Phát biểu tại diễn đàn về tăng trưởng kinh tế hai con số bền vững diễn ra chiều 27/5 tại Hà Nội, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng ESG không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để Việt Nam duy trì tăng trưởng thương mại và hướng tới mục tiêu tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 1.000 tỷ USD.

Theo ông Bình, mục tiêu  1.000 tỷ USD mà Việt Nam đang hướng tới là “con số rất tham vọng”. Việt Nam hoàn toàn có thể đạt song không dễ dàng. 

“Với tốc độ tăng trưởng như hiện nay, chúng ta có thể đạt được trong thời gian tới nhưng rõ ràng sức ép từ thị trường toàn cầu ngày càng lớn bởi những tiêu chuẩn rất khắt khe”, ông Bình nói.

Việt Nam hiện đã ký kết và thực thi 17 hiệp định thương mại tự do (FTA), kết nối với gần 60 nền kinh tế, chiếm khoảng 90% GDP toàn cầu. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng trong khi nhiều hàng rào thuế quan được gỡ bỏ, các hàng rào kỹ thuật mới đang được dựng lên dưới dạng tiêu chuẩn ESG.

Ông Bình dẫn chứng hàng loạt quy định mà doanh nghiệp Việt Nam sắp phải đối mặt như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), yêu cầu chống mất rừng đối với hàng hóa xuất khẩu sang châu Âu hay các tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt với ngành thủy sản.

“Những doanh nghiệp trong các lĩnh vực vật liệu xây dựng, thép, xi măng sẽ chịu tác động rất lớn từ CBAM. Trong khi đó, các quy định chống phá rừng hay thẻ vàng của châu Âu vẫn đang lơ lửng đối với ngành đánh cá ngoài khơi… Tất cả những tiêu chuẩn đó ngày càng chặt chẽ hơn đối với hàng hóa sản xuất tại Việt Nam”, ông Bình nhận định.

Theo chuyên gia, tăng trưởng cao và tăng trưởng bền vững là hai yếu tố không thể tách rời. Muốn duy trì đà xuất khẩu và nâng chất lượng tăng trưởng, doanh nghiệp Việt Nam buộc phải đáp ứng các chuẩn mực ESG trong thời gian tới.

“Yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững, cùng với yêu cầu về tuân thủ quy định, chuẩn mực ESG không còn là một sự lựa chọn mà đã trở thành một yêu cầu bắt buộc với nền kinh tế”, ông Bình nhấn mạnh.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt hơn 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước và lập kỷ lục cao nhất từ trước tới nay. Việt Nam tiếp tục xuất siêu hơn 20 tỷ USD.

Tuy nhiên, trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 344,17 tỷ USD, tăng 24,2% nhưng Việt Nam đã nhập siêu trở lại khoảng 7,11 tỷ USD sau 8 năm liên tiếp xuất siêu. Điều này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đảo chiều cán cân thương mại và tạo áp lực lên tỷ giá, thị trường ngoại hối.

Trước bối cảnh đó, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) khuyến nghị cần thúc đẩy xuất khẩu bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, đa dạng hóa thị trường và tận dụng hiệu quả các FTA. Đồng thời, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, phát triển logistics và giảm chi phí để tăng sức cạnh tranh cho hàng Việt trên thị trường toàn cầu.

Đỗ Kiều