Báo cáo của các cơ quan chức năng cho biết, hàng hóa Việt Nam hiện đang chiếm tỷ trọng 70 – 80% tại các kênh phân phối hiện đại, song nhiều DN sản xuất hàng Việt không đồng tình với kết quả này.

Trả lời vấn đề này, bà Lê Việt Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết, cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam đã đi đến năm thứ bảy, qua bảy năm cho thấy con số thống kê của hàng Việt trong siêu thị chiếm 70 – 80% tại kênh bán lẻ hiện đại, thậm chí ở một số siêu thị, tỷ lệ hàng Việt lên đến 90%.

Con đường chật vật

Tuy nhiên, một số DN không đồng tình với con số này có lẽ bởi định nghĩa về hàng Việt Nam chưa rõ ràng (hàng mang thương hiệu Việt và hàng “Made in Vietnam” do DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sản xuất). “Một số DN nhầm lẫn khái niệm này nên đánh giá hàng Việt Nam thấp hơn so với con số thực tế mà chúng tôi đo đếm được”, bà Nga nói.

Ở góc độ DN, ông Nguyễn Đặng Hiến, Tổng Giám đốc công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Tân Quang Minh (Bidrico), chia sẻ rằng ông hoàn toàn đồng ý với đánh giá hàng Việt Nam đang chiếm 70 – 80% trong siêu thị.

Nhưng trên thực tế, ông Hiến cho rằng hàng hóa do các DN FDI sản xuất tại Việt Nam chiếm ưu thế hơn về không gian trưng bày và quầy kệ trong các siêu thị.

“Điều này nói lên thực trạng các DN sản xuất Việt Nam phải nhìn lại mình, tại sao như vậy, tại sao hàng Việt không có chỗ đứng như hàng hóa của DN nước ngoài sản xuất tại Việt Nam và đưa ra vấn đề giải quyết cho chính mình. Tôi mong DN Việt Nam tìm ra lý do cốt lõi giải quyết vấn đề của mình”, ông Hiến nói.

Đánh giá về sự chật vật của thương hiệu Việt khi bước chân vào kênh bán lẻ hiện đại, bà Đinh Thị Mỹ Loan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, cho rằng đây chưa bao giờ là câu chuyện dễ dàng, xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Cụ thể, theo bà Loan, kênh bán lẻ hiện đại Việt Nam còn khá ít, dù được coi là động lực phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam nhưng kênh này chưa đến 30%, nên khá lo lắng khi Bộ Công Thương đưa ra kế hoạch đến năm 2020 phải đạt 40% tỷ lệ phân phối bán lẻ tại kênh bán lẻ hiện đại.

Tiếp đó, yêu cầu cho sản phẩm bán lẻ vào hệ thống bán lẻ nói chung và siêu thị nói riêng cao hơn chợ truyền thống, cửa hàng tạp hóa. Như vậy, yêu cầu này được coi là rào cản về kỹ thuật, chất lượng.

Trong khi đó, không phải DN sản xuất, cung ứng nào cũng cập nhật yêu cầu để đưa hàng vào siêu thị. Rất nhiều DN luôn nói hàng mình tốt, giá cả hợp lý nhưng thực tế không cạnh tranh được trong các siêu thị.

Ngoài ra, theo bà Loan, chính sự cạnh tranh hết sức gay gắt đã làm hàng Việt bị yếu thế hơn. “Trên thực tế, mặc dù hàng Việt có nhiều cải tiến từ chất lượng, bao bì, khuyến mại, quảng bá, marketing, nhưng dù có nói gì, chúng ta không thể cứ đứng ở điểm chúng ta đạt được mà chúng ta phải chạy đua”, bà Loan nói.

