Nếu gõ từ khóa “đại gia dễ vay vốn” trên trang tìm kiếm Google, nó sẽ cho ra những kết quả với nội dung khá “xấu”, đại loại như: “Đại gia Việt: Thăng hoa vốn vay, còng lưng nợ lãi”, “Đại gia thủy sản vay hơn 1.000 tỷ đồng bằng hồ sơ khống”, “Không hiếm đại gia, thiếu gia vay tiền sắm siêu xe”, “Sở hữu ngân hàng, đại gia mặc sức điều vốn”, “Ngân hàng khốn đốn vì mời đại gia vay vốn”…

“Nhất bên trọng, nhất bên khinh”

Hai chữ “đại gia” lại được hâm nóng trong buổi làm việc của Tổ công tác của Thủ tướng do Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng dẫn đầu tại Ngân hàng Nhà nước (NHNN) diễn ra ngày 18/7.

Ông Mai Tiến Dũng truyền đạt ý kiến của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc là tiền vay không nên ưu ái chảy vào đại gia mà phải chảy vào DN khởi nghiệp, sản xuất – kinh doanh, hay nói khác là phải đi vào đầu tư sản xuất, cơ sở hạ tầng.

Cũng nên nhắc lại, hồi đầu tháng 7/2017, tại phiên họp trực tuyến của Chính phủ với các lãnh đạo của 63 tỉnh, thành phố trong cả nước, người đứng đầu Chính phủ cũng đã từng lưu ý chuyện này. Đó là “tín dụng không dành cho các đại gia mà phải dành cho DN tiếp cận vốn, nhất là DN nhỏ và vừa, DN khởi nghiệp, chúng ta cần nguồn vốn lớn cho lĩnh vực này”.

Vấn đề băn khoăn của Thủ tướng cũng là nỗi niềm băn khoăn lớn của các DN nhỏ (mini-gia) khi việc tiếp cận vốn vay ngân hàng của họ cứ trầy trật, nhiều cửa ải, không dễ dàng như những “ông lớn” DN hay các đại gia.

Điều này rất dễ nhận thấy, chỉ cần gõ từ khóa “doanh nghiệp nhỏ khó vay vốn” trên Google, nó sẽ cho ra khoảng 730.000 kết quả mà nội dung chủ yếu xoay quanh câu hỏi vốn đã cũ rích: “Vì sao doanh nghiệp nhỏ vẫn khó tiếp cận vốn ngân hàng?”.

Thực ra, trong vấn đề cho vay vốn, rõ ràng những đại gia hay các “ông lớn” DN có nhiều lợi thế hơn so với các DN nhỏ về nhiều mặt. Tuy nhiên, thời gian qua, có nhiều đại gia lừa đảo ngân hàng hoặc vướng vào bê bối, vòng xoáy nợ nần, khiến cho các ngân hàng trở nên thận trọng hơn với họ.

Dòng vốn vay không nên ưu ái chảy vào đại gia lớn mà phải chảy vào DN đầu tư sản xuất – kinh doanh

Câu chuyện đại gia thủy sản Phan Bá Tòng (tức Tòng Thiên Mã) đã chiếm đoạt của chi nhánh ngân hàng Phát triển khu vực Cần Thơ – Hậu Giang (VDB Cần Thơ) qua nhiều hợp đồng tín dụng tổng cộng trên 147 tỷ đồng là một điển hình. Hoặc mới đây, trong tháng Bảy này, tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau đã tuyên án 7 đại gia thủy sản ở miền Tây lừa đảo chiếm đoạt hơn 1.000 tỷ đồng của ngân hàng.

Trong khi một số đại gia “tàn phá” ngân hàng khủng khiếp như vậy, sự “sống còn” của các DN mới thành lập vẫn còn nhiều dấu hỏi khi nguồn vốn vay ngân hàng không dễ dàng đến với họ.

Không dồn vốn cho đại gia

Như thông tin từ Tổ công tác của Thủ tướng với NHNN, năm ngoái cả nước có 110.000 DN thành lập mới, sáu tháng đầu năm nay có xấp xỉ 60.000 DN mới. Song số DN dừng hoạt động, đóng cửa cũng nhiều do các nguyên nhân như khó khăn về tiếp cận tín dụng, đất đai, chính sách…

Báo cáo mới đây từ Ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đáng để suy ngẫm khi cho biết, lượng DN khó khăn trong tiếp cận vốn lên tới 44%. Và trong khi lãi suất cho các DN lớn chỉ khoảng 7%/năm nhưng đối với những DN nhỏ đều ở mức trên 8%. Rõ ràng, các DN nhỏ không những khó tiếp cận với vốn vay ngân hàng mà còn phải chịu mức lãi suất cao hơn.

Trong vấn đề khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng của các DN nhỏ hiện nay, theo bà Lê Thị Kim Xuân, Trưởng Văn phòng đại diện Hiệp hội Ngân hàng tại Tp.HCM, các DN nhỏ đã tự đánh giá là năng lực tài chính yếu, vốn ít và tài sản của họ có giá trị rất thấp nên họ không có đủ tài sản để thế chấp vay vốn ngân hàng.

Trong khi đó, có một hình thức có thể mở rộng khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho các DN nhỏ là “cho vay có bảo đảm” với tài sản là “động sản”. Đây là khuynh hướng theo thông lệ quốc tế, trên thế giới, dư nợ cho vay là “động sản” thường chiếm đến 70%, trong khi ở Việt Nam, cố gắng lắm tới thời điểm này, dư nợ cho vay với tài sản là “động sản” chỉ chiếm 30%.

Bà Xuân cho rằng trong điều kiện hiện nay, nếu các ngân hàng cứ quan tâm cho vay với các tài sản thế chấp là bất động sản, tình trạng nợ xấu vẫn xảy ra rất khó xử lý. Còn với tài sản là “động sản” (ví dụ như hàng tồn kho, các khoản thu…), các DN đều có.

Điều quan trọng là ngân hàng và các cơ quan quản lý, cũng như các ngành nghề và bản thân DN, cần thay đổi về mặt nhận thức để tạo điều kiện cho các DN nhỏ có thể dễ dàng tiếp cận vốn tín dụng.

Hơn nữa, các DN nhỏ phải xây dựng được phương án sản xuất kinh doanh hiệu quả, các ngân hàng và DN cùng ngồi lại với nhau tính toán đầu vào, đầu ra nhằm tạo lòng tin cho ngân hàng.

Nói tóm lại, từ lời nhắc nhở của Thủ tướng, giữa cái hào nhoáng, nhận nhiều ưu ái cho những đại gia tương phản với các DN nhỏ đang vật vã cần vốn để đầu tư cho sản xuất, mong các ngân hàng đừng “nhất bên trọng, nhất bên khinh”, không dồn cho các đại gia nữa mà hãy dành nhiều quan tâm hơn đến các DN nhỏ để họ có đường sống và phát triển.

Thế Vinh