Giá vải thiều hiện vào khoảng 40.000 – 50.000 đồng/kg, cao gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Thế nhưng, khi có mặt tại thị trường nước ngoài, từ siêu thị cho đến kênh thương mại điện tử, một kg vải có thể đội giá cao gấp 3, gấp 5 và thậm chí gấp cả chục lần.

Như thời điểm hiện nay, giá vải thiều Việt Nam xuất khẩu (XK) chính ngạch sang Trung Quốc được bán với giá khá cao, khoảng 26 Nhân dân tệ, tức là gần 90.000 đồng/kg.

Giá thả nổi

Giá bán vải thiều tại Australia vào khoảng 13-14 AUD (tương đương khoảng 220.000 – 240.000 đồng/kg), tức là cao gấp 5 lần. Vì sao lại đội giá cao ở thị trường khó tính này?

Theo lý giải, với thị trường Australia, trước mỗi mùa XK vải, cơ sở đóng gói phải được cơ quan chức năng kiểm tra đánh giá và công nhận đáp ứng điều kiện nhập khẩu của nước này.

Bao bì đóng gói vải XK sang Australia phải đảm bảo hạn chế việc lây nhiễm sinh vật gây hại, kẽ hở hoặc lỗ thoáng phải nhỏ hơn 1,6mm. Thùng carton đựng vải phải ghi rõ mã số cơ sở trồng vải, cơ sở đóng gói và cơ sở xử lý.

Ts.Nguyễn Quốc Vọng (Đại học RMIT tại Australia) cho biết có thời điểm, giá thành trái vải sau khi thực hiện các công đoạn như di chuyển, chiếu xạ, bao bì rồi xuất sang Sydney (Australia) đội lên rất nhiều, trong đó logistics chiếm tới 50%. Chính vì việc này mà vài năm trước, trong ngày ra mắt đầu tiên tại thị trường Sydney với mức giá 19 USD/kg, vải Việt Nam đã không có một khách hàng nào mua.

Vài ngày sau, giá trái vải Lục Ngạn tại Sydney phải hạ xuống 7,5 USD/ kg, khách hàng mới bắt đầu mua nhưng khi đó, độ tươi của trái vải cũng đã kém hơn.

Chia sẻ về vấn đề giá cả của hàng Việt khi bán ở thị trường nước ngoài, liên hệ trường hợp doanh nghiệp (DN) của mình, bà Trương Ngọc Bích, Phó Giám đốc công ty TNHH Nhựa Đồng Tâm (Long An), cho biết sản phẩm nhựa của công ty đã được tiêu thụ ở Myanmar và các nước châu Phi nhưng đến nay không biết giá bán ở những thị trường đó như thế nào, vì tất cả đều là xuất qua trung gian là các nhà thu mua từ Hồng Kông.

Theo bà Bích, xuất hàng qua trung gian khiến DN không thể kiểm tra được là bán ở đâu, giá cả như thế nào hoặc họ có làm chuyện gì đó ảnh hưởng đến thương hiệu của mình hay không.

Giới chuyên gia cho rằng việc XK gián tiếp qua trung gian có thể làm cho giá hàng Việt bị thả nổi và có thể đội giá rất nhiều lần ở nước ngoài mà nhà sản xuất trong nước hoàn toàn không hề kiểm soát được. Điều này sẽ cản trở nỗ lực XK của nhà sản xuất Việt.

Tận dụng "chợ online"

Ưu điểm của việc XK này là tiếp cận thị trường nhanh, DN nội dành thời gian tập trung nguồn lực cho sản xuất và việc XK của bên thu mua thường chi trả hầu hết các chi phí liên quan đến bán hàng quốc tế. Tuy nhiên, một trong những nhược điểm của phương thức này là nhà sản xuất khó kiểm soát phân phối, giá bán hàng…, trái ngược với XK trực tiếp.

Bên cạnh đó, một nguyên nhân quan trọng không kém khiến hàng Việt ra nước ngoài phải đội giá cao là vì chi phí vận chuyển hàng hóa của Việt Nam cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực ASEAN. Chi phí này chiếm 20% chi phí sản xuất, trong khi ở nước khác chỉ là 10%.

Điều này dẫn đến việc hàng hóa của các DN Việt bị đẩy giá lên cao khi xuất sang nước ngoài, nên sẽ rất khó cạnh tranh, khó tiêu thụ.

Mặt khác, các DN Việt cũng cần suy ngẫm từ chuyện hàng Việt hiện nay đội giá cao trên các kênh thương mại điện tử (TMĐT) ở nước ngoài, như một hộp vải thiều có 12 quả nhưng có giá đến 400.000 đồng là một điển hình.

Một số người bán hàng (seller) chuyên nghiệp của nước ngoài chuyên bán những món hàng Việt vốn có mức giá rất rẻ ở trong nước nhưng khi rao bán trên các trang TMĐT quốc tế như Amazon, eBay hay Alibaba với giá cao gấp nhiều lần.

Ông Erik Frankel, một người Mỹ đang trú ở quận 1 (Tp.HCM) chuyên rao bán hàng Việt trên các trang TMĐT quốc tế, thừa nhận một sản phẩm sản xuất ở Việt Nam bán trên các trang TMĐT quốc tế có thể sẽ đem lại lợi nhuận biên "khủng".

Chẳng hạn với Amazon, dù tính phí khoảng 20% trên giá của mỗi món hàng, nhưng ông Erik cho biết sẵn sàng trả 40% vì không đâu có lượng khách hàng truy cập lớn như trang TMĐT này. Để tối đa hóa lợi nhuận biên, ông Erik tăng giá bán một số mặt hàng Việt ở mức cao nhất.

Đơn cử như một số mặt hàng trang sức, theo chia sẻ của ông Erik, khi thuê nhân công tại Tp.HCM làm những mặt hàng này chỉ mất chi phí khoảng 10.000 đồng, nhưng ông có thể rao bán trên các "chợ online" quốc tế với giá 20 – 30 USD (500.000 – 700.000 đồng) mỗi sản phẩm.

Việc tận dụng TMĐT để bán hàng Việt ra nước ngoài với mức giá "trên trời" của ông Erik là điều mà các DN Việt cần học hỏi. Chẳng hạn như việc tạo tài khoản và tích hợp với các kênh phân phối lớn như Amazon hay eBay, Etsy, Walmart để đưa hàng hóa độc, lạ của mình kết nối với người mua từ khắp nơi trên thế giới và bán với mức giá ngất ngưởng.

Thế Vinh