lượng tín dụng sang chất lượng dòng vốn. Chính sách tiền tệ sẽ tập trung giữ nền móng ổn định, không gây sốc, để chính sách tài khóa và thị trường vốn đóng vai trò động lực chính thúc đẩy nền kinh tế vươn lên.

Thanh Hoa