Theo các chuyên gia, năm 2026 sẽ là năm bản lề để hệ thống ngân hàng sàng lọc và phân hóa mạnh mẽ hơn. Những ngân hàng có nền tảng vốn dày, tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao và chiến lược kinh doanh bền vững sẽ tiếp tục nới rộng khoảng cách với nhóm còn lại, trong bối cảnh "tiền rẻ" không còn là yếu tố duy nhất quyết định cuộc chơi.

Dấu ấn "sếu đầu đàn" và sự trỗi dậy của khối tư nhân

Theo báo cáo tài chính hợp nhất đã công bố, tính đến ngày 31/12/2025, hệ thống ngân hàng tiếp tục ghi nhận sự dẫn dắt của các "ông lớn" quốc doanh. Ba ngân hàng thương mại có vốn nhà nước (Big 3) gồm BIDV, VietinBank và Vietcombank tiếp tục giữ vai trò trụ cột với dư nợ cho vay đều vượt xa mốc triệu tỷ đồng.

Trong đó, BIDV khẳng định vị thế quán quân về quy mô với dư nợ đạt gần 2,373 triệu tỷ đồng, tăng 15,4% so với đầu năm. Bám sát phía sau là VietinBank với gần 1,992 triệu tỷ đồng (tăng 15,7%) và Vietcombank đạt hơn 1,673 triệu tỷ đồng (tăng 15,5%).

Điểm đáng chú ý là tốc độ tăng trưởng của khối quốc doanh khá đồng đều và tiệm cận trần định hướng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Sự ổn định này phản ánh đúng vai trò "giữ nhịp" của nhóm Big 3 trong việc bơm vốn vào các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất kinh doanh, hạ tầng và các dự án trọng điểm quốc gia.

Tuy nhiên, nếu xét về tốc độ bứt phá, khối ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân mới thực sự là động lực chính của năm 2025.

Điểm sáng rực rỡ nhất gọi tên Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) khi dư nợ cho vay khách hàng lần đầu tiên vượt mốc 1 triệu tỷ đồng (đạt 1,084 triệu tỷ), tăng trưởng tới 39,6% - mức cao nhất toàn hệ thống. Thành tích này đưa MB vươn lên vị trí thứ tư toàn ngành về quy mô tín dụng, vượt qua nhiều tên tuổi lâu năm.

Các ngân hàng tư nhân khác cũng đua nhau tăng tốc: VPBank tăng trên 35% (đạt 943 nghìn tỷ đồng), Techcombank tăng 21% (đạt 768 nghìn tỷ đồng). Nhóm HDBank, TPBank cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng từ 22-26%, trong khi ACB, LPBank hay Nam A Bank duy trì mức tăng ổn định quanh 18%, cao hơn mức bình quân chung.

Tín dụng tăng nhanh là tín hiệu vui cho nền kinh tế, nhưng cũng đi kèm với áp lực kiểm soát chất lượng tài sản. Năm 2025 chứng kiến bức tranh nợ xấu nhiều gam màu đối lập.

Vietcombank tiếp tục là "thành trì" vững chắc nhất về quản trị rủi ro với tỷ lệ nợ xấu vỏn vẹn 0,57%, thấp nhất hệ thống. ACB và VietinBank cũng duy trì phong độ ổn định với tỷ lệ nợ xấu quanh mức 1–1,1%.

Ngược lại, áp lực nợ xấu đang gia tăng tại một số nhà băng lớn. Tại BIDV, dù tỷ lệ nợ xấu vẫn trong ngưỡng kiểm soát, nhưng tổng nợ xấu tuyệt đối đã lên tới gần 35.000 tỷ đồng, đặc biệt nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tăng mạnh lên hơn 25.800 tỷ đồng. Tương tự, VPBank ghi nhận nợ nhóm 5 tăng từ hơn 6.100 tỷ lên hơn 9.100 tỷ đồng. Tuy nhiên, điểm tích cực tại VPBank là nợ nhóm 2 giảm mạnh, cho thấy nỗ lực tái cơ cấu danh mục đang phát huy tác dụng. Techcombank cũng trong tình trạng tương tự khi nợ nhóm 5 tăng nhưng nợ nhóm 4 lại giảm sâu.

