6 tháng đầu năm 2015, lượng khách nước ngoài tới Việt Nam tuy vẫn có xu hướng tăng, nhưng sụt giảm tới hơn 10% so với cùng kỳ năm 2014. Trước thực trạng này, Chính phủ đã liên tục ban hành các chính sách nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành du lịch, mà gần đây là việc miễn visa 1 năm cho công dân 5 nước Tây Âu và 5 năm cho Belarus.

Cần dân giúp sức!

Tuy nhiên, các chuyên gia du lịch cho rằng việc tháo gỡ nút thắt về chính sách visa chỉ là bước đầu thu hút du khách quốc tế đến Việt Nam. Vì điều quan trọng hơn cả vẫn là chất lượng dịch vụ và môi trường du lịch có đủ sức hút để du khách nước ngoài quyết định đến Việt Nam không chỉ một lần mà còn là lần thứ 2, thứ 3….

Tại tọa đàm “Vì môi trường Du lịch Việt Nam an toàn, thân thiện” do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức ngày 15/7, các chuyên gia, doanh nghiệp du lịch cho rằng, để cải thiện nền du lịch Việt Nam, ngành du lịch rất cần sự vào cuộc của người dân.

Lý giải cho nguyện vọng này, đại diện một công ty du lịch cho rằng thực tế hiện nay, người dân Việt Nam đang nghĩ rằng mình không có lợi ích với du lịch vì có tâm lí là chỉ có công ty du lịch, khách sạn, nhà hàng hưởng lợi… nên người dân không tham gia quảng bá du lịch một cách tích cực.

Vị đại diện doanh nghiệp cho biết thêm, việc người dân Việt Nam chưa mặn mà làm du lịch, chắc là do họ không thấy được lợi ích mà du lịch đem lại. Họ vẫn cho rằng du lịch phát triển thì chỉ có ngành du lịch hưởng lợi.

Lượng khách nước ngoài đến Việt Nam liên tục sụt giảm

Tuy nhiên, thẳng thắn mà nói, nếu du lịch phát triển, thì hình ảnh và con người Việt Nam sẽ được quảng bá đến bạn bè quốc tế. Đó là niềm tự hào của cả dân tộc. Du lịch không chỉ đem lại lợi ích cho người làm du lịch mà cho tất cả những người Việt Nam.

“Như câu chuyện người Việt Nam đi du lịch ở Singapore chẳng hạn, khi bị cửa hàng ở đất nước này ép mua chiếc điện thoại Iphone, ngay lập tức, cộng đồng người dân Singapore lên án tẩy chay và chỉ trích cửa hàng bắt ép du khách Việt. Đây là ví dụ về cách làm du lịch mà người dân Việt Nam nên học. Đó là hãy đứng ra lên án những hành vi không đẹp, làm xấu đi hình ảnh đất nước của mình”, vị đại diện doanh nghiệp này cho biết.

Thêm vào đó, các doanh nghiệp cũng cho rằng chính vì người dân thờ ơ với vấn đề giữ chân du khách nên mới dẫn tới tình trạng chặt chém giá cả dịch vụ xảy ra ở nhiều điểm du lịch. Dù đã có khung giá theo quy định, nhưng cơ quan quản lý nhà nước lại rất khó quản lý, nhất là những dịp cao điểm của mùa du lịch.

Khẳng định du khách quốc tế vẫn đang than phiền và quan tâm về vấn đề vệ sinh, an toàn thực phẩm khi đến Việt Nam, ông Bạch Ngọc Chiến, Giám đốc Vietravel Hà Nội, cho rằng vệ sinh môi trường không chỉ phục vụ cho khách du lịch mà cho chính người dân. Vì chúng ta sống ở đó 360 ngày, trong khi khách du lịch chỉ đến vài ngày mà thôi. Nếu có sự chung tay góp sức của người dân thì sẽ giải quyết được việc này.

Một đi không trở lại?

Song bên cạnh đó, ngành du lịch cũng không thể đổ lỗi cho người dân không tham gia làm du lịch, bởi lẽ trách nhiệm quảng bá, phát triển du lịch Việt vẫn là việc của ngành.