Con đường vào kênh bán lẻ hiện đại chưa dễ dàng với các DN Việt

Sức mạnh liên kết

Trở lại vấn đề một số DN Việt Nam hiện nay phàn nàn hàng hóa DN trong nước đang thiếu cạnh tranh bình đẳng so với các DN nước ngoài, ông Nguyễn Thái Dũng, Phó Tổng Giám đốc Big C Thăng Long, cho biết siêu thị lựa chọn sản phẩm hay nhà cung cấp đều đứng trên góc độ bảo vệ quyền lợi khách hàng nên siêu thị phải chọn hàng tốt, giá cả hợp lý.

“Hàng hóa đưa vào siêu thị Big C không khó nhưng để tồn tại, phát triển mới khó vì nhiều hàng hóa Việt Nam chưa xây dựng thương hiệu tốt và thân quen với khách hàng. Chúng tôi chỉ trợ giúp trưng bày, bán hàng, nhưng khách hàng có lựa chọn hàng của DN đó hay không là quyền của khách hàng”, ông Dũng nói.

Với vấn đề khuyến mại, ông Dũng cho biết trên thực tế, siêu thị phải thực hiện nhiều chương trình khuyến mại nên việc nhà sản xuất chia sẻ trách nhiệm, chi phí cùng với nhà phân phối là điều tất yếu. Những chính sách khuyến mại đó cũng góp phần giúp cho các nhà sản xuất bán hàng của mình ra thị trường nhiều hơn.

Về điều này, bà Loan cho rằng, để hạn chế tình trạng thiếu minh bạch trong khi tiếp cận các kênh siêu thị, mọi chiết khấu của siêu thị cần phải minh bạch. Các DN bán lẻ phải làm việc này, sau đó các DN sản xuất, cung ứng sẽ cho ý kiến hợp lý hay công bằng chưa.

Tuy nhiên, theo bà Loan, vẫn còn xảy ra hiện tượng chi phí không chính thức được coi là chiết khấu của DN cho một nhóm cá nhân nào đó làm việc này. Do đó, cần xử lý công bằng, sát sao vì điều này làm hỏng hình ảnh của các nhà bán lẻ. Nếu loại bỏ, xử lý được hai vấn đề này sẽ giảm bớt bức xúc của DN sản xuất về vấn đề chiết khấu cho siêu thị quá cao. Nhìn nhận về việc đưa sản phẩm vào siêu thị của DN Việt khác với DN FDI, ông Hiến cho rằng DN cần quên đi việc đưa sản phẩm của mình vào siêu thị chỉ là trưng bày hàng hóa, mà nên nhìn xa hơn nữa khi chợ truyền thống đang teo tóp dần.

Trong bối cảnh bức tranh phân phối hàng Việt vào kênh phân phối hiện đại đã rõ nét, ông Hiến cho biết rất nhiều DN nhỏ và vừa đang đứng trước ngõ hẹp để bước chân vào kênh phân phối bán lẻ hiện đại.

Vì vậy, DN cần nắm bắt giá trị cốt lõi, tạo cho mình nội lực giúp DN mạnh hơn bằng cách đưa ra chiến lược đúng đắn về sản phẩm, truyền thông phù hợp trong từng giai đoạn.

Đặc biệt, DN cần liên kết với nhau để đưa ra giá bán phù hợp, tránh tình trạng xé lẻ bán với giá thấp bởi hiện nay, nhiều DN luôn cố đạt được hợp đồng với nhà bán lẻ mà quên mất liên kết với các DN sản xuất khác.

“DN không chỉ liên kết với những DN cùng ngành hàng, mà còn phải liên kết với những DN logistics và nguyên phụ liệu để hạ giá thành sản phẩm. DN cần liên kết với nhau để có tiếng nói chung khi làm việc, đàm phán với siêu thị. Do đó, không bao giờ là quá muộn để làm việc này”, ông Hiến nói.

Bà Loan cũng đồng tình với mô hình liên kết giữa các DN cần được nhân rộng. Theo bà Loan, liên kết không chỉ cần trong trường hợp bức xúc, khiếu nại, mà còn cần trong tính toán chi phí lợi ích cho các bên, làm thế nào để DN đạt được hiệu quả kinh doanh tốt nhất.

Lê Thúy