Năm 2017, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì thực hiện Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017 - 2025” theo Quyết định số 939/QĐ-TTg, nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức kinh doanh và khơi dậy tinh thần sáng tạo của hội viên.

Bứt phá từ những mô hình kinh tế tập thể do phụ nữ làm chủ

Trải qua hơn 8 năm triển khai, Đề án đã tạo nên bước ngoặt lớn cho phong trào phụ nữ khởi nghiệp, đặc biệt là sự phát triển vượt bậc của kinh tế tập thể. Chương trình đã hỗ trợ hơn 118.000 phụ nữ khởi nghiệp, đạt con số gấp gần 6 lần so với mục tiêu ban đầu đề ra. Cùng với việc huy động trên 654 tỷ đồng cho công tác đào tạo, tư vấn và đồng hành, Đề án đã thúc đẩy thành lập hàng nghìn HTX cùng các tổ hợp tác (THT), tạo việc làm và sinh kế ổn định cho hàng vạn lao động địa phương.

Dấu ấn nổi bật là mạng lưới kinh tế tập thể nữ không ngừng lớn mạnh với hơn 1.600 HTX và trên 6.000 THT do phụ nữ trực tiếp tham gia quản lý đã được thành lập, vượt xa các chỉ tiêu trong kế hoạch.

Nhằm tiếp tục hỗ trợ toàn diện và lâu dài cho phụ nữ trong hoạt động khởi nghiệp đổi mới, sáng tạo, ngày 31/10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2415/QĐ-TTg giao Hội LHPN Việt Nam chủ trì thực hiện Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035".

Đóng vai trò như một “bệ đỡ mềm” ở tuyến cơ sở, các cấp Hội Phụ nữ đã kiên trì tổ chức các khóa đào tạo nghề, tập huấn kỹ năng quản trị, hỗ trợ sinh kế và mở rộng mạng lưới giao thương. Nhờ nền tảng này, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số đã từng bước xóa bỏ tư duy sản xuất nhỏ lẻ, tự tin liên kết xây dựng mô hình kinh tế tập thể bài bản và thích ứng với điều kiện đặc thù của địa phương.

Câu chuyện của chị Đinh Thị Thu, người dân tộc Lô Lô ở xã Tân Quang, tỉnh Tuyên Quang, là tấm gương điển hình về việc phát triển kinh tế qua mô hình HTX, có sức lan tỏa mạnh. Nhờ tham gia các lớp tập huấn khởi nghiệp do Hội LHPN xã tổ chức, năm 2016, chị Thu đã cùng một số thành viên thành lập HTX Nhật Minh, tập trung khai thác giá trị từ cây lá giang rừng. Đây là loại lá được thị trường ưa chuộng nhờ mùi thơm đặc trưng sau khi sấy khô, thường dùng làm vỏ bánh và trang trí món ăn.

Từ mô hình liên kết này, HTX Nhật Minh hiện thu mua đều đặn khoảng 10 tấn lá mỗi ngày từ bà con quanh vùng, tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 70 lao động với mức thu nhập từ 4 - 5 triệu đồng/người/tháng. Sự năng động của HTX đã biến cây lá giang từ loài cây mọc hoang trở thành cây trồng xóa nghèo chủ lực tại bản làng.

Tại xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn, HTX Sản xuất dịch vụ nông lâm sản Bản Quyền Tràng Định lại khẳng định sức sống mạnh mẽ của kinh tế tập thể khi nhanh nhạy nắm bắt xu hướng chuyển đổi số. Từ năm 2021, chị Trần Thị Thu Lan, Giám đốc HTX, đã tích cực ứng dụng công nghệ số để quảng bá dòng sản phẩm Trà Lan Ngọc.

Phát huy những kỹ năng tiếp thu từ các lớp tập huấn của Hội Phụ nữ, chị Lan đã tự tay xây dựng kênh bán lẻ trên mạng xã hội TikTok mang tên “Lan Ngọc Tea” và phát triển thương hiệu “Trà Lan Ngọc” trên nền tảng Facebook. Cách làm này giúp HTX kết nối thẳng tới người tiêu dùng mà không phụ thuộc vào khâu trung gian. Đến nay, mỗi năm HTX Bản Quyền đưa ra thị trường khoảng 150.000 hộp trà, đồng thời bao tiêu ổn định hàng trăm tấn hồi và thảo dược cho người dân với mức giá bảo đảm, tạo dựng chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ bền vững.

Mở rộng chuỗi giá trị và trợ lực chuyển đổi số ở vùng cao Điện Biên

Khởi nghiệp vốn nhiều thách thức, với phụ nữ vùng cao còn chịu thêm rào cản về vốn, kiến thức, kỹ năng sản xuất, kinh doanh và khả năng tiếp cận thị trường. Nhằm giúp chị em chủ động phát triển kinh tế, Hội LHPN tỉnh Điện Biên đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ thiết thực, từ nguồn vốn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật đến các mô hình sinh kế bền vững.