Tại nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ lại mang sắc thái rủi ro rõ rệt hơn. Viet A Bank là ví dụ điển hình cho sự đánh đổi giữa tăng trưởng và chất lượng. Dù lợi nhuận tăng 50% và tín dụng tăng 11%, nhưng nợ nhóm 3 của ngân hàng này tăng đột biến từ 14 tỷ lên 504 tỷ đồng, nợ nhóm 5 cũng chạm mốc 650 tỷ đồng. Việc phải trích lập dự phòng tới 1.168 tỷ đồng chắc chắn sẽ là gánh nặng bào mòn biên lợi nhuận của Viet A Bank trong trung hạn.

Thực tế này chỉ ra rằng, ngân hàng nào kiểm soát tốt chi phí vốn và rủi ro tín dụng sẽ có lợi nhuận bứt phá. Ngược lại, những đơn vị để nợ xấu "phình to" sẽ thấy lợi nhuận bị ăn mòn bởi chi phí dự phòng, dù doanh thu tín dụng có tăng trưởng hai con số.

Chiến lược 2026: Gạn đục khơi trong

Bước sang năm 2026, giới chuyên gia nhận định tín dụng toàn hệ thống sẽ tiếp tục tăng trưởng quanh mức 15%, nhưng trọng tâm điều hành sẽ thay đổi. Thay vì chạy đua theo con số, các ngân hàng buộc phải ưu tiên củng cố chất lượng tài sản và làm sạch bảng cân đối kế toán.

Đặc biệt, NHNN đã đưa ra thông điệp cứng rắn: Kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, đảm bảo tốc độ tăng trưởng lĩnh vực này không vượt quá mức bình quân toàn ngành. Đây là biến số mới buộc các nhà băng phải điều chỉnh chiến lược.

Chia sẻ về định hướng năm 2026, ông Nguyễn Hưng – Tổng Giám đốc TPBank cho biết, ngân hàng sẽ kiên định với chiến lược số hóa và tối ưu mô hình tổ chức. "Chúng tôi tập trung vào các phân khúc khách hàng phù hợp năng lực cốt lõi, đồng thời áp dụng chuẩn mực quản trị rủi ro quốc tế dựa trên dữ liệu. Các yếu tố ESG và tăng trưởng xanh cũng sẽ là trọng tâm phát triển bền vững của TPBank", ông Hưng nhấn mạnh.

Hơn 120.000 tỷ đồng bơm cho ngân hàng để "cứu" thanh khoản cận Tết

Trong khi đó, tại sự kiện gặp gỡ nhà đầu tư mới đây, ông Lưu Trung Thái – Chủ tịch HĐQT MB đã mang đến một góc nhìn vĩ mô đầy lạc quan nhưng cũng rất thận trọng.

Ông Thái nhận định, với nền kinh tế duy trì tăng trưởng trên 7% và thu nhập bình quân đầu người vượt 5.000 USD, Việt Nam đang bước vào "kỷ nguyên vàng" của tích lũy tài sản tài chính trong 5 năm tới. Đây là cơ hội nghìn năm có một để ngành ngân hàng mở rộng quy mô.

Riêng với MB, năm 2026, ngân hàng đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng lên tới 35% – mức rất cao so với mặt bằng chung. Lý giải về con số này, ông Thái cho biết MB được cấp hạn mức cao hơn nhờ tham gia tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém. Lợi nhuận dự kiến tăng 15%, trong khi tỷ lệ nợ xấu kiểm soát chặt chẽ ở mức 1% (riêng ngân hàng).

Về chiến lược kinh doanh, MB xác định bán lẻ và tiêu dùng cá nhân vẫn là mảng cốt lõi, dự kiến tỷ trọng dư nợ mảng này sẽ tăng thêm 1,5–2 điểm % mỗi năm. Ngoài ra, dòng vốn sẽ được tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh có lợi thế cạnh tranh dài hạn và lĩnh vực xuất nhập khẩu.

Chủ tịch MB cũng kỳ vọng thị trường trái phiếu doanh nghiệp và chứng khoán sẽ phục hồi nhanh, giúp giảm tải áp lực huy động vốn cho kênh ngân hàng, tạo dư địa cho các nhà băng tập trung vào chất lượng tín dụng thực chất.

Huyền Anh