Liên kết để thu "mật vàng"

Những giọt mật ong vàng sánh, thơm ngọt là món quà của thiên nhiên dành tặng cho người dân Sơn Động. Tuy nhiên trước đây, dù được coi là một đặc sản của địa phương nhưng mật ong chưa đem lại thu nhập ổn định cho người dân. Kể từ khi HTX ong mật hữu cơ Sơn Động được thành lập năm 2014 tại xã Tuấn Đạo, các thành viên HTX yên tâm, không còn lo đầu ra bấp bênh, bị thương lái ép giá và giá trị cũng từng bước được nâng cao.

Đến nay, HTX thu hút 44 hộ thành viên nuôi ong với 6.000 đàn, chiếm 40% tổng số đàn ong của toàn huyện. Đáng chú ý, có đến hơn 50% thành viên của HTX là đồng bào dân tộc Tày, Cao Lan, Sán Dìu, Sán Chí. Theo đánh giá, trước khi tham gia HTX, các gia đình chủ yếu là đi làm thuê, làm nương rẫy, thu nhập trung bình từ 2-3 triệu đồng/người/tháng.

Người dân nơi đây cũng nuôi ong tự phát, mỗi hộ nuôi 2 - 3 tổ ong để lấy mật dùng cho gia đình, hình thức nuôi đơn giản theo phong tục tập quán của đồng bào dân tộc như dùng khúc cây mục khoét rỗng giữa để đàn ong chui vào làm tổ nên hiệu quả rất thấp. Sau khi tham gia HTX, thu nhập của các thành viên trung bình 5 triệu đồng/tháng, khoảng 20 hộ thu nhập trung bình từ 10 triệu đồng/tháng.

Để có được đàn ong khỏe mạnh, cho sản phẩm mật đảm bảo chất lượng, an toàn, tất cả những đàn ong mật này đều được các hộ gia đình tuyển chọn kỹ, số lượng ong nội chiếm 80%, ong ngoại chiếm 20% tổng đàn. Năm 2020, lượng mật thu được đạt 120 tấn, doanh thu đạt 6,5 tỷ đồng. Ong mật được nuôi tại HTX có quy mô theo tiêu chuẩn hữu cơ quốc gia TCVN 11041:2015, trong đó quy định rất chặt chẽ về điều kiện nuôi ong.

HTX còn tổ chức cho thành viên học tập và cùng nghiên cứu xây dựng quy trình nuôi ong phù hợp với điều kiện tự nhiên. Các thành viên trong HTX chú trọng đảm bảo chất lượng sản phẩm, tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc trong quá trình nuôi ong và thu hoạch mật. Có được nguồn thu nhập ổn định, các thành viên HTX cũng cần mẫn, đoàn kết như chính những đàn ong mà họ đang nuôi. Nhờ vậy, mật ngọt của HTX ngày càng khẳng định giá trị và thương hiệu “Mật ong rừng Sơn Động”.

Anh Cấn Văn Khởi, xã Tuấn Đạo theo nghề nuôi ong đã gần 20 năm. Hiện, gia đình anh có hơn 200 đàn ong, là hộ có số lượng đàn ong lớn nhất HTX. Mỗi năm, gia đình anh thu nhập khoảng 300-400 triệu đồng.

“Sơn Động là huyện vùng cao, đời sống người dân còn nhiều khó khăn nên nuôi ong là nghề cho thu nhập ổn định và khá hơn hẳn so với làm ruộng. Tính ra, trung bình mỗi hộ nuôi ong mỗi năm thu nhập từ 100 - 200 triệu đồng tùy theo đàn nhiều hay ít”, anh Khởi chia sẻ.

Phát huy nhãn hiệu tập thể

Để nâng cao chất lượng sản phẩm, HTX đã lắp đặt dây chuyền hạ thủy phần trong mật ong. Vì vậy, phần trăm nước của mật ong giảm từ 25% xuống chỉ còn 19-20%, mật ong thu được có độ sánh mịn, màu sáng, không có tạp chất. Mẫu mã, bao bì sản phẩm cũng được HTX cải tiến nhằm đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.

Sản phẩm đưa ra thị trường với thiết kế bao bì sắc nét, thành phẩm được đựng trong lọ thủy tinh dung tích từ 350 ml tới 1.000ml rất bắt mắt. Hiện, mật ong của HTX đang được tiêu thụ mạnh tại các đại lý trên địa bàn tỉnh và các siêu thị lớn miền Bắc. Thời gian tới, HTX chủ động sản xuất loại mật đủ tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường nước ngoài.

Nhằm tạo mối liên kết trong sản xuất, giúp người nuôi ong yên tâm trong khâu tiêu thụ sản phẩm, HTX tổ chức các lớp tập huấn định kỳ để phổ biến kiến thức nuôi ong thông qua kinh nghiệm kết hợp ứng dụng khoa học kỹ thuật cho các hộ. Nếu như trước đây, giá bán mật ong của HTX bình quân 150 nghìn đồng/lít thì nay nâng lên 300 - 350 nghìn đồng/lít, thu nhập và đời sống của người dân nơi đây được nâng cao, tạo nguồn thu chủ yếu cho nhiều hộ dân.

Thương hiệu “Mật ong rừng Sơn Động” đang dần khẳng định vị trí là một trong những hàng hóa đặc trưng, tiềm năng của tỉnh Bắc Giang nhờ nắm bắt xu hướng sử dụng sản phẩm hữu cơ an toàn của người tiêu dùng kết hợp với phát huy lợi thế địa hình rừng núi, nhiều loài hoa có thể lấy mật.

Ông Nguyễn Đức Minh, Giám đốc HTX cho biết, nuôi ong hữu cơ là mô hình mà trong quá trình nuôi không sử dụng chất cấm hoặc các chất không có nguồn gốc tự nhiên, bảo đảm độ tinh khiết. Hiện nay, 100% đàn ong trên địa bàn xã Tuấn Đạo nuôi theo hướng hữu cơ, chất lượng mật ổn định, thơm ngon, bán được giá, người tiêu dùng rất ưa chuộng.

Năm 2015, HTX ong mật hữu cơ Sơn Động được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp nhãn hiệu tập thể “Mật ong rừng Sơn Động”, được Bộ Y tế cấp giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm theo Quy định số 46/2007/QĐ-BYT của Bộ Y tế, được Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng chứng nhận mã số, mã vạch để truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

“Đây là niềm vui cũng là trách nhiệm của HTX và tất cả thành viên trong việc bảo vệ, phát huy giá trị và thương hiệu sản phẩm mật ong Sơn Động, từ đó gia tăng thu nhập, tạo việc làm, nâng cao đời sống cho thành viên và người lao động ở huyện miền núi Sơn Động”, ông Minh nhấn mạnh.

Phạm Duy

Bài 2: Làm giàu từ cây dược liệu dưới tán rừng