Tính đến chiều 30/1, đã có 25 ngân hàng công bố kết quả kinh doanh năm 2025. Bức tranh tài chính ngành ngân hàng năm qua ghi nhận sự bứt phá kỷ lục về lợi nhuận tại nhóm dẫn đầu, sự hồi phục của một số ngân hàng nhỏ, song cũng chứng kiến đà giảm tốc và những khoản lỗ trong quý IV tại một số đơn vị.

Nhóm tư nhân bứt tốc

Điểm nhấn lớn nhất của năm 2025 là sự mở rộng mạnh mẽ của nhóm ngân hàng có lợi nhuận trên 30.000 tỷ đồng. Nếu năm 2024 chỉ có Vietcombank, VietinBank và BIDV, thì danh sách này năm nay đã nâng lên con số 6.

Trong nhóm Big 4, Vietcombank tiếp tục dẫn đầu với 45.000 tỷ đồng, theo sau là VietinBank (ước đạt 41.000 tỷ, cao nhất lịch sử) và BIDV (36.000 tỷ). Tại khối tư nhân, MB, VPBank và Techcombank lần đầu tiên gia nhập nhóm lợi nhuận trên 30.000 tỷ đồng.

Động lực tăng trưởng của các "ông lớn" tư nhân đến từ việc cải thiện tổng thu nhập hoạt động (TOI) và kiểm soát tốt chi phí. Đơn cử, VPBank ghi nhận thu nhập lãi thuần tăng 16% và lãi từ chứng khoán gấp 4,3 lần; trong khi Techcombank có mức tăng trưởng TOI 14% nhưng chi phí hoạt động chỉ tăng 7%.

Nhiều ngân hàng TMCP ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng từ hai con số trở lên. Điển hình, HDBank đạt hơn 21.300 tỷ đồng, tăng 27,4%. Các chỉ số hiệu quả hoạt động như ROE đạt 25,3%, thuộc nhóm cao nhất hệ thống.

SHB ghi nhận lãi trước thuế hơn 15.000 tỷ đồng (tăng 30%), hoàn thành vượt kế hoạch. Tổng tài sản tiệm cận mốc 1 triệu tỷ đồng, và dự kiến sẽ đạt được trong năm 2026. TPBank và OCB lần lượt báo lãi hơn 9.200 tỷ đồng (tăng 21%) và hơn 5.000 tỷ đồng (tăng gần 26%).

Đáng chú ý, một số ngân hàng quy mô nhỏ cũng ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc trong năm qua. Đơn cử như NCB có lãi trở lại với tín hiệu tích cực từ việc xử lý nợ xấu. Lợi nhuận trước trích lập theo đề án tái cơ cấu đạt 947 tỷ đồng, CASA tăng trưởng vượt trội 51% so với kế hoạch.

Tương tự, VietABank có lợi nhuận tăng gấp rưỡi, đạt hơn 1.600 tỷ đồng.

Bên cạnh đà tăng trưởng, thị trường cũng ghi nhận sự chững lại hoặc sụt giảm ở một số nhà băng do áp lực trích lập dự phòng. Sacombank chịu lỗ hơn 3.300 tỷ đồng trong quý IV do trích lập dự phòng mạnh tay (cả năm hơn 11.300 tỷ); lũy kế cả năm lãi 7.628 tỷ đồng, chỉ đạt 52% kế hoạch.

ACB ghi nhận lợi nhuận cả năm giảm 7% còn 19.539 tỷ đồng, riêng quý IV giảm gần 40%. Tuy nhiên, ACB chính thức gia nhập nhóm ngân hàng có tổng tài sản trên 1 triệu tỷ đồng.

BVBank và Saigonbank đều ghi nhận kết quả kém khả quan trong quý IV (BVBank giảm 60%, Saigonbank lỗ hơn 107 tỷ). Dù vậy, tính chung cả năm, 2 ngân hàng này vẫn có tăng trưởng dương so với năm 2024.