Theo thống kê từ Ban quản lý Chương trình phát triển năng lực du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội (Dự án EU), công bố về kết quả khảo sát khách du lịch tại 5 điểm chính: Sapa, Hạ Long, Huế, Đà Nẵng, Hội An, cho thấy, các điểm đến du lịch Việt Nam hầu như chỉ thu hút khách du lịch mới đến lần đầu, rất ít khách quay lại lần thứ hai, thứ ba.

Đây là thực tế và cần phải nhìn thẳng vào sự thật. Số lượng khách quay lại chủ yếu là những người đến Việt Nam vì công việc và Việt kiều về thăm thân nhân. Một phần rất nhỏ khách quay lại từ các nước láng giềng gần.

Đặc biệt, một thực trạng đáng buồn cần phải nói tới nữa là khách du lịch đến Việt Nam phần đông vẫn chỉ dừng lại ở việc tham quan, ngắm cảnh rồi chụp hình chứ rất ít khi “mở hầu bao” chi tiêu. Trong khi các du khách đi Nhật Bản, Hàn Quốc chi tiêu khoảng 1.000 USD cho một lần mua sắm thì ở Việt Nam, khách du lịch tiêu không quá 300 USD/lần.

Khi tham vấn du khách về vấn đề này, họ cho biết, Việt Nam chưa thực sự trở thành thiên đường mua sắm đối với khách du lịch bởi vẫn thiếu sản phẩm sáng tạo, độc đáo, mang tính đặc trưng văn hóa. Bằng chứng là lượng tiền khách bỏ ra mua quà, sản phẩm văn hóa - du lịch tại Việt Nam chỉ chiếm 15%, trong khi khách đến Singapore, Thái Lan đã “móc túi” hơn 50% cho các sản phẩm.

Như vậy, có thể khẳng định trong khi trên toàn cầu, đặc biệt là trong khu vực, hoạt động du lịch có nhiều chuyển động mạnh, thì mô hình kinh doanh của nhiều đơn vị du lịch ở Việt Nam trong nhiều năm qua không thay đổi, nói thẳng ra là hiệu quả kém.

Nguyên nhân được ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, cho biết là do cơ chế quản lý hiện nay đang làm giảm khả năng chỉ đạo và liên kết giữa các địa phương. Không chỉ vậy, công tác xúc tiến đang ngày một thiếu chuyên nghiệp do quá nhiều cơ quan tham gia, nguồn lực thiếu nhưng lại phân tán, không thể tổ chức được các chiến dịch lớn, làm thay đổi thị trường và hút thêm khách vào Việt Nam.

Kênh bán hàng tại các hội chợ quốc tế ít khả thi, bởi các công ty du lịch trên thế giới hiện phổ biến hình thức giao dịch online, vừa thuận tiện, vừa tiết kiệm. Do vậy, các công ty du lịch cần phải trực tiếp hợp tác với các đối tác. Phải chủ động trong giá vận chuyển, trong đó vai trò của ngành hàng không rất quan trọng.

Ngoài ra, sự yếu kém hạ tầng cơ sở vật chất cũng đang là nguyên nhân cản trở du lịch phát triển. Một đại diện tỉnh Hà Giang, cho biết thực tế du lịch Hà Giang mới được biết đến từ 2010, song cái mà Hà Giang đang trăn trở hiện nay là hạ tầng giao thông vì Hà Giang không có đường không, đường sắt, mà chỉ có đường bộ đang ngày càng xuống cấp.

Vị đại diện tỉnh Hà Giang cho biết: “Khi Hà Giang giới thiệu với du khách quốc tế về tiềm năng du lịch Hà Giang thì họ rất thích thú, nhưng khi hỏi đến việc di chuyển từ Hà Nội đến Hà Giang bao lâu. Họ nhận được câu trả lời của chúng tôi là nếu du khách biết đường khoảng 5-7 tiếng, còn không biết đường chắc phải hơn, thì họ ồ lên và chần chừ vì thời gian quá lâu”.

Lê Thúy