Điểm sáng tiêu biểu là việc nâng cao giá trị nông sản qua mô hình HTX của chị Cà Thị Hoa ở phường Mường Thanh. Thay vì bán nông sản tươi với giá trị bấp bênh, chị Hoa chọn hướng chế biến sâu sản phẩm ngô nếp tím sấy nhằm kéo dài thời gian bảo quản và đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng. Khi đưa sản phẩm vào HTX Tiến Đạt, chị được Hội Phụ nữ hỗ trợ tham gia các lớp tập huấn để nâng cao kiến thức sản xuất, kinh doanh, hoàn thiện quy trình và kỹ năng bán hàng. Nhờ sự đồng hành này, sản phẩm ngô sấy của HTX Tiến Đạt đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, phát triển ổn định trên thị trường và tạo thêm nhiều việc làm cho lao động địa phương.

Cũng tại Điện Biên, chị Lò Thị Hiên ở bản Bó Mạy, xã Mường Ảng, đã phát triển món thịt sấy khô truyền thống của người Thái thành thương hiệu thịt gác bếp Hiên Hiên. Được Hội Phụ nữ tạo điều kiện tham gia các lớp tập huấn, học hỏi kinh nghiệm và kết nối cung cầu, chị Hiên đã từng bước chuẩn hóa quy trình chế biến, bao bì mẫu mã và đưa sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao vào năm 2024.

Đặc biệt, công tác hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế tại Điện Biên còn tạo bước đột phá mạnh mẽ nhờ hoạt động thúc đẩy chuyển đổi số. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Hội LHPN tỉnh Điện Biên đã phối hợp hỗ trợ trên 100 lượt phụ nữ làm quen với gian hàng trực tuyến, livestream bán hàng và các nền tảng thương mại điện tử ngay trên điện thoại thông minh. Hội viên được cầm tay chỉ việc từ cách chụp ảnh sản phẩm, xây dựng nội dung quảng bá, giới thiệu hàng hóa cho đến kỹ năng chốt đơn và chăm sóc khách hàng trên môi trường số.

Tạo sinh kế theo kinh tế xanh giúp xóa nghèo cho phụ nữ dân tộc thiểu số vùng đất Sông Vàng

Những nữ giám đốc HTX tiếp lửa cho phụ nữ dân tộc thiểu số phát triển kinh tế, thoát nghèo

Trước đây, bà con nông dân chủ yếu bán nông sản cho thương lái hoặc mang ra các chợ địa phương nên đầu ra rất bấp bênh và phụ thuộc thời vụ. Sau khi tham gia tập huấn, nhiều phụ nữ đã tự tin lập các gian hàng trực tuyến, đăng tải hình ảnh và bán hàng qua mạng xã hội Facebook, Zalo cùng các sàn thương mại điện tử. Sự chuyển biến về tư duy kinh doanh này đã giúp các mặt hàng nông sản như gạo, mật ong, rau củ hay các món chế biến truyền thống vượt qua ranh giới thôn bản, tiếp cận trực tiếp với khách hàng tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.

Bà Pờ Diệu Ninh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Điện Biên, khẳng định việc hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp và khởi sự kinh doanh là giải pháp trọng tâm để nâng cao quyền năng kinh tế cho hội viên. Tổ chức Hội không chỉ hỗ trợ kiến thức, vốn, xây dựng sản phẩm và kết nối thị trường, mà còn phối hợp với doanh nghiệp đào tạo nghề và kỹ năng thực tế, giúp phụ nữ có thêm năng lực để tự tin phát triển kinh tế gia đình.

Khơi thông trợ lực giúp các HTX do phụ nữ quản lý bứt phá

Dù đã có bước phát triển vượt bậc với hàng nghìn HTX và THT ra đời, khu vực kinh tế tập thể do phụ nữ làm chủ vẫn đang gặp phải nhiều rào cản nội tại. Năng lực quản trị mô hình kinh tế tập thể ở vùng cao còn nhiều hạn chế, nguồn vốn mỏng và việc thiếu chiến lược bài bản khiến không ít mô hình khởi sự theo phong trào nhanh chóng bị đuối sức. Nhiều mặt hàng nông sản dù đạt chất lượng tốt nhưng HTX vẫn lúng túng trong việc tìm đầu ra ổn định.

Bên cạnh áp lực cạnh tranh trên thương trường, phụ nữ quản lý HTX và THT còn phải đối mặt với định kiến giới, gánh nặng chăm lo gia đình đan xen với trách nhiệm điều hành sản xuất. Sự bỡ ngỡ trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng, thủ tục hành chính và kỹ năng số cũng là những trở ngại lớn đè nặng lên các nữ điều hành kinh tế tập thể.

Nhìn nhận vấn đề này từ góc độ vĩ mô, bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam, Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, đã phát biểu tại phiên thảo luận Tổ trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI về tình hình kinh tế xã hội những tháng đầu năm 2026 rằng bình đẳng giới không còn là vấn đề an sinh mà là vấn đề hiệu quả kinh tế.

Đại biểu Trần Lan Phương đề xuất Chính phủ cần nghiên cứu các gói hỗ trợ đặc thù về tín dụng xanh cho phụ nữ và chuyển đổi số cho doanh nghiệp nữ để tạo điều kiện cho lực lượng này đóng góp hiệu quả vào mục tiêu tăng trưởng hai con số. Những chính sách đồng bộ này sẽ là trợ lực đắc lực, giúp các HTX và THT do phụ nữ điều hành nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và tiếp tục là trụ cột kinh tế vững chắc ở các vùng nông thôn.

Hoàng Hà