MSB và VIB cùng duy trì đà tăng nhẹ (lần lượt đạt 7.058 tỷ và 9.100 tỷ), tập trung vào việc củng cố các chỉ số an toàn vốn và kiểm soát nợ xấu.

Lý giải cho con số lợi nhuận ấn tượng toàn ngành, các chuyên gia từ Chứng khoán BIDV và Thiên Việt (TVS) chỉ ra 2 động lực chính.

Thứ nhất, tăng trưởng tín dụng đạt đỉnh. Năm 2025, tín dụng toàn hệ thống tăng hơn 19%, mức cao nhất trong một thập kỷ. Dòng vốn chảy mạnh vào nền kinh tế giúp thu nhập lãi thuần – mảng kinh doanh cốt lõi của ngân hàng – tăng trưởng mạnh. Ví dụ, VPBank có thu nhập lãi thuần tăng 16%, Techcombank ghi nhận tổng thu nhập hoạt động tăng 14%.

Thứ hai, hoạt động kinh doanh chứng khoán khởi sắc. Sự thăng hoa của thị trường chứng khoán giúp mảng thu nhập ngoài lãi bùng nổ. Điển hình tại VPBank, lãi từ mua bán chứng khoán gấp 4,3 lần năm trước, đạt hơn 1.500 tỷ đồng.

Ngoài ra, nỗ lực tinh gọn bộ máy và số hóa để giảm chi phí (CIR) cũng đóng góp lớn. LPBank, Sacombank, VIB đã cắt giảm hàng nghìn nhân sự; VietinBank tái cơ cấu hơn 100 phòng giao dịch. Techcombank kiểm soát chi phí chỉ tăng 7% trong khi doanh thu tăng 14%, cho thấy hiệu quả vận hành tối ưu.

Lạc quan nhưng thận trọng trước rủi ro chính sách

Giới phân tích vẫn giữ cái nhìn lạc quan về ngành ngân hàng trong năm 2026 với dự báo lợi nhuận tăng trưởng từ 15% - 21%. Các yếu tố tăng trưởng năm ngoái tiếp tục được duy trì trong năm nay.

Thứ nhất là yếu tố vĩ mô thuận lợi: Quốc hội đặt mục tiêu GDP tăng 10%, tạo áp lực duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng. Chứng khoán Vietcap và MBS kỳ vọng tín dụng sẽ tiếp tục tăng trưởng cao (dự báo 17,8% - 21%) để hỗ trợ nền kinh tế.

Thứ hai, thị trường chứng khoán thăng hoa: VN-Index được SSI và Vietcombank Securities dự báo có thể chạm mốc 2.120 - 2.300 điểm, tiếp tục thúc đẩy thu nhập ngoài lãi.

Thứ ba, chất lượng tài sản cải thiện: Thị trường bất động sản ấm lên và hành lang pháp lý xử lý nợ xấu thông thoáng hơn sẽ giúp giảm áp lực trích lập dự phòng, cải thiện biên lãi ròng (NIM).

Tuy nhiên, vẫn còn đó những "cơn gió ngược". Ngày 10/1, Ngân hàng Nhà nước đã phát đi tín hiệu thận trọng với mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 chỉ khoảng 15%, thấp hơn mức thực hiện năm 2025. Đặc biệt, chỉ đạo của Thủ tướng về việc kiểm soát chặt tín dụng bất động sản (hiện chiếm 11% dư nợ nền kinh tế, khoảng 2 triệu tỷ đồng) để ngăn chặn đầu cơ, có thể làm giảm tốc độ giải ngân vào lĩnh vực này. Một số chuyên gia thận trọng cho rằng nếu dòng vốn địa ốc bị siết, tăng trưởng tín dụng thực tế có thể chỉ đạt quanh mức 13%, kéo theo đà tăng lợi nhuận của ngân hàng chậm lại.

Thanh Hoa