Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) vừa công bố Báo cáo Kinh tế Vĩ mô Quý II - 2017 cho thấy, quý 2 chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại. Cả xuất khẩu và nhập khẩu đều đạt mức tăng trưởng cao nhất trong vòng hơn 05 năm qua. Đặc biệt, xuất khẩu tăng tốc từ mức tăng trưởng 12,8% (yoy) của quý trước lên 24,5% (yoy) trong Quý 2, góp phần cải thiện đáng kể thâm hụt thương mại. 

VEPR đánh giá, mặc dù đã có sự phục hồi trong Quý 2, các chỉ báo lại đang cho thấy kinh tế Việt Nam ngày càng trở nên phụ thuộc vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài

Tính chung nửa đầu năm, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 97,8 tỷ USD, tăng 18,9% so với cùng kỳ năm trước (2015: 9,3%, 2016: 5,9%). Đồng thời, tăng trưởng xuất khẩu không chỉ phục hồi về giá trị mà cả về lượng. Nếu loại trừ yếu tố giá, tăng trưởng xuất khẩu đạt 12,9% (yoy), cao hơn so với Quý 1 (6,7%) và cùng kỳ năm trước (10,1%). 

Trong khi đó, nhập khẩu hàng hóa trong Quý 2 tiếp tục tăng trưởng ở mức cao, đạt 26,8% (yoy). Kim ngạch nhập khẩu đạt 54,8 tỷ USD trong Quý 2 và 100,5 tỷ USD trong hai quý đầu năm. Do đó, dù giảm nhẹ xuống còn 0,7 tỷ USD trong Quý 2, thâm hụt thương mại của Việt Nam vẫn ở mức 2,7 tỷ USD trong nửa đầu năm 2017.

Xét theo nhóm hàng, xuất khẩu hầu hết các mặt hàng chủ lực của Việt Nam đều tăng đáng kể so với cùng kỳ năm 2016. Trong đó, xuất khẩu nhóm điện thoại và linh kiện đạt 20,1 tỷ USD (tăng 18,3%); điện tử, máy tính và linh kiện đạt 11,3 tỷ USD (tăng 42,3%); máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác đạt 6,1 tỷ USD (tăng 36,3%). Đáng chú ý, xuất khẩu dầu thô nửa đầu năm 2017 đạt 1,6 tỷ USD, tăng 39,2% về giá trị và 10,1% về lượng. Điều này cho thấy rõ xu hướng đẩy mạnh khai thác dầu thô nhằm cải thiện tăng trưởng kinh tế trong năm nay. 

Trong khi đó, nhập khẩu tăng mạnh ở các nhóm hàng tư liệu sản xuất phục vụ cho các ngành công nghiệp chế biến chế tạo. Trong đó, nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 18,4 tỷ USD (tăng 37,8%); điện tử, máy tính và linh kiện đạt 16,2 tỷ USD (tăng 28,2%); điện thoại và linh kiện đạt 6,2 tỷ USD (tăng 29,5%). 

Xét theo đối tác, xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục xu hướng dịch chuyển sang các nước trong khu vực. Kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc và ASEAN lần lượt đạt 13 tỷ USD, 6,6 tỷ USD và 10,4 tỷ USD, tăng tương ứng là 42,5%, 29,1% và 26,7% (yoy).

Trong khi đó, nhập khẩu tăng mạnh khiến thâm hụt thương mại với Hàn Quốc đã vượt qua thâm hụt thương mại với Trung Quốc. Trong sáu tháng đầu năm, nhập khẩu từ Hàn Quốc đạt 22,5 tỷ USD, tăng 51,2% (yoy) trong khi nhập khẩu Trung Quốc chỉ tăng 16,8% và đạt 27,1 tỷ USD.  Theo đó, thâm hụt thương mại Việt Nam-Hàn Quốc ở mức 15,9 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức thâm hụt 14,1 tỷ USD từ Trung Quốc. Điều này cùng với cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu chính phản ánh xu hướng phụ thuộc về thương mại vào một số doanh nghiệp lớn đến từ Hàn Quốc, đặc biệt là Samsung.

VEPR đánh giá, mặc dù đã có sự phục hồi trong Quý 2, các chỉ báo lại đang cho thấy kinh tế Việt Nam ngày càng trở nên phụ thuộc vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

"Tỷ trọng xuất khẩu của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng nhanh cho thấy Việt Nam ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào sản lượng của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt một số công ty lớn như Samsung", VEPR cho biết. 
Nếu như năm 2009, xuất khẩu của khu vực FDI chỉ chiếm 32,9% tổng xuất khẩu thì còn số này đã tăng lên 70,2% năm 2016 và 72,4% trong nửa đầu năm 2017. 

Lê Thuý